"Na oczy królewny angielskiej" - interpretacja

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.06.2024 o 16:32

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 24.06.2024 o 15:40

#

Informacje wstępne

Daniel Naborowski, przedstawiciel literatury barokowej, jest autorem jednego z najsłynniejszych polskich wierszy pochwalnych – "Na oczy królewny angielskiej". Wiersz ten powstał po wizycie poety w Anglii w 1609 roku. Centralną postacią utworu jest królewna Elżbieta Stuart, córka Jakuba I, która wówczas była przedmiotem wielu komplementów ze względu na swoją urodę i wysoki status społeczny. Naborowski w swoim utworze wyraża zachwyt nad jej pięknem, używając wyszukanych środków stylistycznych, typowych dla literatury barokowej.

Kontekst historyczno-kulturowy

Epoka baroku, której przełom XVII i XVIII wieku znaczył w polskiej literaturze literackiej, charakteryzowała się skomplikowaną strukturą formalną, dążeniem do doskonałości i bogactwem środków stylistycznych. Barokowi artyści często sięgali po wyszukane metafory, inwersje i inne narzędzia językowe, aby wyrazić swoje emocje i myśli. W tej epoce pojawiła się również moda na pisanie poezji pochwalnej jako sposobu na zyskanie przychylności władców i możnych, co doskonale ilustruje utwór Daniela Naborowskiego.

Część I: Analiza formalna i środki stylistyczne

Wiersz "Na oczy królewny angielskiej" cechuje się budową stychiczną, co oznacza brak podziału na zwrotki, co podkreśla jednolitość myśli. Naborowski zastosował trzynastozgłoskowiec ze średniówką po siódmej sylabie, co nadaje wierszowi rytmiczność i harmonię. Wiersz operuje rymem parzystym, dokładnym, dzięki czemu każdy co drugi wers rozpoczyna się akapitem, co wzmacnia formalne zagospodarowanie przestrzeni poetyckiej.

Kompozycja

Konkatenacja, czyli rozwijanie myśli poprzez powtarzanie i dopełnianie elementów poprzednich, jest istotnym elementem kompozycyjnym wiersza. Dzięki niej utwór uzyskuje spójność i płynność narracyjną, stopniowo potęgując obrazowanie.

Środki stylistyczne

Utwór jest bogaty w różnorodne środki stylistyczne. Apostrofa, w formie bezpośredniego zwrotu do królewny ("Twe oczy, skąd Kupido..."), nadaje utworowi osobisty ton. Inwersja, czyli szyk przestawny ("Błagają nagłym wiatrem..."), nadaje wierszowi retoryczną elegancję. Anafora, czyli powtórzenia na początku wersów (np. „nie”), wprowadza rytmiczność i podkreśla kluczowe motywy.

Gradacja jest zastosowana do stopniowania porównań od letnich po boskie światła, co podkreśla narastające piękno królewny. Metafory, takie jak „Palą na popiół serca nieszczęśliwe” czy „Kupido na wsze ziemskie kraje...”, wprowadzają elementy niezwykłości i podkreślają intensywność odczuwanych emocji. Personifikacje i animizacje, jak „jasne zorze błagają nagłym wiatrem rozgniewane morze” oraz „niebo torem jednostajnym chodzi”, dodają dynamiki i zmysłowości krajobrazowi literackiemu.

Pytania retoryczne, w tym „azaż bogowie pastwią się...”, służą jako narzędzie refleksji i wzmocnienia emocjonalnego przekazu. Epitety, np. „ziemskie kraje”, „serca nieszczęśliwe”, „harde prawa”, „jasne zorze”, wzbogacają obrazowanie i dodają głębi interpretacyjnej. Przerzutnie, czyli połączenie myśli na granicy wersów, wprowadzają płynność i dynamikę, a wyliczenia („pochodnie, gwiazdy, słońca, nieba i bogowie”) podkreślają bogactwo porównań. Figura sumacji, polegająca na powrocie do głównych motywów jako puenta, sprawia, że wiersz zyskuje spójność i zamkniętą kompozycję.

Część II: Interpretacja treści utworu

Wiersz "Na oczy królewny angielskiej" powstał po podróży Daniela Naborowskiego do Anglii. Poeta miał okazję spotkać się osobiście z królewną Elżbietą Stuart. Inspiracją dla Naborowskiego mogły być również francuskie sonety, zwłaszcza Honorata Laugier de Porchères, który często opisywał piękno kobiece w sposób pełen uwielbienia.

Przesłanie i pierwsze wrażenie

Pierwszym wrażeniem, jakie wywołuje utwór, jest głęboki zachwyt nad urodą królewny. Poeta wyraża swe uczucia poprzez wyszukane porównania i metafory, tworząc obraz pełen blasku i majestatu. Można również interpretować utwór jako pochwałę dla królewskiego rodu, próbę zyskania przychylności możnych.

Analiza porównań i obrazowania

Porównania oczu królewny do pochodni, gwiazd, słońca i nieba są kluczowe dla interpretacji wiersza. Oczy królewny pełnią rolę pochodni, które palą na popiół serca; są gwiazdami i słońcami, które rozświetlają wszechświat, a także boskimi bytami, transcendującymi zwykłe, ziemskie piękno. Brak konkretów w opisie oczu sugeruje, że żadne porównanie nie jest w stanie oddać ich pełni urody.

Znaczenie tematu i kompozycji

Bezsensowność porównań i brak możliwości pełnego oddania urody królewny odzwierciedlają barokowy ideał miłości, która jest zarówno źródłem rozkoszy, jak i bólu. Jan Andrzej Morsztyn, inny poetą barokowy, także często opisywał miłość jako paradoks. W ramach tej interpretacji, Naborowski pokazuje, że miłości nie można w pełni opisać słowami, bo pozostaje ona zawsze poza zasięgiem ludzkiego pojmowania.

Dalsze tropy interpretacyjne

Zabawa skojarzeniami wokół obrazu oczu królewny stanowi przykład barokowej tendencji do poszukiwania wieloznaczności i sprzeczności. Słowo "oko" w kontekście barokowej literatury często kryje w sobie wiele warstw znaczeniowych – od dosłownego zmysłu wzroku, przez wewnętrzne spojrzenie duszy, po boski wgląd w ludzki los. Naborowski w swoim wierszu bawi się tymi znaczeniami, nie tylko komplementując królewnę, ale także sugerując niemożność pełnego uchwycenia piękna i miłości.

Wnioski

Daniel Naborowski w utworze "Na oczy królewny angielskiej" po mistrzowsku wykorzystuje różnorodne środki stylistyczne i kompozycyjne, które tworzą wyrafinowaną formę poetycką. Użycie apostrof, inwersji, metafor, anafor, gradacji, personifikacji, animizacji, pytań retorycznych, epitetów, przerzutek, wyliczeń i figury sumacji czyni ten wiersz bogatym w treść i formę.

Główne przesłania interpretacji

Uroda królewny Elżbiety Stuart staje się symbolem barokowego paradoksu piękna i miłości – niemożliwego do pełnego wyrażenia słowami. Wiersz Naborowskiego jest przykładem doskonałego poetyckiego rzemiosła, gdzie słowa stają się narzędziem do wyrażenia niewyrażalnego. Miłość i piękno są tu przedstawione jako złożone i nieuchwytne, a jednocześnie pełne blasku i majestatu.

Znaczenie utworu dla współczesnej literatury

"Na oczy królewny angielskiej" pozostaje klasycznym przykładem barokowego kunsztu poetyckiego. Jego forma i treść inspirują współczesnych twórców do refleksji nad naturą piękna, miłości i języka. Utwór ten ukazuje, że mimo upływu wieków, tematy takie jak miłość, podziw i cierpienie pozostają uniwersalne i aktualne. Potwierdza też wartość literatury barokowej jako źródła inspiracji i mistrzostwa poetyckiego, które przetrwało próbę czasu.

Bibliografia

Praca termin: Podwójna kontrola i uzasadnienie stanowisk. Pantaleimon.