"Bakczysaraj w nocy" - analiza sonetu Adama Mickiewicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.01.2024 o 15:46

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 28.01.2024 o 21:51

"Bakczysaraj w nocy" to jeden z czternastu sonetów wchodzących w skład cyklu "Sonety krymskie" Adama Mickiewicza, napisanego podczas podróży poeta po Półwyspie Krymskim w latach 1824-1825. Poeta odwiedził wówczas ziemie należące niegdyś do państwa Tatarów krymskich, których kultura i historii stały się inspiracją dla jego dzieł. Cykl "Sonety krymskie" porusza tematykę refleksji nad upływem czasu, przemijaniem wielkości i piękna przyrody, które zostają zestawione z ludzkimi uczuciami i losami.

Sonet "Bakczysaraj w nocy" skonstruowany został według klasycznej budowy sonetu. Składa się z czternastu wersów, jest podzielony na oktawę i sestet, a rymy ułożone są według włoskiego schematu abba abba cdc dcd. Ten sposób strukturyzowania wiersza pomaga w nadaniu treści odpowiedniej formy, której rytmiczność i harmonijność potęguje nastrój tajemniczości i nostalgii.

W sonetach Mickiewicza bardzo ważny jest aspekt topograficzny – poeta dokładnie i malowniczo opisuje miejsca, które odwiedzał. "Bakczysaraj w nocy" przenosi czytelnika do ogrodów pałacowych w Bakczysaraju – byłej stolicy Tatarów Krymskich, w czasie nocnym. Używa przy tym bogatej symboliki i synestezji, zmysłowych opisów przyrody, które mają na celu wykreowanie atmosfery miejsca opuszczonego, gdzie natura przejmuje dawne dzieła ludzi.

Już w pierwszym wersie poeta wprowadza czytelnika w nastrój tajemnicy: "Cisza w sadzie, sad jak mogiła" – stosując oksymoron, który zestawia ze sobą życie (sad) z symbolem śmierci (mogiła). Taka antyteza nasuwa refleksję o przemijaniu i śmierci, ale także o samotności i zapomnieniu, które dotknęły nie tylko miejsce, ale i ludzi, którzy kiedyś nim żyli.

Przyroda podkreśla metaforyczne znaczenie ruiny, roślinność jest tu elementem żywym, jednak przesiąkniętym aurą zapomnienia: "Kwitną tam bzy, lecz ich wonie / Brak czujących wdzięków woni". Mickiewicz wykorzystuje antytezę, aby ukazać kontrast między żywotnością przyrody a nieobecnością ludzi zdolnych docenić jej urodę.

Sestet, rozpoczynający się od "Tuż za murem, na mogile", wprowadza element liryczny – opis grobu śpiewaczki, która została ukochaną chana Orłoga. Poeta porusza tutaj motyw tragicznej miłości, łącząc go z obrazem upadku i zapomnienia. Pustka po utraconej miłości jest równie poruszająca co widok dawnej świetności, teraz opustoszałej. Mickiewicz przedstawia to poprzez przenikający całość sonetu wątek melodiów spod murów grobowca, które wiatr niesie po całym ogrodzie. Muzyka staje się metaforą przeszłości, która wciąż żyje w pamięci, ale jest nieuchwytna dla teraźniejszości.

Zakończenie sonetu – "Lecz wiatr niesie pieśń szumiącą / Zza mogił pustynną nocą" – jest zwieńczeniem rozważań nad przemijaniem. Wiatr, który niesie melodii, podkreśla ulotność i nieuchwytność tychże wspomnień, a "pustynna noc" wydźwiękiem smutku i tajemniczości stanowi metaforę nieodwracalności czasu.

Interpretując "Bakczysaraj w nocy", można dojść do wniosku, że Mickiewicz ukazuje nie tylko fizyczne ruiny, ale również porusza temat przemijających uczuć, tęsknoty i nostalgii za tym, co minęło. Traktuje przeszłość jako coś, co pozostawia po sobie ślad w postaci emocji i wspomnień, jednak jest to coś, co już nigdy nie powróci w swojej pierwotnej formie. Sonet implikuje, że każda wielkość – choćby najbardziej okazała – podlega procesowi przemian, a najtrwalsza wydaje się być jedynie pamięć, której echa mogą trwać dłużej niż fizyczne ślady.