"Interpretacja porównawcza wierszy "Godzina tworzenia" Kazimierza Przerwy-Tetmajera i "Próbowałem sobie przypomnieć" Tadeusza Różewicza- interpretacja

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 12.07.2024 o 16:14

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 6.07.2024 o 9:29

1. Przedstawienie tematu wypracowania

Tematem niniejszego wypracowania jest porównanie dwóch wierszy: „Godzina tworzenia” Kazimierza Przerwy-Tetmajera oraz „Próbowałem sobie przypomnieć” Tadeusza Różewicza. Głównym celem analizy będzie ukazanie, jak różni poeci, reprezentujący odmienne epoki literackie, przedstawiają proces twórczy.

2. Kontekst historyczno-literacki

Kazimierz Przerwa-Tetmajer był jednym z czołowych przedstawicieli Młodej Polski, epoki przypadającej na przełom XIX i XX wieku, charakteryzującej się zainteresowaniem symbolizmem, dekadentyzmem oraz metafizyką. Poeta ten często sięgał po tematy metafizyczne, egzystencjalne, wyrażał także fascynację pięknem i sztuką.

Tadeusz Różewicz natomiast tworzył w epoce powojennej, szczególnie w kontekście doświadczeń II wojny światowej. Jego poezja odzwierciedlała traumę wojenną, poczucie bezsensu, rozpad wartości i dylematy moralne. Różewicz często posługiwał się prostym, wręcz ascetycznym językiem, aby wyrazić głębokie refleksje o ludzkiej kondycji.

3. Wprowadzenie do zagadnienia autotematycznego

Autotematyzm to jedno z charakterystycznych zjawisk w literaturze, polegające na traktowaniu przez autora tworzenia literatury jako temat samej literatury. W obu analizowanych wierszach możemy dostrzec skupienie się na procesie twórczym, co pozwala nam porównać, jak różne epoki i osobiste doświadczenia poetów wpłynęły na ich podejście do aktu tworzenia sztuki.

Część I: Analiza "Godziny tworzenia" Kazimierza Przerwy-Tetmajera

„Godzina tworzenia” to poetycka refleksja nad momentem, kiedy poeta zasiada do pracy twórczej. Wiersz opisuje ten czas jako pełen radości, ekscytacji i duchowego uniesienia. Przerwa-Tetmajer przedstawia proces tworzenia jako magiczną chwilę, kiedy rodzi się sztuka, niezrównany moment w życiu poety.

2. Charakterystyka "czarodziejskiej godziny tworzenia"

Dla Przerwy-Tetmajera, tworzenie to czas pełen absolutnego szczęścia. Wiersz przepełniony jest emocjami pozytywnymi i metafizycznym uniesieniem. Poeta odnosi się do aktu twórczego jako do przeżycia niemal duchowego, gdzie przez chwilę ma dostęp do wyższego wymiaru istnienia.

3. Metafora kwitnącej róży

Jedną z głównych metafor w wierszu jest kwitnąca róża, która symbolizuje rozwijającą się poezję. Twórczość poetycka jest tu przedstawiona jako stopniowy rozwój, pełen piękna i tajemniczości. Róża jest emblematem delikatności i estetycznego uroku, co koresponduje z wizją poezji, jaka rodzi się w umyśle twórcy.

4. Styl i forma wiersza

Wiersz jest bogaty w epitety, metafory i inne tropy stylistyczne. Język jest ozdobny, pełen literackich środków wyrazu. Regularna forma z rymami i podziałem na strofy dodaje wierszowi klasycznego charakteru, co podkreśla harmonię i porządek w procesie tworzenia poezji.

Część II: Analiza "Próbowałem sobie przypomnieć" Tadeusza Różewicza

Wiersz Różewicza „Próbowałem sobie przypomnieć” odsłania proces twórczy jako trudny, pełen wątpliwości i kruchości. Jest to refleksja nad nieuchwytnością natchnienia, zapośredniczoną przez wspomnienia z przeszłości. Tryb monologu ujawnia wewnętrzne zmagania poety z tworzeniem.

2. Tworzenie jako uchwycenie ulotnego

Różewicz opisuje tworzenie jako proces, w którym poeta stara się uchwycić coś, co już dawno minęło - moment natchnienia zapamiętany w formie wspomnienia. Poeta czuje się niepewnie, jego twórczość jest ulotna, nietrwała. Akt twórczy jest tu wysiłkiem, by przywrócić fragmenty utraconej inspiracji.

3. Rola kontrastów i nieświadomości

W wierszu przewijają się liczne kontrasty: noc i dzień, świadomość i nieświadomość. Różewicz podkreśla, że prawdziwa inspiracja przychodzi z nieświadomości, jest niespodziewana i nieuchwytna. Natchnienie i wena są kluczowymi elementami procesu twórczego, które nie poddają się woli poety ani jego świadomej kontroli.

4. Styl i forma wiersza

W przeciwieństwie do Tetmajera, Różewicz posługuje się prostym, surowym językiem, unikając rozbudowanych opisów. Wiersz nie ma regularnej formy ani rymów, jest raczej luźnym zapisem myśli i refleksji. Jest to świadectwo nowoczesnego podejścia do poezji, gdzie forma podporządkowana jest treści i jej autentycznemu wyrazowi.

Część III: Porównanie wizji procesu twórczego u obu poetów

Różnice w wizji procesu twórczego u Tetmajera i Różewicza wynikają z odmiennych epok literackich i historycznych kontekstów, w których tworzyli. Przerwa-Tetmajer, żyjący w okresie Młodej Polski, postrzegał tworzenie sztuki jako duchowe i niemal mistyczne doświadczenie. Różewicz, doświadczony traumą II wojny światowej, ukazywał proces tworzenia jako pełen wątpliwości i niepewności, co odzwierciedlało jego pesymistyczne spojrzenie na ludzką kondycję.

2. Przerwa-Tetmajer: Tworzenie jako radosny i czarowny moment

Przerwa-Tetmajer podkreśla radość i ekscytację wynikającą z aktu tworzenia. Tworzenie jest dla niego duchowym uniesieniem, momentem przemiany, w którym poeta staje się medium między światem materialnym a duchowym. To niemal święty rytuał, w którym rodzi się piękno i sztuka.

3. Różewicz: Tworzenie jako proces pełen niepewności i tajemniczości

Dla Różewicza, tworzenie to proces pełen wątpliwości i niepewności. Jest świadom kruchości natchnienia, które pojawia się nagle i równie szybko znika. Pisanie jest tu walką z ulotnością inspiracji, próbą uchwycenia czegoś, co wydaje się nieuchwytne i trudne do zdefiniowania.

Zakończenie

Porównując wiersze „Godzina tworzenia” Kazimierza Przerwy-Tetmajera oraz „Próbowałem sobie przypomnieć” Tadeusza Różewicza, możemy dostrzec istotne różnice w sposobie postrzegania procesu twórczego. Tetmajer postrzega tworzenie jako moment radości i duchowego uniesienia, natomiast dla Różewicza akt twórczy jest pełen wątpliwości, niepewności i ulotności.

2. Znaczenie autotematyzmu w poezji

Autotematyzm pozwala poetom na refleksję nad własnym aktem tworzenia, co stanowi ważny aspekt ich twórczości. Ukazując różnorodność w podejściu do aktu twórczego, autotematyzm pozwala zrozumieć, jak różne osoby i ich doświadczenia kształtują ich spojrzenie na sztukę i literaturę.

3. Refleksja końcowa

Różnice w podejściu do procesu twórczego u Przerwy-Tetmajera i Różewicza odzwierciedlają nie tylko zmiany w literaturze na przestrzeni lat, ale także pokazują, jak różne doświadczenia życiowe mogą wpłynąć na postrzeganie aktu tworzenia. Tetmajer, żyjąc w czasach pełnych nadziei i młodzieńczej energii, widział poezję jako radosne uniesienie. Różewicz, naznaczony wojenną traumą, postrzegał tworzenie jako trudny proces, pełen niepewności i ulotności. Oba podejścia wzbogacają nasze rozumienie twórczości poetyckiej i ukazują jej wielowymiarowość.