"Ciotki" - interpretacja

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.06.2024 o 15:33

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 29.06.2024 o 15:05

I. Wprowadzenie

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska to jedna z najbardziej cenionych i wyróżniających się polskich poetek XX wieku. Znana z subtelności oraz finezji wierszy, była ważną postacią w kręgu literackim tzw. Skamandrytów. Skamandryci, grupa poetycka, do której należeli m.in. Julian Tuwim, Antoni Słonimski i Jarosław Iwaszkiewicz, promowała poezję nowoczesną, odrzucając tradycyjne formy i tematy. Pawlikowska-Jasnorzewska, będąc jedyną kobietą w tej grupie, wniosła do ich dialogu specyficzny, kobiecy punkt widzenia, opierając się często na emocjach i detalach zaczerpniętych z codziennego życia.

W twórczości Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej często pojawia się tzw. „język codzienności”. Jest to sposób pisania, który odzwierciedla proste, codzienne rozmowy i zachowania. Poetka mistrzowsko nadawała tym zwyczajnym zjawiskom poetycki wymiar, podkreślając w ten sposób ich ukryte znaczenia i emocje, które często zostają przeoczone w natłoku dni.

2. Wprowadzenie do wiersza „Ciotki”

Wiersz „Ciotki” Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej pochodzi z tomu „Wachlarz”, opublikowanego w Warszawie w 1927 roku. Tom ten jest jednym z najbardziej charakterystycznych dla poetyki autorki, pełen krótkich, wyrazistych utworów, w których prostota codziennego języka splata się z głęboką refleksją. Wiersz „Ciotki” jest przykładem takiego podejścia artystycznego – w prostocie języka ukrywa się bogata warstwa interpretacyjna, podkreślająca opis tytułowych cioć.

II. Analiza utworu i środki stylistyczne

Wiersz „Ciotki” można zaliczyć do liryki pośredniej. Podmiot liryczny w utworze nie mówi bezpośrednio, nie wyrażając własnych uczuć ani nie występując jako aktywny narrator. Tekst funkcjonuje raczej jako trzeci głos, narrator opowiadający o cioctach w sposób zdystansowany, co pozwala na obiektywne i rzeczowe ukazanie ich codziennego życia. Brak bezpośredniej perspektywy podmiotu lirycznego nadaje wierszowi uniwersalność, co pozwala odbiorcy na interpretowanie postaci cioć na różne sposoby.

2. Tożsamość podmiotu lirycznego

Tożsamość podmiotu lirycznego nie jest jasno określona, co daje szerokie pole do interpretacji. Można jednak przypuszczać, że narrator może być członkiem rodziny – dzieckiem, młodzieńcem lub młodą dorosłą osobą obserwującą swoje ciotki. Ta perspektywa nadaje wierszowi intymny charakter, łącząc dystans i zrozumienie z domyślną empatią wobec obserwowanych kobiet.

3. Struktura wiersza

Wiersz charakteryzuje się regularną budową. Składa się z czterech czterowersowych strof, gdzie każdy wers ma trzynastozgłoskową liczbę sylab i rymy krzyżowe (abab). Taka regularność i uporządkowanie formy symbolizuje codzienny, stabilny rytm życia cioć, w którym wszystko jest na swoim miejscu, a każdy dzień przynosi stałe, powtarzalne obowiązki.

4. Środki stylistyczne

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska użyła w wierszu „Ciotki” wielu środków stylistycznych, aby lepiej oddać charakter opisywanych postaci.

- Epitety: Epitety takie jak „dzielne”, „szczawiowe”, „barchanowe”, „paryska”, „gwiaździsta”, „ponure” mają na celu jednoznacznie określić cechy cioć. Słowo „dzielne” podkreśla ich wytrwałość w codziennych obowiązkach, natomiast „szczawiowe” i „barchanowe” odnoszą się do ich prostej natury i wyglądu. - Metafory: Metafory takie jak „mężów trzymały krótko” czy „podnosząc gwiaździstą woalkę” dodają głębi i poetyckiej wyrazistości wierszowi. „Podnosząc gwiaździstą woalkę” nawiązuje do atmosfery marzeń i tajemnicy, co przewrotnie kontrastuje z codziennością cioć.

- Porównania: Porównanie cioci Joli do „wróżki i paryskiej lalki” wprowadza element baśniowego spojrzenia i odróżnia ją od reszty postaci w wierszu, podkreślając jej unikalność.

- Wyrażenia potoczne: Frazy takie jak „barchanowe żony”, „zgrzebne ciotki”, „trutka na szczury” posługują się językiem potocznym, oddając codzienność i prostotę życia cioć, ale jednocześnie uwydatniając surowość rzeczywistości.

- Wyliczenia: Wyliczenia, np. „Brały serio swe dzieci, kwiaty i owoce”, „Były dzielne, szczawiowe, barchanowe żony” pomagają nabrać wierszowi dynamiki i oddać wielowymiarowość opisywanych postaci.

III. Interpretacja wiersza

Ciotki w wierszu Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej przedstawiane są jako homogeniczna grupa społeczna. Są „barchanowe” – czyli kanciaste, grube, codzienne, „szczawiowe” – przypisuje im się młodzieńczość lub zwyczajność, „dzielne” – symbolizujące ich siłę i determinację w codziennych obowiązkach. Ich życie kręci się wokół domu, dzieci i mężów. Są przedstawiane jako postacie twardo stąpające po ziemi, niewzruszone romantyzmem czy estetyką. Proza życia sprawia, że są one „normalnymi”, codziennymi kobietami, które w pełni odnajdują się w swoich prostych, lecz pełnych obowiązków rolach. 2. Codzienne życie cioć

Kluczowym elementem życia cioć jest rodzina. Poetka zwraca uwagę, że „brały serio swe dzieci”, co oznacza, że były oddane swoim rolom matek i opiekunek. Dodatkowo, iż „mężów trzymały krótko”, wskazuje na ich dominującą pozycję w rodzinie. Oznacza to również kontrolowanie i zarządzanie domem oraz rodziną z żelaznym rygorem. W ten sposób Pawlikowska-Jasnorzewska ukazuje cioctki jako strażniczki domowego ogniska, które, chociaż często niedoceniane, odgrywają fundamentalną rolę w budowaniu i utrzymaniu rodzinnych relacji.

3. Opis cioci Joli, jako wyjątku

Ciocia Jola wyróżnia się na tle innych cioć. Jest elegancka, pełna wdzięku i romantyzmu. Opisana jako „wróżka i paryska lalka”, symbolizuje marzenia i pragnienia, które są obce pozostałym ciociom. W przeciwieństwie do swoich praktycznych i ziemskich sióstr, Jola przejawia skłonności do marzycielstwa. Jej miłość i zainteresowania romantyczne nie wpisują się jednak w codzienny, uporządkowany świat cioć, co ostatecznie prowadzi ją do tragicznego końca. Stwierdzenie, że „wiatr żałosny ją rozwiał”, może sugerować, że opuszcza rodzinę lub nawet popełnia samobójstwo. To tragiczne zakończenie wskazuje na destrukcyjny wpływ niezaspokojonych marzeń i pragnień w zderzeniu z brutalną rzeczywistością. Miłość porównana do „trutki na szczury” również obrazuje jej toksyczność, co bardzo silnie kontrastuje z trzeźwym i przyziemnym charakterem życia reszty cioctek.

IV. Wnioski

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska w wierszu „Ciotki” wizualizuje różne aspekty życia kobiet. Przedstawia ciotki, które są poświęcone codziennym obowiązkom, oraz ciocię Jolę, która pragnie więcej, ale płaci za to wysoką cenę. Wiersz ukazuje codzienność i powtarzalność życia większości z cioctek, jednocześnie konfrontując je z aspiracjami cioci Joli – symbolem upragnionych, lecz często nieosiągalnych marzeń. Forma i język utworu odgrywają kluczową rolę w oddaniu atmosfery i kontrastów w życiu przedstawionych postaci.

2. Znaczenie języka codzienności

Prosty, potoczny język wiersza podkreśla realistyczny i przyziemny charakter życia cioć. Użycie przez Pawlikowską-Jasnorzewską wielu środków stylistycznych, takich jak epitety, metafory, porównania, wyrażenia potoczne i wyliczenia, wzmacnia ekspresję wiersza i pomaga w głębszej interpretacji postaci. Dzięki tym zabiegom poetka eksponuje różnice pomiędzy realistycznym życiem codziennym, a pragnieniem romantycznych uniesień.

V. Zamknięcie

Wiersz „Ciotki” Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej to głęboka refleksja nad rolą kobiet w społeczeństwie i ich aspiracjach. Podkreśla problem poświęcenia i codziennej rutyny, zwłaszcza jeśli chodzi o kobiety, które często organizują życie rodzinne. Jednocześnie wiersz ukazuje, że niezaspokojone marzenia mogą prowadzić do tragicznych konsekwencji, jak to miało miejsce w przypadku cioci Joli. Kontrast pomiędzy codziennymi obowiązkami a marzeniami wskazuje na potrzebę znalezienia równowagi między tymi dwiema skrajnościami. Ukazując różne oblicza kobiet, Pawlikowska-Jasnorzewska wskazuje, że życie codzienne i marzenia niosą ze sobą zarówno piękno, jak i ryzyko, a klucz do szczęścia może leżeć w umiejętnym balansie między nimi.