"Kilkunastoletnia" - interpretacja

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 30.08.2024 o 19:53

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 29.08.2024 o 6:20

Wisława Szymborska, polska noblistka w dziedzinie literatury, jest autorką poetyckich arcydzieł, które zyskały międzynarodowe uznanie. Jej wiersz "Kilkunastoletnia" pochodzi z tomiku "Tutaj" wydanego w 2009 roku, który został nominowany do prestiżowej nagrody literackiej "Nike" w 2010 roku. W swych dziełach Szymborska często porusza tematy przemijania i dorastania, konfrontując młodzieńcze marzenia z dojrzałym światopoglądem. W "Kilkunastoletniej" przedstawia te zagadnienia w sposób wyjątkowo osobisty i introspektywny, co stanowi swoisty dialog między młodocianą wersją siebie a dojrzałą osobą.

"Wiersz "Kilkunastoletnia" należy do liryki bezpośredniej, osobistej. Podmiot liryczny używa licznych zaimków osobowych, takich jak "ja," "mnie," "moim," a także czasowników w pierwszej osobie ("ja wiem," "czytam te wiersze, czytam"). Bezpośrednia forma liryczna pomaga w stworzeniu intymnej atmosfery refleksji nad przeszłością i teraźniejszością. Szymborska używa tej formy, aby nakreślić bliski związek między różnymi wersjami siebie – młodą i dojrzałą.

Budowa utworu jest nieregularna, składa się z trzynastu strof, które mają różną liczbę wersów i sylab, co odzwierciedla chaotyczny, nieuporządkowany charakter wspomnień i myśli. Jest to wiersz wolny – brak w nim rymów, co daje autorce pełną swobodę wyrażania swoich uczuć i refleksji bez konieczności podporządkowywania się rygorom formalnym.

Wiersz jest bogaty w środki stylistyczne. Szymborska używa wielu epitetów, takich jak "rzęsy dłuższe, wzrost wyższy" czy "zdawkowy uśmiech," aby dokładnie opisać fizyczne różnice między młodą a dojrzałą wersją siebie. Porównania, jak „jej oczy jakby trochę większe,” potęgują wizualne kontrasty między dwiema wersjami podmiotu lirycznego. Metafory takie jak "czas chwiejny jeszcze i tani" oraz powtórzenia, np. "czytam te wiersze, czytam," podkreślają rozwagę i introspekcję. Przerzutnie, np. „przez naszą matkę / zrobiony dla niej szydełkiem,” wprowadzają pewien dynamizm i komplikują strukturę wiersza, jednocześnie zmuszając czytelnika do głębszej analizy. Rzadsze środki stylistyczne, jak pytania retoryczne („Ja – kilkunastoletnia?”), kolokwializmy („rozmowa się nie klei”) oraz kontrasty („Ona wie mało” – „ja wiem o wiele więcej”), dodają wierszowi warstwy złożoności i autentyczności.

Interpretując wiersz "Kilkunastoletnia," dostrzegamy, że podmiotem lirycznym jest dojrzała kobieta, najprawdopodobniej sama Wisława Szymborska, która konfrontuje swój obecny światopogląd z młodocianą wersją siebie. Wersy typu „miałabym ją witać jak osobę bliską, / chociaż jest dla mnie obca i daleka?” jasno sugerują, że autorka stara się zrozumieć swoją młodszą wersję, zachowując jednocześnie dystans. Próbując pogodzić w sobie te dwie osobowości, Szymborska skupia się na różnicach między młodą a dojrzałą wersją siebie, w tym na fizycznych atrybutach, takich jak oczy, rzęsy i wzrost, kontrastując je z doświadczeniem i zmarszczkami pojawiającymi się u starszej kobiety.

Motyw przemijania jest centralnym elementem utworu. Rozbieżności międzypokoleniowe są doskonale zobrazowane poprzez zestawienie młodocianej Szymborskiej z jej dojrzałą wersją. Młodość charakteryzuje się optymizmem, wytrwałością i brakiem doświadczenia, podczas gdy dojrzałość to wiedza, wątpliwości i strach przed ryzykiem. W tym kontekście, młodsza wersja zna tych samych ludzi, lecz w jej świecie oni jeszcze żyją, co podkreśla przepaść między tym, co było, a tym, co jest.

Twórczość poetycka jest również ważnym elementem samoanalizy. Starsza Szymborska z dystansem patrzy na swoje wcześniejsze prace, często krytycznie („czytam te wiersze, czytam”), co pokazuje, że dorosłość przynosi ze sobą nie tylko doświadczenie, ale i świadomość artystyczną. Jednak mimo krytyki, starsza wersja zauważa, że jedna z młodzieńczych prac może być wartościowa po odpowiednich poprawkach, co świadczy o ewolucji jej twórczości oraz o rosnącej mądrości i umiejętności samooceny.

Końcowa refleksja na temat przemijania jest głębоко poruszająca. Trudności w komunikacji między młodą a dojrzałą wersją siebie symbolizują brak zrozumienia między pokoleniami. Młodsza osoba ma mnóstwo czasu, starsza już nie – ten dualizm pokazuje, jak subiektywne odczucie czasu zmienia się w zależności od etapu życia. Motyw śmierci także odgrywa kluczową rolę, zmuszając dojrzałą wersję do skonfrontowania się z upływem czasu i nieuchronnością przemijania.

Symbolika pożegnania w wierszu jest pełna emocji. Brak wzruszeń przy pożegnaniu sugeruje trudność w zaakceptowaniu zmian i odmienności między młodą a dojrzałą wersją siebie. Szalik, zrobiony przez matkę, staje się symbolem łączności między pokoleniami i wspomnieniem przeszłości. Ten ręcznie szydełkowany szalik to materialny dowód na istnienie wspólnej przeszłości, jednocześnie przypominający o ulotności czasu.

Podsumowując, "Kilkunastoletnia" to refleksyjny utwór, który głęboko wnika w temat przemijania i dorastania. Szymborska umiejętnie wykorzystuje różnorodne środki stylistyczne, aby podkreślić kontrasty między młodą a dojrzałą wersją siebie, a także ukazać, jak zmieniają się nasze postrzeganie świata i sens istnienia. Wiersz stanowi nie tylko literackie arcydzieło, ale również uniwersalną refleksję nad życiem, przemijaniem i próbą zrozumienia własnej tożsamości.

Twórczość Wisławy Szymborskiej jest pełna głębokich przemyśleń i emocji, a "Kilkunastoletnia" jest jednym z tych utworów, które zapraszają do kontemplacji nad własnym życiem, marzeniami i doświadczeniami. Zestawiając młodą i dojrzałą wersję siebie, poetka tworzy niezwykłą introspekcyjną podróż, która porusza tematykę czasu, tożsamości i wartości, pozostawiając czytelnika z bogatymi refleksjami na temat przemijania.