Analiza porównawcza lekcji języka polskiego i lekcji języka łacińskiego w ,,Ferdydurke" Gombrowicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 20.03.2024 o 9:37

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 12.03.2024 o 19:52

W „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza odnajdujemy interesujące portrety życia szkolnego, które doskonale obrazują dychotomię pomiędzy tradycją a nowoczesnością, a także niejako starcie dwóch światów: lekcję języka polskiego oraz lekcję języka łacińskiego. Analiza tych dwóch scen może dostarczyć ciekawych wniosków na temat kształtowania się indywidualizmu w okresie edukacji, a także ukazać krytykę autora względem metody nauczania i przekazu kulturowego.

Pierwsza scena, opowiadająca o lekcji języka polskiego, przedstawia nam profesora Pimko, charakteryzującego się specyficznymi metodami nauczania. Pimko dąży do zaszczepienia swoim uczniom tradycyjnych wartości oraz przekonań, rozpatrując literaturę wyłącznie pod kątem narodowym i moralnym. Uczniowie są traktowani jako niewolnicy literatury, muszą podporządkowywać się nie tylko autorytetowi nauczyciela, ale również kanonowi narodowemu. Rozprawka Kopyrdy, której Pimko słucha ze wzruszeniem, jest kwintesencją tego podejścia – ma charakter naiwny, pełen patetycznych fraz o wartościach narodowych. Prezentowane przez Pimko wartości są archaiczne, a jego metody nauczania – represyjne.

Lekcja języka łacińskiego, prowadzona przez profesora Filidora, wydaje się być zupełnym przeciwieństwem. Filidor, choć również traktuje uczniów w sposób despotyczny, wykorzystuje metodę dialogu (choć jej substytut), dążąc do wywołania w uczniach poczucia własnej wartości przez autorefleksję. Jednak ta metoda edukacji również nie jest wolna od groteski i absurdów. Filidor, mimo swoich wysiłków, również pogrąża się w egocentryzmie i absurdalnych teoriach, nie osiągając zamierzonych celów edukacyjnych. Można by rzec, że obie lekcje, pomimo różnic w metodach, prowadzą do podobnych rezultatów: ucisku autorytetu i braku prawdziwej edukacji.

W obu tych scenach dominuje atmosfera groteski, która wyolbrzymiając postawy profesorów, ukazuje ich metodę nauczania jako zdehumanizowaną i archaiczną. Gombrowicz w obu przypadkach krytykuje szkolnictwo – zarówno w odniesieniu do kultu tradycji, jak na lekcji polskiego, tak i próbę nowoczesnego nauczania, jak na lekcji łacińskiego. Autor zadaje pytanie o sens i efektywność takiego nauczania, które zamiast rozwijać indywidualność, skupia się na przekazywaniu martwej wiedzy.

Głębia tej analizy ukazuje, jak Gombrowicz bawi się konwencją i krytykuje sztywność systemu edukacyjnego, który zdaje się nie nadążać za zmieniającym się światem. Zarówno lekcja polskiego, jak i łacińskiego, obrazują konflikt między formą a treścią oraz między tradycją a poszukiwaniem własnej tożsamości. W obu przypadkach jednostka jest tłamszona przez system, a absurdalność metod nauczania podkreśla dystans między ideałami a rzeczywistością.

„Ferdydurke” w ujawniający sposób ukazuje, jak szkoła – zamiast być miejscem otwartej dyskusji i rozwijania umysłów – staje się areną walki o dominację, gdzie autorytet nauczyciela i narzucane wartości zdają się nie pozostawiać miejsca na indywidualność ucznia. Przez te dwa przykłady lekcji, Gombrowicz sygnalizuje konieczność zmiany w podejściu do edukacji, podkreślając, że rozwój indywidualności i krytycznego myślenia powinien stać się fundamentem nauczania.