Dwa spojrzenia na Paryż". Porównaj opisy miasta w powieści „Lalka” Bolesława Prusa i „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.05.2024 o 11:15

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.05.2024 o 10:56

W literaturze XIX wieku miasto stało się niezwykle ważnym tematem, stanowiąc dynamiczne tło dla wielu powieści oraz będąc miejscem, w którym rozgrywają się liczne konflikty społeczne i emocjonalne. W literaturze pozytywizmu miasto ukazywano realistycznie, szczegółowo przedstawiając jego złożoną strukturę i różnorodne aspekty życia codziennego. Z kolei literatura Młodej Polski, z jej naturalistycznym podejściem, jeszcze silniej koncentrowała się na obiektywnym i szczegółowym opisie miejskich problemów, często uwypuklając ich ciemniejsze strony. Analizując powieści „Lalka” Bolesława Prusa oraz „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego, można dostrzec różne sposoby przedstawienia Paryża, wynikające zarówno z odmiennych epok literackich, jak i z charakterystyk bohaterów tych utworów.

Realizm w „Lalce” Bolesława Prusa jest wyraźnie zaznaczony w sposobie opowiadania oraz w detalach opisu środowiska miejskiego. Prus wiernie oddaje realia życia codziennego, stosując obiektywny i szczegółowy zapis. Narrator w „Lalce” jest wszechwiedzący, nieoceniający i dokładnie przedstawiający świat przedstawiony. Stanisław Wokulski, główny bohater powieści, wyjeżdża do Paryża, starając się uciec przed osobistymi dramatami, głównie nieszczęśliwą miłością do Izabeli Łęckiej.

Wokulski spędza czas w Paryżu na zwiedzaniu miasta i pracy jako tłumacz. Przez pryzmat jego oczu Paryż jawi się jako miasto nowoczesne, tętniące życiem i pełne technologicznych nowinek, takich jak balon Giffarda. Wokulski podziwia architekturę oraz zorganizowany ruch uliczny, co jednak nie przynosi mu prawdziwej radości. Pomimo zewnętrznego splendoru miasta, Wokulski odczuwa głębokie wewnętrzne cierpienie i wyobcowanie, nie może odnaleźć dla siebie miejsca i nie czuje się częścią tej tętniącej życiem metropolii. Paryż, choć imponujący i pełen możliwości, jest dla niego obcy i nieprzystępny, co daje się zauważyć w chłodnym i zdystansowanym opisie miasta.

Natomiast „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego przedstawiają Paryż z perspektywy naturalistycznej. Naturalizm w literaturze charakteryzuje się metodami naukowymi w przedstawianiu rzeczywistości oraz dążeniem do obiektywizmu, ukazując świat bez ozdobników i często koncentrując się na jego bardziej brutalnych aspektach. Żeromski również posługuje się obiektywnymi opisami, jednakże jest w nich więcej emocji i zmysłowości.

Główny bohater „Ludzi bezdomnych”, Tomasz Judym, wyjeżdża do Paryża na roczną praktykę lekarską. Opis miasta w tej powieści jest bardzo zmysłowy: Judym zwraca uwagę na zapach akacji, zmęczenie spowodowane upałem czy też kolory i dźwięki otaczające go na ulicach. Paryż w oczach Judyma jest pełen różnorodnych bodźców, takich jak eleganckie powozy, stroje kobiet, czy też naturalne piękno ogrodów Tuileries, gdzie znajduje chwilę wytchnienia od codziennych problemów. Judym odczuwa miasto wszystkimi zmysłami, co sprawia, że Paryż staje się miejscem żywym, pełnym kontrastów i pełnym intensywnych wrażeń.

Porównując przedstawienie Paryża w obu powieściach, zauważamy, że wizje te wynikają przede wszystkim z epoki, w której powstały oraz z charakterów bohaterów. Wokulski, jako reprezentant realizmu, podchodzi do miasta bardziej analitycznie i technicznie, koncentrując się na jego nowoczesności i architekturze. Judym, związany z naturalizmem, przeżywa miasto bardziej emocjonalnie i zmysłowo, dostrzegając zarówno piękno przyrody, jak i trud codziennego życia mieszkańców.

Równie istotne są emocje, jakie towarzyszą bohaterom w ich odbiorze Paryża. Stanisław Wokulski, przygnębiony nieszczęśliwą miłością, nie potrafi cieszyć się w pełni z odkrywania miasta. Jego przygnębienie i ból przysłaniają mu radość z nowoczesności i piękna Paryża, czyniąc go miejscem w pewnym sensie wrogim i obcym. Tomasz Judym natomiast, mimo zmęczenia i trudności, jest pełen wrażliwości na piękno otaczającego świata. Chociaż Judym także przechodzi przez osobiste konflikty, jego spojrzenie na miasto jest pełniejsze i bardziej zaangażowane.

Różnice w opisie Paryża w obu powieściach wynikają również z osobowości oraz życiowych doświadczeń bohaterów. Wokulski, jako przedsiębiorczy i zahartowany życiowo człowiek, uważnie analizuje nowoczesność miasta, lecz nie znajduje w nim wewnętrznego spokoju. Natomiast Judym, jako idealista i lekarz pełen empatii, dostrzega zarówno trudne, jak i piękne aspekty życia miejskiego, poszukując tym samym szczęścia i spełnienia.

Podsumowując, opisy Paryża w „Lalce” Prusa oraz „Ludziach bezdomnych” Żeromskiego różnią się ze względu na epoki literackie, z których się wywodzą, oraz na osobiste doświadczenia i charakterystyki bohaterów. W „Lalce” Paryż jest przedstawiony bardziej realistycznie i technicznie, ukazując nowoczesność i architekturę, podczas gdy w „Ludziach bezdomnych” miasto jest ukazane w sposób bardziej zmysłowy i emocjonalny, ukazując intensywność doznań i codzienne problemy mieszkańców. Obie wizje miasta, choć odmienne, ukazują Paryż jako skomplikowane miejsce, pełne różnorodnych aspektów życia, w którym realizują się marzenia i pragnienia bohaterów, ale także ich wewnętrzne konflikty i poszukiwania.