Wybrane utwory Bolesława Leśmiana – krótka analiza.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.06.2024 o 14:07

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 16.06.2024 o 13:29

Wybrane utwory Bolesława Leśmiana – krótka analiza

1. Wstęp

Twórczość Leśmiana charakteryzuje się dużą różnorodnością tematyczną, jednak kilka wiodących motywów można wyróżnić. Metafizyka, natura i ludowość to trzy główne obszary, które stanowią wspólny mianownik dla wielu jego wierszy. Metafizyczne dylematy życia i śmierci, nieuchwytność bytu i poszukiwanie sensu istnienia przewijają się przez całą jego twórczość. Natura, z kolei, to tło wielu jego utworów, które często przybiera mistyczny i magiczny charakter. Ludowość to wyraz fascynacji poety kulturą ludową i folklorem, co znajduje odzwierciedlenie w stylizacji językowej i tematyce jego ballad.

Celem niniejszego wypracowania jest analiza wybranych utworów Bolesława Leśmiana pod kątem ich głównych tematów i stylistyki. Skupimy się na trzech utworach: "Dziewczyna", "Dusiołek" i "Urszula Kochanowska".

2. Analiza utworu "Dziewczyna"

Ballada "Dziewczyna" ma bogatą warstwę metaforyczną. Obrazuje ludzkie dążenie do realizacji pragnień i celów, często nieistniejących lub pozbawionych sensu. Mur symbolizuje przeszkody, które napotykamy na drodze do spełnienia marzeń, zaś proces jego burzenia odzwierciedla wytrwałość i determinację w dążeniu do celu. Jednak, jak pokazuje Leśmian, ludzka aktywność nie zawsze ma sens i często wynika z naiwności oraz nieokiełznanych żądań.

Struktura wiersza, będąca klasyczną balladą, dzieli historię na poszczególne etapy: próby, porażki i ostateczne odkrycie. Symbolizm muru oraz dążenie do uwolnienia dziewczyny, która może nie istnieć, podkreślają melancholijny i refleksyjny ton utworu. Leśmian operuje lirycznymi obrazami i bogactwem języka, co nadaje wierszowi głębię i wieloznaczność.

Temat ludzkiej egzystencji przewija się przez całą balladę. Na przykład, śmierć braci symbolizuje daremne wysiłki, a cienie i młoty to kolejne pokolenia kontynuujące bezsensowną pracę. Leśmian w subtelny sposób pokazuje, że ludzkie pragnienia mogą prowadzić do tragicznych i bezcelowych końców, ale jednocześnie są nieodłączną częścią naszego istnienia.

3. Analiza utworu "Dusiołek"

Romantyczne inspiracje są wyraźne w konstrukcji ballady oraz w nawiązaniach do ludowych opowieści o nadnaturalnych stworzeniach. Leśmian czerpie z tradycji, ale jednocześnie dystansuje się od romantyków, używając humoru i ironii. Narracja prowadzona przez ludowego gawędziarza oraz użycie gwary dodają utworowi autentyczności i charakterystycznego kolorytu.

Stylizacja językowa, z jej prostotą i obrazowością, idealnie oddaje klimat opowieści ludowej. Leśmian osiąga efekt humorystyczny, ale także prowokuje do głębszej refleksji nad sensem istnienia zła. Dusiołek, choć groteskowy i śmieszny, symbolizuje ciemną stronę ludzkiej natury i nieuchronność złych doświadczeń.

Filozoficzne wnioski z "Dusiołka" są wielorakie. Utwór stawia pytanie o naturę dobra i zła oraz miejsce Boga w tej dychotomii. Leśmian sugeruje, że Bóg jest stwórcą zarówno piękna, jak i brzydoty, dobra oraz zła. Ten dualizm wpisuje się w głębsze rozważania poety na temat egzystencji, a Dusiołek staje się symbolem ludzkiego zmagania się z ciemnymi stronami życia.

4. Analiza utworu "Urszula Kochanowska"

Leśmian przedstawia niebo jako miejsce, które miało być rajem, idealnym odzwierciedleniem ziemskiego Czarnolasu, ale bez ukochanych rodziców, Urszula nie jest tam szczęśliwa. Ten paradoksalny moment, gdy czekała na swoich rodziców, a zamiast nich przyszedł Bóg, podkreśla rozdźwięk między oczekiwaniami a rzeczywistością.

W kontekście "Trenów" Jana Kochanowskiego, gdzie to ojciec rozpacza po stracie dziecka, Leśmian prezentuje odwrotną perspektywę; podmiotem lirycznym staje się zmarła córka. Kontrast między rzeczywistością a oczekiwaniami ilustruje, że nawet w niebie, brak miłości rodzicielskiej jest nie do zastąpienia. Czarnolas, miejsce ziemskiego szczęścia, staje się dla Urszuli prawdziwym rajem – niebo, mimo boskiej opieki, nie spełnia jej oczekiwań.

Tematyka tęsknoty i rozczarowania przewija się przez cały utwór. Leśmian poprzez poetycką stylizację ukazuje, że nawet najdoskonalsze wyobrażenie nieba nie jest w stanie zastąpić bliskości i miłości rodzinnej. To uczucia ziemskie nadają prawdziwy sens istnieniu, a ich brak prowadzi do egzystencjalnej pustki.

5. Zakończenie

Znaczenie twórczości Leśmiana w polskiej literaturze jest niezaprzeczalne. Jego wyjątkowy styl i podejście do tematów egzystencjalnych pozostają inspirujące. Przywrócenie formy ballady narracyjnej oraz wielopoziomowa analiza dobra i zła, rzeczywistości i wyobrażeń, stanowi istotny wkład w rozwój literatury.

Wyjątkowość i uniwersalność przesłania Bolesława Leśmiana sprawiają, że jego utwory nadal są aktualne. Zachęcają nie tylko do lektury, ale także do głębokiej refleksji nad własnym istnieniem i relacjami z innymi. Jego poezja jest wyrazem nieustannych poszukiwań sensu życia oraz zmagań z własnymi pragnieniami i lękami. Dla współczesnego czytelnika Leśmian staje się inspiracją do wewnętrznych poszukiwań i kontemplacji nad ludzkim losem.