"Doktor Piotr i problematyka" - streszczenie i problematyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.06.2024 o 15:12

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 5.06.2024 o 15:01

Stefan Żeromski, wybitny polski pisarz przełomu XIX i XX wieku, znany jest ze swojej wnikliwej analizy społecznych i moralnych dylematów tamtych czasów. W swojej twórczości często poruszał tematy związane z trudnościami życia codziennego, niesprawiedliwością społeczną oraz moralnymi konfliktami jednostki. Styl Żeromskiego cechuje się emocjonalną intensywnością, głęboką psychologiczną introspekcją bohaterów oraz realistycznym podejściem do opisywanych problemów. Opowiadanie "Doktor Piotr", napisane w 1894 roku, jest tego doskonałym przykładem. Utwór ten odznacza się szerokim spektrum społecznym i emocjonalnym, ukazując przeszkody, jakie stały przed członkami dawnej szlachty, którzy musieli adaptować się do zmieniającej się rzeczywistości kapitalistycznej końca XIX wieku. Problemy poruszone w opowiadaniu są nadal aktualne, co czyni je interesującym nie tylko z perspektywy literatury tamtego okresu, ale i dla współczesnego czytelnika.

Opowiadanie „Doktor Piotr” otwiera opis stanów emocjonalnych Dominika Cedzyny, dawnego szlachcica, który zmaga się z problemami finansowymi i zawodowymi. Emocjonalne zmęczenie i poczucie bezsilności towarzyszą mu od czasu bankructwa, które zmusiło go do podjęcia pracy jako dozorca na budowie i zarządcy majątku Bijakowskiego. Codzienne obowiązki, które musi wykonywać, nie przystają do jego dawnego statusu społecznego. Jednak największym zmartwieniem Cedzyny są trudne relacje z synem, Piotrem, i próby zapewnienia mu jak najlepszego wykształcenia.

W dawnych czasach, będący wcześniej właścicielem ziemskim Cedzyna, nie musiał martwić się o przyszłość swojego syna. Jednak upadek jego majątku zmusił go do podejmowania trudnych decyzji i snucia refleksji na temat własnej porażki. Świadomość konieczności przystosowania się do nowej roli społecznej wywołuje u niego gorzkie przemyślenia. Jego codzienne życie jako dozorce na budowie oraz zarządca majątku, choć dalekie od wcześniejszego statusu, jest jednak konieczne do sfinansowania studiów Piotra. Przy tym, Dominik stara się utrzymywać pewien dystans wobec pracowników cegielni, dbając o hierarchię i porządek – co w gruncie rzeczy jest formą jego walki o zachowanie resztek godności.

Cedzyna nie tylko wysyła pieniądze synowi na studia, ale także stara się, na ile to możliwe, nie dać po sobie poznać, jak trudne jest dla niego zdobywanie tych środków. Piotr, ucząc się za granicą, pozostaje w głębokim dylemacie moralnym, stając się coraz bardziej świadomym, że pieniądze, które ojciec mu przysyła, pochodzą z bardzo ciężkiej pracy. Powrót Piotra do majątku to moment, w którym syn ma okazję na chwile relaksu, ale jednocześnie jest świadkiem trudnej rzeczywistości ojca. Rozmowa między nimi na temat „pożyczki” cedzyńskiej wywołuje konfrontację pełną napięć i niedopowiedzeń. Piotr coraz bardziej uświadamia sobie konsekwencje finansowe decyzji ojca i planuje wyjazd do Anglii.

Kulminacja konfliktu między Dominikiem a Piotrem następuje wtedy, gdy Piotr, mimo swojego szacunku i chęci zrekompensowania ojcu wyrzeczeń, decyduje się na wyjazd do Anglii, rezygnując z pozostania w Polsce. Ostatnia scena, w której Dominik wybucha gniewem, a następnie płacze z poczucia straty i bezradności, jest pełna emocji i symbolizuje ostateczne rozstanie duchowe między ojcem a synem.

Opowiadanie „Doktor Piotr” ukazuje konfrontację dwóch światów: świata starej szlachty, reprezentowanego przez Dominika, i nowej kapitalistycznej rzeczywistości, w której stara się odnaleźć Piotr. Dominik Cedzyna, trzymający się tradycyjnych wartości i hierarchii, staje naprzeciw syna, który, mimo że docenia starsze pokolenie, wybiera drogę zgodną z nowoczesnymi trendami i wymaganiami. Opowiadanie ilustruje tragizm rozdźwięku międzypokoleniowego, wynikającego z szybkiego tempa zmian społecznych i technologicznych.

Kwestia winy i odpowiedzialności jest jedną z kluczowych tematyk opowiadania. Dominik czuje się odpowiedzialny zarówno jako ojciec, który pragnie zapewnić swojemu synowi jak najlepszą przyszłość, jak i jako zarządca, który dba o pracowników cegielni, nawet jeśli czasem jest surowy. Piotr natomiast czuje się odpowiedzialny za moralny dług wobec ojca i pracowników, co ostatecznie kieruje go do decyzji o wyjeździe. Opowiadanie skłania czytelnika do refleksji nad naturą długu moralnego i skutkami trudnych decyzji.

Symbolika, którą Żeromski stosuje w „Doktorze Piotrze”, jest bogata i wielowymiarowa. Ślady butów Piotra na śniegu symbolizują nie tylko jego fizyczne oddalenie się, ale również dystans emocjonalny i symboliczne zakończenie pewnego etapu w życiu obu bohaterów. „Dług”, temat przewijający się przez cały utwór, odzwierciedla trudne decyzje moralne i konsekwencje, jakie przynoszą działania, choćby podjęte w najlepszych intencjach.

Ocena moralna postaci również jest złożonym zagadnieniem. Dominik Cedzyna, mimo swoich wad i surowości, jest postacią tragiczną, rozdwojoną między miłością do syna a świadomością swojego upadku. Piotr, z kolei, mimo swojej nowoczesności i ambicji, nie zapomina o rodzinnych korzeniach i jest rozdarty wewnętrznie między dążeniem do samorealizacji a lojalnością wobec ojca.

Podsumowując, „Doktor Piotr” Stefana Żeromskiego to opowiadanie niezwykle bogate w treść i emocje. Obraz zmian społecznych, konfliktów międzypokoleniowych oraz moralnych dylematów postaci, mimo że osadzony w realiach końca XIX wieku, pozostaje aktualny i dziś. Żeromski, poprzez swoje powieściopisarstwo, zdołał uchwycić uniwersalne wartości i problemy, z którymi ludzie borykają się niezależnie od epoki. „Doktor Piotr” jako część dorobku Żeromskiego, przyczynia się do lepszego zrozumienia ludzkich relacji i dramatów, zarówno w kontekście historycznym, jak i współczesnym, kształtując naszą percepcję konfliktów rodzinnych i społecznych.