"Co jest grane" - interpretacja

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 19.07.2024 o 17:39

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 19.07.2024 o 16:43

# 1. Krótki opis autora: Stanisław Barańczak to jedna z najważniejszych postaci literackich w Polsce drugiej połowy XX wieku. Jego twórczość jest integralną częścią tzw. poezji Nowej Fali, ruchu literackiego, który wyłonił się w latach 60. i 70. XX wieku. Autor był nie tylko poetą, ale także tłumaczem oraz krytykiem literackim. Nowa Fala była okresem walki z systemem politycznym PRL-u, jak również z językową manipulacją i cenzurą.

Barańczak publikował swoje utwory pod własnym nazwiskiem, ale również pod pseudonimami takimi jak Szczęsny Dzierżankiewicz czy Barbara Stawiczak. Te pseudonimy pozwalały mu na większą swobodę twórczą i unikanie cenzury, która była powszechna w tamtych czasach. Często wykorzystywał swoją literaturę jako formę protestu przeciwko reżimowi komunistycznemu, używając języka w sposób, który ujawniał absurdy i hipokryzję władzy.

2. Wprowadzenie do wiersza: Wiersz "Co jest grane" pochodzi z tomiku "Ja wiem, że to niesłuszne: Wiersze z lat 1975-1976". Tematyka tego utworu opiera się głównie na kłamstwie, fałszu oraz propagandzie. Barańczak krytykuje rzeczywistość PRL-u, która była skomplikowaną mieszanką oficjalnej narracji i codziennych realiów. Jego wiersze są często wyrazem intelektualnego buntu, z którego bije troska o prawdę i autentyczność społeczną.

Co jest grane – analiza i środki stylistyczne

2. Liryka podmiotu zbiorowego: Wiersz używa czasowników w pierwszej osobie liczby mnogiej, np. "nas naszło", "grane przez nas". W ten sposób podmiot liryczny występuje jako przedstawiciel społeczeństwa, wyrażając powszechne obawy, przemyślenia i doświadczenia. To podejście pozwala Barańczakowi na większe zbliżenie się do odbiorcy, który może się utożsamić z wyrażanymi emocjami i refleksjami.

3. Tytuł i związki frazeologiczne: Tytuł "Co jest grane" jest potocznym pytaniem, które można zinterpretować jako "co się dzieje?". Sugestia zawarta w tytule to wezwanie do zastanowienia się nad rzeczywistością, która jest, według poety, w dużej mierze zmanipulowana i zakłamana. Inny znaczący związek frazeologiczny to "puszczać farbę", który odnosi się do zdradzania tajemnic lub wypowiadania nieprzyjemnych prawd.

4. Środki stylistyczne: - Epitety: "chóralny śpiew", "optymistyczny akord", "mała dziewczynka" – epitety te dodają wierszowi różnych odcieni i kolorów, podkreślając zarówno ironię, jak i fałszywą harmonię. - Metafory: "kołysanka telewizyjnego filmu z wyższych sfer" – metafora ta krytycznie odnosi się do przekazu medialnego, który często fałszuje rzeczywistość, uśpiwszy społeczeństwo fałszywymi obrazami. - Powtórzenia: Powtarzające się frazy, takie jak "wszyscy wiemy", podkreślają kluczowe fragmenty i tworzą rytm, który zwiększa siłę przekazu. - Przerzutnie: Przerzutnie wprowadzają dynamikę i płynność do wiersza, pomagając łamać monotonię i wzmacniając emocjonalny ładunek tekstu. - Personifikacje: np. "kwiaty są wzruszone" – personifikacje nadają wierszowi lirycznego uroku, jednocześnie uwypuklając kontrast między rzeczywistością a jej humanistycznymi interpretacjami.

5. Warstwa stylistyczna: Wiersz jest bogaty w środki artystyczne, a jego warstwa stylistyczna jest skomplikowana i rozbudowana. Barańczak używa różnorodnych technik, aby przekazać swoje przesłanie, a jednocześnie zachować estetyczną wartość utworu.

Co jest grane – interpretacja wiersza

2. Znaczenie słowa "gra": Słowo "gra" może być traktowane wieloznacznie. Może oznaczać muzykę, sport lub aktorstwo. W kontekście wiersza jest to także gra złudzeń, fałszu i odgrywania ról. Ludzie stać się aktorami w przedstawieniu reżyserowanym przez władzę, próbując odnaleźć prawdę w kalejdoskopie oficjalnych narracji i propagandy.

3. Gra jako maska: Władze, poprzez swoje mechanizmy propagandowe, nakładają na ludzi swoiste maski, zmuszając ich do ukrywania swojego prawdziwego "ja". Kreują rzeczywistość, która jest fikcją, a prawdziwe problemy są zatuszowane. Społeczeństwo, pozbawione dostępu do rzeczywistych informacji, przyjmuje ten fałszywy obraz rzeczywistości jako prawdziwy.

4. Propaganda i społeczeństwo: Rządzący specjalnie zakłamują prawdę, próbując ukryć rzeczywiste problemy kraju. "Kołysanka telewizyjnego filmu z wyższych sfer" to metafora obrazu, który ma usypiać społeczeństwo iluzją. Społeczeństwo zaś, odizolowane od prawdziwej informacji, zaczyna działać i funkcjonować w rzeczywistości fikcyjnej, sprzedawanej przez propagandę.

5. Krytyka społeczna podmiotu lirycznego: Podmiot liryczny wiersza krytykuje społeczeństwo za ich hipokryzję, obojętność i łatwość, z jaką poddaje się manipulacji. W utworze "Co jest grane" Barańczak dokonuje przemyślanej analizy, wskazując na istotne problemy, takie jak fałsz podczas manifestacji czy politycznych wydarzeń, a także na zniekształcenie kultury przez nowe formy propagandy, przekształcające się w kicz.

6. Przekaz do społeczeństwa: Podmiot liryczny wzywa społeczeństwo do refleksji, do zastanowienia się nad tym, w czym tak naprawdę uczestniczą. Zachęca do odkrycia prawdy i odrzucenia fałszywej rzeczywistości, do wybudzenia się z marazmu i letargu. Winien być to początek walki o autentyczność i prawdę, w opozycji do manipulacyjnych praktyk władzy.

Podsumowanie

2. Wartość wiersza: Wiersz "Co jest grane" lauruje się sukcesem w uwypuklaniu skomplikowanych relacji między językiem a manipulacją. Jest to wyraz buntu przeciwko literackiemu i politycznemu uciskowi, a także próba wybudzenia społeczeństwa z marazmu.

3. Przekaz i aktualność: Chociaż wiersz odnosi się do realiów PRL-u, jego przesłanie jest uniwersalne. Walka z manipulacją i kłamstwem pozostaje aktualna, niezależnie od kontekstu historycznego. Utwory Barańczaka to głos próby odzyskania prawdy i autentyczności, coś, co pozostaje wartością dla każdego pokolenia.

Dodatkowe wskazówki

2. Analiza literacka: Szczegółowe omówienie użytych środków stylistycznych, takich jak metafory i personifikacje, w kontekście danej rzeczywistości politycznej, pozwoli na głębsze zanurzenie się w świat przedstawiony w wierszu.

3. Odbiorca wiersza: Unikalność perspektywy podmiotu lirycznego pozwala na refleksję nad tym, do kogo skierowane są te słowa. Zrozumienie postaw i reakcji społeczeństwa PRL może pomóc w pełniejszym odbiorze przesłania utworu.

4. Przekaz utworu: Przemyślenia na temat aktualności przekazu Barańczaka mogą prowadzić do refleksji nad współczesnymi realiami. Możliwość analogii do dzisiejszych problemów społecznych i politycznych czyni wiersz "Co jest grane" ponadczasowym głosem w obronie prawdy.

Praca ta ma na celu pomoc w lepszym zrozumieniu twórczości Stanisława Barańczaka poprzez dokładną analizę i interpretację jego wiersza "Co jest grane". Znajomość kontekstu, konstrukcji i środków stylistycznych pozwala w pełni docenić literacką jakość oraz filozoficzne przesłania utworu.