Ukryty program w filmie „Władca much” Goldinga

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 17.01.2026 o 15:27

William Golding stworzył swoje epokowe dzieło "Władca much" w 1954 roku. Początkowo uznany jedynie za powieść przygodową o grupie chłopców, którzy utknęli na bezludnej wyspie, jest w rzeczywistości głęboko zakorzeniony w alegoriach i symbolizmie, mającym na celu ukazanie ciemnych stron ludzkiej natury i problemów społecznych. Przygotowana na podstawie książki adaptacja filmowa z 1963 roku, reżyserowana przez Petera Brooka, zachowuje te same głębokie, ukryte znaczenia.

Film "Władca much" stanowi swoistą analizę kondycji ludzkiej natury oraz krytykę cywilizacyjnych norm. Historia opowiada o grupie chłopców, którzy w wyniku katastrofy lotniczej trafiają na bezludną wyspę. Zostają zostawieni sami sobie, bez żadnych dorosłych autorytetów. Pojawia się tu klasyczny motyw buntu młodzieży oraz różnorodnych prób wprowadzenia porządku społecznego.

Jednym z kluczowych aspektów „ukrytego programu” jest symboliczna walka pomiędzy cywilizacją a barbarzyństwem, którą można dostrzec w postaciach Ralpha i Jacka. Ralph, wybrany na lidera, stara się wprowadzić reguły, które byłyby zdolne utrzymać porządek na wyspie. Przypomina to próby cywilizowanych społeczeństw do wprowadzenia prawa i porządku. Stara się zadbać o bezpieczeństwo i przetrwanie, wiedząc, że to właśnie ognisko sygnałowe jest kluczem do ratunku.

Z drugiej strony stoją Jack i jego stronnik Roger, personifikującym anarchię i okrucieństwo. Pod pretekstem „przejęcia kontroli” nad wyspą, zaczynają podkreślać pierwotne, zwierzęce instynkty chłopców. Ich rezygnacja z koncepcji ogniska jako symbolu nadziei i przetrwania, przemieniającego w skupienie na łowiectwie i polowaniu, pokazuje odrzucenie tradycyjnych wartości. Krytyka ta obejmuje także pojęcie męskości oraz dominacji jednych jednostek nad drugimi jako forma samorealizacji kosztem innych.

Na poziomie metaforycznym, tytułowy „Władca much” (ang. "Lord of the Flies") odnosi się do demonicznej postaci Beelzebuba, co w kontekście książki symbolizuje wewnętrzny mrok i zło każdego człowieka. W filmie została uwydatniona scena, w której Simon konfrontuje się z wiszącą głową świni na kiju – "Władcą Much". Jego halucynacje i późniejsze zabójstwo przeradzają się w makabryczną deklarację nieokiełznanej, prymitywnej przemocy drzemiącej w każdym człowieku.

Ciekawy jest również sposób, w jaki Golding za pośrednictwem adaptacji filmowej przedstawia mechanizmy narastania przemocy i dehumanizacji. Kolektywne działania chłopców, które z początku wyglądają jak niewinne zabawy, stopniowo przybierają formę rytuałów pełnych nienawiści i otwartej agresji. Rzeczy takie jak maski malowane na twarzach stanowią symbol odczłowieczenia i ukrycia prawdziwej tożsamości, co prowadzi do utraty indywidualności i moralnych hamulców.

Jednym z najbardziej przejmujących momentów jest scena, w której Ralph zostaje ścigany przez Jacka i jego zwolenników. To dramatyczny symbol „polowania”, które przeradza się w ostateczny akt przemocy – brutalni drapieżnicy zmieniają go w ofiarę. To także krytyczne wezwanie do zrozumienia, jak łatwo ludzie mogą ulec chaosowi i przemoc przejąć kontrolę nad ich poczynaniami.

Na zakończenie filmu, pojawienie się dorosłych – marynarzy, którzy ratują chłopców – jest ironiczne, ponieważ ten zewnętrzny symbol porządku stoi w sprzeczności z wojną, od której chłopcy uciekli. To ostateczna ironia Goldinga – nawet dorośli reprezentujący cywilizację nie są wolni od barbarzyńskich instynktów i destrukcyjnych praktyk.

Reasumując, adaptacja filmowa "Władca much" Petera Brooka stanowi nie tylko wierne odzwierciedlenie literackiego arcydzieła Goldinga, ale również pogłębienie refleksji nad kondycją ludzkiej natury i wyzwaniami społecznymi. Ukazuje, jak cienka linia oddziela cywilizowane społeczeństwo od chaosu i barbarzyństwa, a także jak łatwo mogą one przejąć kontrolę nad naszymi działaniami.