„Moralność pani Dulskiej”.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.01.2024 o 17:07

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 12.01.2024 o 13:18

„Moralność pani Dulskiej” to dramat Gabrieli Zapolskiej, napisany na przełomie XIX i XX wieku, przedstawiający moralność mieszczańską i obłudę ówczesnego społeczeństwa, a co za tym idzie, stanowi doskonały materiał do przeprowadzenia krytycznej analizy. Tytułowa bohaterka – Felicja Dulska, jest kobietą surową, dbającą o pozory oraz utrzymującą rządy w kamienicy i w swojej rodzinie z żelazną ręką przestrzegającą mieszczańskich norm moralnych. Zapolska w swojej sztuce z precyzją obnaża hipokryzję społeczną oraz pokazuje konflikt między pozoranctwem a prawdziwą moralnością.

Na początku warto zaznaczyć, że dramat jest napisany w konwencji naturalistycznej, co ma swoje odzwierciedlenie w scenografii, dialogach i wyraźnie zarysowanych postaciach, które są typami społecznymi. Twórczyni nie boi się języka soczystego, trafiającego w sedno problemu, często też kpiarskiego, żartującego z ograniczonego światka swoich postaci.

Dulska, jako główna postać i osoba przenikliwa, dba o to, aby jej rodzina żyła w zgodzie z obowiązującymi normami. Na zewnątrz jest wzorem cnót – praktykuje religijność, oszczędność i porządek. Z drugiej strony, w jej domu ma miejsce wiele patologii, które Dulska tuszuje, aby tylko zachować dobrą opinię sąsiadów. Hipokryzja tytułowej bohaterki dochodzi do głosu szczególnie wtedy, kiedy staje w obliczu skandalu związanego z ciążą niezamężnej służącej, Heski. Dulska konsekwentnie stara się problem ukryć, obawiając się o utratę "dobrej sławy", jednocześnie nie okazując empatii wobec dziewczyny – dla niej liczy się tylko i wyłącznie pozór.

Szczególnym elementem utworu, wartym podkreślenia jest również język używany przez postacie – pełen frazesów i obłudy, który służy podtrzymaniu wizerunku szanowanej rodziny Dulskich, choć w rzeczywistości ich moralność jest bardzo powierzchowna.

Zapolska nie oszczędza żadnej z postaci, ukazując ich w różnym stopniu zaplątanych w sieć zakłamania i fałszu. Pani Dulska, jej mąż oraz dzieci – każde z nich jest przykładem innej odmiany moralności mieszczańskiej. Z jednej strony mamy syna, który traktuje kobiety przedmiotowo, córkę, która dopiero zaczyna dostrzegać fałsz otaczającej ją rzeczywistości, z drugiej strony dulskiego męża, który przymyka oko na niewierność swojej żony; każda z tych postaci w jakiś sposób ujawnia obłudę panującą w mieszczańskich domach.

Dramat ten pokazuje, iż moralność może stać się jedynie narzędziem do manipulacji i kontrolowania innych. Zapolska demaskuje cynizm społecznych konwenansów, gdzie pozory i fasada są ważniejsze niż ludzka przyzwoitość i empatia. „Moralność pani Dulskiej” to ostrzeżenie przed życiem w kłamstwie oraz wskazówka, że prawdziwa moralność nie tkwi w zachowaniu pozorów, lecz w szczerze praktykowanych wartościach, takich jak uczciwość, współczucie czy prawość. Ta ponadczasowa sztuka jest równie aktualna, co w czasach, gdy została napisana, budząc refleksję nad kondycją moralną człowieka i społeczeństwa.