Na przykładzie wybranych utworów przedstaw motyw kobiecości w literaturze XIX /XX wieku

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.02.2024 o 20:56

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.02.2024 o 22:23

Kobiecość, będąc złożonym i wielowymiarowym motywem, ewoluowała w literaturze na przestrzeni wieków. Dziś, skupiając się na literaturze XIX i XX wieku, zauważyć można, jak wielopłaszczyznowy i różnorodny jest to motyw, reprezentowany przez liczne postacie kobiece. W niniejszej pracy zostanie on przeanalizowany na podstawie czterech wyjątkowych bohaterek: Justyny Orzelskiej z "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej, Izabeli Łęckiej z "Lalki" Bolesława Prusa, Soni Marmieładowej z "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego oraz Róży Żabczyńskiej z "Cudzoziemki" Marii Kuncewiczowej.

Justyna Orzelska, bohaterka powieści "Nad Niemnem" Orzeszkowej, reprezentuje typ postaci zakorzenionej w ramach romantyzmu. Jej niespełniona miłość i skłonność do refleksji tworzą wzór wrażliwej, ale i mocno stąpającej po ziemi kobiety. Równowaga między uczuciem a rozsądkiem to cecha charakteryzująca jej podejście do życia. Przezwyciężenie osobistych trudności, takich jak śmierć ukochanego, i osobisty rozwój, zaakcentowany przez związek z Janem Bohatyrowiczem, uwypuklają jej kobiecość jako źródło siły i dążenia do szczęścia.

W "Lalce" Bolesława Prusa Izabela Łęcka reprezentuje zupełnie inny typ kobiecości. Wywodząca się z arystokracji, posiada wszelkie atrybuty zewnętrzne typowej damy wyższych sfer, ale nieodłącznie towarzyszy jej wewnętrzna pustka. Jej życie to balansowanie nad przepaścią mogącą pochłonąć każdą iluzję. Kobiecość Izabeli staje się narzędziem manipulacji, a gry salonowe formą kontroli. Tragiczny finał Izabeli, sygnowany przez pobyt w klasztorze, obnaża smutne oblicze kobiecości zdominowane przez egoizm i powierzchowność.

Niezwykle poruszająca jest postać Soni Marmieładowej z "Zbrodni i kary". Sonia, będąc prostytutką, wykazuje dylematy moralne, które stają się świadectwem jej miłości do rodzeństwa i troski o rodzinę. Jej postać emanuje chrześcijańskimi wartościami miłosierdzia i heroizmu, gdyż cierpienie staje się dla niej formą odkupienia. Kobiecość Soni urasta do roli altruizmu, jako ciepło, które staje się źródłem transformacji, symbolizując nadzieję na lepsze jutro.

Róża Żabczyńska z powieści "Cudzoziemka" stanowi przykład kobiety, której życie było ciągłym pasmem niespełnień, zarówno w sferze artystycznej, jak i osobistej. Skutkiem jej frustracji stają się zgorzknienie i okrucieństwo. Kobiecość Róży wyraża się przez pryzmat zemsty i cierpienia zadawanego otoczeniu. To jednak spotkanie z doktorem Gerhardtem i proces terapii otwiera przed nią szansę na wyjście z negatywizmu. Przemiana Róży, będąca efektem akceptacji przeszłości, obrazuje złożoność i trudność rozwiązania kobiecych konfliktów wewnętrznych.

Postacie te, choć wywodzące się z różnych kręgów kulturowych i społecznych, łączy temat kobiecości. Analiza motywów ukazuje, że kobiecość może być siłą prowadzącą do szczęścia, ale też narzędziem manipulacji lub przyczyną cierpienia. Wykorzystanie kobiecości w literaturze XIX i XX wieku odzwierciedla zmieniające się poglądy i role społeczne, nadając postaciom kobiecym nieprzewidywalność i głębię.

Podsumowując, motyw kobiecości w literaturze XIX i XX wieku jest rozległy i wielopłaszczyznowy. Postaci kobiece z przeanalizowanych dzieł są przykładem na to, jak różnorodnie można ukazywać i interpretować kobiecość. Wykorzystanie tego motywu było jednym z instrumentów odzwierciedlenia dynamiki zmian społecznych i kulturowych, co czyni kobiecość uniwersalnym i ważnym elementem w literaturze.