"Eviva l’arte" - interpretacja

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.07.2024 o 21:53

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 26.07.2024 o 21:38

Kazimierz Przerwa-Tetmajer, jako jedna z czołowych postaci epoki Młodej Polski, w swych utworach poetyckich często eksplorował tematy egzystencjalne i dekadenckie. Znany ze swojego pesymistycznego podejścia do życia oraz krytyki ówczesnej moralności i ideałów, Tetmajer w wierszu „Eviva l’arte!” wydanym w 1894 roku w zbiorze „Poezje. Seria druga”, wyraża wyraźne stanowisko przeciwko normom społecznym i pogoni za pieniądzem. Ten utwór, będący manifestem artystycznego indywidualizmu, doskonale wpisuje się w tendencje Młodej Polski, epoki, która podważała wartości poprzednich pokoleń, poszukując nowych dróg ekspresji i sensu życia.

Wiersz „Eviva l’arte!” jest utworem hymnopoetycznym, co jest widoczne już na poziomie jego struktury. Składa się z czterech strof po sześć wersów, gdzie pierwsze pięć to jedenastozgłoskowce, a ostatni to krótkie, pięciozgłoskowe wersy pełniące funkcję refrenu. Regularność metryczno-rytmiczna oraz zastosowanie rymów żeńskich końcowych nadają wierszowi harmonijnego rytmu, charakterystycznego dla hymnów. Powtarzający się wers „Eviva l’arte!”, będący włoskim wyrażeniem oznaczającym „niech żyje sztuka”, pełni funkcję pochwalną i manifestacyjną, podkreślając jednocześnie buntowniczy ton utworu.

Tetmajer w swym wierszu korzysta z bogatego arsenału środków stylistycznych, które wzmacniają jego przekaz. Epitety takie jak „złota korona”, „chleb suchy”, „jesienne liście” oraz „podniesiona głowa” wprowadzają czytelnika w liryczną sytuację i wzbogacają opis przedstawionego świata. Porównania, na przykład „jak orły ze skrzydłami złamanymi” czy „zginąć, jak pies”, obrazują kontrast między artystami a filistrami, czyli przedstawicielami mieszczaństwa. Metafory takie jak „w piersiach naszych płoną ognie przez Boga samego włożone” nie tylko symbolizują artystyczny ogień twórczy, ale również nadają utworowi boski wymiar, podkreślając wyjątkowość artystów. Wykrzyknienia typu „Eviva l’arte!”, „Więc naprzód!”, „Nędzny filistrów naród!” budują emocjonalny nastrój i podkreślają buntowniczy charakter podmiotu lirycznego. Pytania retoryczne, jak „Cóż jest prócz sławy co warte?” angażują czytelnika w refleksję nad wartościami życia.

Podmiot liryczny w wierszu Tetmajera identyfikuje się z grupą artystów, co wyraźnie widać przez zastosowanie czasowników w pierwszej osobie liczby mnogiej oraz zaimków „my” i „nasze”. Jest to osoba niezgadzająca się z filisterskim podejściem do życia, buntownicza i nonkonformistyczna, prawdopodobnie utożsamiana z samym poetą. Charakter utworu można zatem określić jako liryka agitacyjna i refleksyjna: jest to manifest, przekazujący przemyślenia i spostrzeżenia na temat sztuki i życia artysty.

Tytuł wiersza „Eviva l’arte!” ma kluczowe znaczenie w interpretacji utworu. Włoskie wyrażenie „niech żyje sztuka” pełni funkcję pochwalnego hymnu na cześć sztuki, co nadaje utworowi charakter celebracji artystycznej działalności. Triumfalna tonacja zestawiona z dekadenckim przekazem tworzy ciekawy kontrast, który podkreśla sprzeczność między wartościami artystów a resztą społeczeństwa.

Kontrast między artystami a filistrami to jeden z głównych motywów wiersza. Artyści, przedstawiani jako wyjątkowo wrażliwi, inteligentni i oddani twórczości, zderzają się tu ze społecznością filistrów, dla których najważniejszym celem jest gromadzenie majątku i cieszenie się materialnymi dobrami. Artysta w utworze Tetmajera to jednostka skazana na biedę, społeczny ostracyzm i niezrozumienie, lecz mimo tych trudności przekonana, że wartością życia nie są dobra materialne, a sztuka. Porównani do jesiennego liścia, artyści są piękni, ale ich istnienie jest ulotne. Filistrzy natomiast to osoby, którym brakuje wyższych zdolności intelektualnych i duchowych, zajmujące się jedynie materialnym aspektem życia. Ich moralność nie ma znaczenia, a życie jest pozbawione głębszego sensu.

W „Eviva l’arte!” pojawia się także idea boskiego planu, w którym artyści są przeznaczeni do wielkich rzeczy. Twórczość jest dla nich przeznaczeniem, które pomaga im znosić ubóstwo i niezrozumienie. Tetmajer krytykuje sztukę tworzoną dla zarobku lub sławy, stawiając ją w opozycji do prawdziwej sztuki, będącej wyrazem wewnętrznego ognia twórczego i duchowej potrzeby.

Wpływ dekadentyzmu na twórczość Młodej Polski, w tym na wiersze Tetmajera, jest niepodważalny. Dekadenci, podobnie jak artyści przedstawieni w „Eviva l’arte!”, tracili wiarę w dotychczasowe idee, oddawali się pesymistycznym i nihilistycznym przemyśleniom. Dla nich sztuka była sposobem na przetrwanie kryzysu egzystencjalnego, ucieczką od pustki i chaotycznego życia.

Wiersz Tetmajera podkreśla znaczenie sztuki, która, mimo że nie zapewnia materialnego dobrobytu, stanowi jedyną ucieczkę od pustki życia. Sztuka świadczy o sile osobowości artysty i jego moralnym fundamencie. Artysta, mimo trudności i niezrozumienia, pozostaje wierny swoim ideałom i wartościom, które dla niego stanowią sens istnienia.

Podsumowując główne myśli wiersza, można zauważyć, że Tetmajer przedstawia geniusz artystów, skrywający się za ich trudnościami życiowymi. Krytykuje materializm i przywiązanie do dóbr materialnych, promując zamiast tego ideę, że sztuka jest najwyższą wartością, kluczem do zrozumienia prawdziwego życia. W artyście Tetmajer widzi prawdziwego bohatera swoich czasów, który, mimo przeciwności, potrafi zachować swoją godność i twórczą moc.

Kazimierz Przerwa-Tetmajer w swoim wierszu „Eviva l’arte!” nie tylko opisuje życie artystów i ich codzienne zmagania, ale również tworzy poruszający manifest artystyczny. Ukazując piękno i wartość sztuki, poeta podkreśla jej rolę jako ratunku przed życiowymi trudnościami i niezrozumieniem ze strony społeczeństwa. Tetmajer reprezentuje pokolenie, które w sztuce upatruje możliwości odnalezienia sensu życia i przetrwania egzystencjalnego kryzysu, jakie oferowała burzliwa i niepewna epoka Młodej Polski.