"Dziś" - interpretacja

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 2.07.2024 o 19:05

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 2.07.2024 o 18:21

#

1. Prezentacja autora i utworu Kazimierz Przerwa-Tetmajer, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli Młodej Polski, urodzony 12 lutego 1865 roku w Ludźmierzu, jest autorem wiersza „Dziś”. Jego twórczość w dużej mierze kształtowała się pod wpływem nastrojów dekadenckich, charakterystycznych dla końca XIX wieku. Tetmajer był nie tylko poetą, ale również prozaikiem i dramaturgiem. Debiutował w 1891 roku tomikiem poezji, w którym dominowały wątki filozoficzne, egzystencjalne oraz dekadenckie, co czyniło go jednym z najbardziej znanych twórców swej epoki. Jego utwory często odzwierciedlały pesymistyczne nastroje tamtego okresu, pełne melancholii i refleksji nad przemijaniem.

Kontekst historyczny i literacki, w którym tworzył, był szczególny ze względu na zmieniające się realia polityczne i społeczne. Koniec XIX wieku to czas, gdy społeczeństwa europejskie zmierzyły się z szybkimi zmianami technologicznymi, industrializacją oraz postępującą urbanizacją. W literaturze tego okresu zaczęły dominować nurty symbolizmu, modernizmu oraz dekadentyzmu, którego manifestacja stała się kluczowym elementem twórczości Tetmajera.

2. Teza wypracowania Wiersz „Dziś” Kazimierza Przerwy-Tetmajera stanowi manifest dekadentyzmu, specyficznego dla twórców okresu końca XIX wieku. Celem analizy jest ukazanie, jak utwór ten odzwierciedla nastroje dekadenckie oraz obraz społeczeństwa tamtego okresu, akcentując zmiany w postawie młodego pokolenia. Wiersz „Dziś” jest nie tylko literackim wyrazem tęsknoty i pesymizmu, ale również świadectwem przemian społecznych i historycznych, które wpłynęły na kształtowanie się światopoglądu pokolenia końca XIX wieku.

Rozwinięcie

1. Podmiot liryczny i adresat Wiersz „Dziś” Kazimierza Przerwy-Tetmajera jest wyrazem sceptycyzmu i bezsilności młodego pokolenia. Analiza formy wypowiedzi podmiotu lirycznego ujawnia zastosowanie pierwszej osoby liczby mnogiej, co sugeruje, że nie jest to jednostkowe doświadczenie, lecz reprezentacja całego pokolenia. Podmiot liryczny mówi w imieniu zbiorowości, kładąc nacisk na wspólne dla niej uczucia i doświadczenia.

Adresat wiersza jest nieznany, co może sugerować, że wiersz jest skierowany do każdego, kto jest gotów go usłyszeć i zrozumieć. Mogłaby to być równie dobrze przyszłość, kolejne pokolenia, które mogą zmierzyć się z podobnymi problemami, jak i współcześni młodzi ludzie, zmagający się z rzeczywistością.

2. Struktura wiersza Wiersz „Dziś” jest napisany w jedenastozgłoskowcu, co nadaje utworowi specyficzny rytm i dynamikę. Rytmiczność jest jednak zburzona przez przerzutnie, które wprowadzają pewien dyskomfort i poczucie niepewności w odbiorze utworu. Przerzutnie, polegające na przechodzeniu treści z jednej linijki do kolejnej, pozwalają na płynne kontynuowanie myśli, jednocześnie budując napięcie i poczucie niepełności.

Tekst charakteryzuje się stychicznością, czyli brakiem wyraźnego podziału na strofy. Brak podziału na strofy potęguje odczucie chaosu i niespójności, co doskonale odzwierciedla nastroje dekadenckie. Rymy w wierszu są różnorodne – krzyżowe, parzyste, okalające – i mają za zadanie wzmocnić rytmiczność, jednocześnie nadając utworowi melodyjność.

3. Środki stylistyczne Tetmajer wykorzystuje różnorodne środki stylistyczne, aby wzmocnić przekaz wiersza. Metafory są jednymi z najważniejszych elementów, na przykład „skrzydła Ikara” czy „serce pęka”. Metafora „skrzydła Ikara” może być interpretowana jako symbol porywania się na coś więcej, marzeń i ambicji, które jednak kończą się upadkiem. „Serce pęka” to wyraz wewnętrznego bólu i melancholii, oddający dekadenckie nastroje podmiotu lirycznego.

Wyliczenia są kolejnym środkiem stylistycznym, który wzmacnia treść i uwypukla dekadencki temat. Powtórzenia natomiast mają na celu budowanie nastroju oraz znaczenia przekazu, potęgując uczucie bezsilności i monotonii życia.

4. Interpunkcja Interpunkcja w wierszu „Dziś” jest specyficzna i ma duże znaczenie interpretacyjne. Przecinki i myślniki są używane dla budowania refleksyjnych pauz, które dodają wierszowi głębi i intensyfikują emocje. Brak kropki na końcu wiersza jest znamienny – symbolizuje nieskończoność cierpienia oraz brak nadziei na jakąkolwiek zmianę na lepsze.

II. Dziś – interpretacja wiersza

1. Nastroje dekadenckie Dekadentyzm jako nurt literacki w kontekście końca XIX wieku odznaczał się pesymizmem, znużeniem oraz poczuciem bezsensu istnienia. Wiersz „Dziś” doskonale oddaje te nastroje, ukazując świat jako pozbawiony nadziei, miejsce, gdzie marzenia i ambicje przekształcają się jedynie w rozczarowanie i ból. Dekadentyzm staje się swoistym wyrazem kryzysu wartości i transformacji społecznych, które prowadziły do przewartościowania dotychczasowych norm i przekonań.

2. Kontrast między dawniej a dziś W wierszu wyraźnie widać kontrast między dawnymi epokami romantyzmu i pozytywizmu a współczesnym dla Tetmajera dekadentyzmem. Dawne czasy były przepełnione wiarą w ideały, marzeniami i duchową siłą, podczas gdy dzisiejszy dekadentyzm charakteryzuje się brakiem wiary, sceptycyzmem i wewnętrzną pustką. Zmiana w postawie człowieka jest tu kluczowa – z pełnego nadziei idealisty staje się on zrezygnowanym pesymistą, niezdolnym do działania.

3. Różnice między pokoleniami W utworze ukazano zmęczenie i bezsilność młodego pokolenia od samego początku ich życia. W przeciwieństwie do poprzednich pokoleń, które mogły czerpać siłę z idei romantycznych lub pozytywistycznych, młode pokolenie końca XIX wieku zdaje się przygniecione gniotącą rzeczywistością i beznadziejnością sytuacji. Wpływ wcześniejszych pokoleń, ich klęsk i doświadczeń, pozostawił młodych w stanie permanentnej apatii. Krytyka staje się ich sposobem radzenia sobie z brakiem chęci działania i tworzenia własnych doświadczeń.

4. Obraz życia i emocji rówieśników Wiersz maluje depresyjny, znużony obraz młodego pokolenia, które jest pozbawione motywacji do działania i cierpi z powodu wewnętrznej pustki. Odczuwają brak cech typowych dla młodych ludzi, takich jak ciekawość świata, idealizm czy chęć zmieniania rzeczywistości na lepsze. Porównanie do mitu o Dedalu i Ikarze służy jako metafora rezygnacji z podjęcia ryzyka – młodzi są jak Ikar, który marzył o wielkich osiągnięciach, lecz upadł, przerażeni możliwością porażki rezygnują z prób leczenia.

5. Nadzieja i zawód Analiza fragmentu wiersza: „My nie tracimy nic, bośmy od razu nic nie przynieśli” jest centralnym punktem interpretacji. Podkreśla ona bezczynność pokolenia oraz zawód i bezsilność autora względem rzeczywistości, w której żyje. Podmiot liryczny wskazuje na to, że młode pokolenie nie ma nic do stracenia, ponieważ od samego początku było pozbawione jakichkolwiek ambicji czy marzeń. Cierpienie młodego pokolenia jest podkreślone w ostatnich wersach, gdzie pesymizm i bezradność stają się dominującymi nastrojami.

6. Podsumowanie dekadenckich emocji W wierszu dominują negatywne emocje: tęsknota, pesymizm, żal i bierność. Bezkropkowy koniec wiersza symbolizuje nieskończoność tych emocji, brak nadziei na przyszłość oraz zamknięte koło cierpienia, z którego nie ma wyjścia. Jest to kluczowy element dekadenckiego światopoglądu, który określa rzeczywistość jako pozbawioną sensu i przyszłości.

Zakończenie

2. Refleksja nad współczesnością Czy dzisiejsza młodzież może utożsamiać się z nastrojami dekadenckimi opisywanymi w wierszu „Dziś”? Choć kontekst historyczny i społeczny uległ zmianie, pewne aspekty emocjonalne mogą być nadal aktualne. Współczesne pokolenia również zmagają się z poczuciem zagubienia, braku onieśmielenia zmianami we współczesnym świecie oraz wszechobecnym pesymizmem. Warto jednak podkreślić, że mimo tendencji dekadenckich, poszukiwanie wartości i inspiracji jest nieustającym wyzwaniem dla każdej generacji. Wobec tego refleksja nad dziełem Tetmajera może być zachętą do odkrywania własnych dróg i wartości, pomimo wszelakich trudności.