Czy J. Kochanowski to człowiek optymistycznie czy pesymistycznie nastawiony do życia?

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 12.06.2024 o 11:19

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 10.06.2024 o 20:03

Jan Kochanowski, uważany za najważniejszego poetę polskiego renesansu, pozostawił po sobie bogaty dorobek literacki, który w znacznej mierze kształtował ducha epoki. Jego twórczość, obejmująca Fraszki, Pieśni oraz Treny, zawiera zarówno elementy optymizmu, jak i pesymizmu. Analizując jego dzieła, możemy dostrzec, że poeta przyjmował postawy ambiwalentne względem życia. W tym wypracowaniu postaram się uzasadnić tezę, że Kochanowski był człowiekiem, który z jednej strony emanował optymizmem, doceniając radości życia, z drugiej zaś potrafił głęboko przeżywać osobiste tragedie, co znalazło odbicie w jego twórczości.

Fraszki, będące krótkimi formami literackimi, często o humorystycznym i refleksyjnym charakterze, stanowią doskonały przykład optymistycznego podejścia Kochanowskiego do życia. W fraszce „Na swoje księgi” możemy zauważyć, iż autor koncentruje się na codziennych, drobnych radościach życia. Kochanowski pisze: „Ale śmiechy, ale żarty zwykły zbierać moje karty”. Ta fraza podkreśla, że poeta ceni sobie humor, zabawę i niezobowiązujące rozrywki. Poeta wyraźnie twierdzi, że najlepszy czas na tworzenie fraszek to takie momenty, które przynoszą radość, pieśni, tańce i biesiady, co jednoznacznie wskazuje na jego pozytywne nastawienie do życia.

Również fraszka „O żywocie ludzkim” stanowi specyficzną refleksję nad egzystencją. Kochanowski kieruje słowa do Stwórcy: „Wieczna myśli” i przekonuje, że Bóg śmieje się z ludzkich trosk. Mimo że w utworze dostrzegamy świadomość ludzkich słabości, to jednak dominuje przekonanie o boskiej opiece i śmiechu z ludzkich błędów. W ten sposób poeta pokazuje dystans do trudności życiowych i wskazuje na wyższy wymiar istnienia, który nadaje sens naszym przeżyciom.

Kolejnym interesującym przykładem jest fraszka „Raki”. Jej dwuznaczność, wychwalanie kobiet, które po odczytaniu wspak zyskuje nowe, humorystyczne znaczenie, dowodzi zdolności poety do gry słowem oraz jego poczucia humoru. Tego rodzaju zabawa literacka wskazuje na optymistyczne podejście Kochanowskiego do życia i jego umiejętność dostrzegania radości w codziennych, pozornie błahych sytuacjach.

Z kolei w pieśniach Kochanowskiego wyraźnie widać jego duchowy optymizm. W pieśni „Czego chcesz od nas, Panie” autor tworzy hymn pochwalny skierowany do Boga, w którym wyraża wdzięczność za hojne dary i dobrodziejstwa: „Czego chcesz od nas Panie, za twe hojne dary? Czego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?”. Podkreślenie piękna przyrody jako daru od Boga ukazuje głębokie przekonanie poety o harmonii i pięknie świata. Utwór ten pulsuje wdzięcznością i zaufaniem wobec Boga, stanowiąc dowód na duchowe optymistyczne nastawienie Kochanowskiego.

Inną pieśnią wyrażającą optymizm jest „Pieśń Świętojańska o Sobótce”. Opisuje ona uroczystości Sobótki, podkreślając harmonię życia zgodnego z naturą. Życie na wsi zostało ukazane jako idylliczne, pełne satysfakcji i cnotliwości: „Wsi spokojna, wsi wesoła, który głos twej chwale zdoła?”. Poetę zachwyca prostota i piękno wiejskiego życia, co dowodzi jego pozytywnego spojrzenia na codzienność.

Jednakże w twórczości Kochanowskiego znajdują się również elementy wyraźnego pesymizmu, szczególnie w cyklu „Treny”, który powstał jako reakcja na śmierć ukochanej córeczki, Urszulki. Treny są wyrazem ogromnego bólu, cierpienia i kryzysu światopoglądowego. W „Trenie I” poeta wyraża żal i początkowy szok po stracie. „Tren V” symbolicznie przedstawia Urszulkę jako młodą oliwkę ściętą przez ogrodnika, co obrazuje bezlitosność losu. W „Trenie XIX” Kochanowski przedstawia wizję matki trzymającej Urszulkę, co można interpretować jako moment pogodzenia się ze stratą, odzyskanie spokoju i odnowienie nadziei: „Zagrodź drogę do serca upadkowi swemu; Ludzkie przygody, ludzkie noś, Jeden jest Pan, smutku i nagrody”.

Podsumowując, postać Kochanowskiego z jednej strony przedstawia się jako pełna radości życia, wychwalająca piękno świata i natury oraz ufająca boskiej opiece. Z drugiej strony, jego twórczość ukazuje głęboko ludzkie przeżycia, w tym tragiczne momenty związane z osobistymi stratami. Dlatego też trudno jednoznacznie określić nastawienie poety jako wyłącznie optymistyczne lub pesymistyczne. Niemniej jednak, przeważają w jego dziełach pozytywne akcenty, szczególnie obecne w fraszkach i pieśniach, co pozwala stwierdzić, że mimo trudności, z jakimi przyszło mu się zmierzyć, Kochanowski w dużej mierze był optymistycznie nastawiony do życia.

Zachęcam do bliższego zapoznania się z twórczością Jana Kochanowskiego, by samodzielnie odkryć pełen bogactwa i złożoności świat jego poezji, który wciąż pozostaje aktualny i inspirujący. Utwory te pokazują, jak renesansowy człowiek potrafił czerpać radość z życia, a jednocześnie zmagać się z jego najcięższymi wyzwaniami.