Analiza sonetu pt.: "Bakczysaraj" Adama Mickiewicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.01.2024 o 13:58

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 24.01.2024 o 22:57

Adam Mickiewicz, podróżując po Rosji i docierając na Krym, doświadczał obcowania z zupełnie inną kulturą, która odcisnęła wyraźne piętno na jego twórczości. Jest to szczególnie widoczne w cyklu „Sonety Krymskie”, w tym w sonecie „Bakczysaraj”. Utwór ten wpisuje się w romantyczny kult egzotyki i równocześnie wyraża tęsknotę za ojczyzną.

Mickiewicz posługuje się tradycyjną formą sonetu, nadając jej jednak indywidualny charakter poprzez użycie trzynastozgłoskowca z cenzurowaną średniówką oraz rymów żeńskich. To w połączeniu z unikalnym ujęciem tematu przemijania sprawia, że „Bakczysaraj” wyróżnia się jako dzieło o głębokim znaczeniu emocjonalnym i filozoficznym.

Sonet składa się z dwóch zasadniczych części: opisowej, zawierającej dwa pierwsze czterowiersze, oraz refleksyjnej, w której znajdują się dwa ostatnie. Już na początku zetknięcie się z przeszłością i teraźniejszością, kulturą orientalną i potęgą natury, tworzy kontrastowy obraz.

W części opisowej Mickiewicz oddaje do szczegółów posiadłość chana w jej obecnym, opuszczonym stanie. W zwrotkach tych przewija się motyw przemijania na poziomie materialnym, wykazujący, że wszystko co ludzkie podlega degradacji. Już pierwsze wersy: „O tam, gdzie w smutnym, milczącym zaułku,/ Łzy z dźwiękiem cichym kapały z sufitu” przywołują atmosferę smutku i zapomnienia. Wersy te będące opisem fontanny stanowią jednocześnie metaforę przemijania i zmienności ludzkich losów. Poeta używa epitetów jak „pusta”, „głuche”, które kreują nastrój porzucenia i wynikłe z tego odczucie melancholii.

Charakterystyczne dla tego fragmentu są również czasowniki rodzaju: „obwija”, „wdzierając się”, „zajmuje”, podkreślające, jak natura nieuchronnie odzyskuje kontrolę nad opuszczonymi przez człowieka miejscami. Personifikacja w wyrażeniu „fontanna (...) woła”, nadaje elementom nieożywionym ludzkich właściwości, pogłębiając w ten sposób dramatyzm opisywanej rzeczywistości.

Kolejne strofy sonetu przenoszą nas do części refleksyjnej. Poeta filozofuje nad przemijalnością ludzkich dokonań w kontraście do wieczności natury. Zmienność ludzkich losów wystawiona jest na działanie bezczasowej siły przyrody. Punktem kulminacyjnym tej warstwy utworu jest spersonifikowane źródło, które służy za narzędzie do głębszej refleksji o czasie i przemijaniu.

Czuć, jak emocje podmiotu lirycznego rozbudzają się w opozycji do nieubłaganych sił natury. W utworze pojawiają się zdania wykrzyknikowe o retorycznym charakterze: "Gdzież jesteś, o miłości, potęgo, chwało!". To pytanie, wznoszące się ponad szczątkami przeszłości, odnosi się do uniwersalnego tematu przemijania, który przeplata doświadczenia poety z emocjami odbiorcy.

W podsumowaniu warto wspomnieć, że w „Bakczysaraju” widoczne są główne myśli przewodnie sonetu, w którym Mickiewicz łączy ściśle formę z bogatą treścią emocjonalną i filozoficzną. Utwór funkcjonuje jako odzwierciedlenie uniwersalnych rozważań na temat relacji człowieka z przyrodą oraz nieuniknionej natury przemijania.

Na zakończenie warto również podkreślić znaczenie „Bakczysaraju” w kontekście epoki romantyzmu oraz jego aktualność dziś. Refleksja nad wpływem podróży i doświadczeń Mickiewicza na jego twórczość poetycką uwydatnia się w kontekście indywidualnych przeżyć i poznawania samego siebie, co łączy romantycznych poetów z ówczesnymi i dzisiejszymi odbiorcami, poszukującymi swojej tożsamości i miejsca w świecie.