Rola artysty w czasach przełomu w literaturze: wiersz "Koniec wieku XIX" Kazimierza Przerwy-Tetmajera

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.02.2024 o 19:56

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.02.2024 o 18:35

W społeczeństwie, zwłaszcza w czasach przełomowych, rola artysty często ulega reinterpretacji. Literatura w różnych okresach historycznych podkreślała wagę twórczości artystycznej jako medium przekazu idei, emocji oraz świadectwa epoki. W kontekście polskiej literatury, wyraźnie widoczne jest to w twórczości Kazimierza Przerwy-Tetmajera, szczególnie w wierszu "Koniec wieku XIX", który uważany jest za jeden z wyrazistych przykładów refleksji nad rolą poety w obliczu zmiany epok.

W wierszu Przerwy-Tetmajera ujawnia się przede wszystkim postawa refleksyjna poety, który zdaje sobie sprawę z końca pewnej epoki i początku kolejnej, pełnej niepewności. Wielka symbolika końca wieku XIX jest tu metaforą przemian, jakie zachodzą nie tylko w sferze technologicznej, ale również w rozumieniu roli artysty w społeczeństwie. Tetmajer nie tylko obrazuje tę przełomowość, ale wyraża również uczucie niepokoju związanego z nowymi zadaniami i oczekiwaniami wobec twórców.

Jednocześnie, przez wyrażenie osobistych odczuć i wątpliwości, poeta pełni funkcję świadka epoki. Daje świadectwo nie tylko zmian zachodzących na zewnątrz, w otaczającym go świecie, ale również wewnętrznych przeobrażeń świadomości artystycznej. Literatura staje się więc nie tylko lustrem dla odbiorców, w którym mogą dostrzec zmieniającą się rzeczywistość, ale również medium, przez które twórca próbuje odnaleźć sens i miejsce w nowej rzeczywistości.

Poeta w "Koniec wieku XIX" jawi się jako ktoś, kto jest silnie związany z przeszłością i tradycją, jednocześnie jednak próbuje odnaleźć swoje miejsce w nadchodzącej nowoczesności. Rola artysty zostaje ukazana jako dwoista: z jednej strony to obserwator, który dokumentuje świat wokół siebie, z drugiej – uczestnik, który również ulega transformacjom i szuka dla siebie nowej roli.

W literaturze role poety i artysty często były poddawane reinterpretacji, zwłaszcza w momentach historycznych zapowiadających zmiany kulturowe, polityczne czy społeczne. Wiersz Tetmajera "Koniec wieku XIX" jest kwintesencją tego typu refleksji, ukazując nie tylko lęk przed nadejściem nowego, ale też nadzieję na to, że sztuka będzie nadal stanowić ważny element w kształtowaniu świadomości społecznej oraz indywidualnej tożsamości artysty.

Tym samym, literatura podkreśla, iż nawet w obliczu zmieniającego się świata, rola poety i artysty jako świadka epoki, krytyka, ale i inspiratora, pozostaje niezmiennie kluczowa. Przez swoją twórczość, artysta nie tylko dokumentuje przemiany, ale również wpływa na kształtowanie przyszłości, podkreślając swoje miejsce w dialogu między przeszłością a nadchodzącą rzeczywistością.