"O śmierci bez przesady" - interpretacja

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 1.08.2024 o 10:50

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 31.07.2024 o 6:31

Wisława Szymborska urodziła się w 1923 roku, a jej kariera literacka rozpoczęła się wkrótce po zakończeniu II wojny światowej. Pierwsze lata jej twórczości przypadły na okres PRL-u, który wywarł znaczący wpływ na poezję w krajach bloku wschodniego. Początkowo Szymborska była związana z grupą Pryszczatych i realizmem socjalistycznym, co odbiło się w jej wczesnych pracach. Jednak z czasem jej poezja przeszła ewolucję, odchodząc od narzuconych doktryn na rzecz poezji refleksyjnej, dowcipnej i ironicznej, pozbawionej patosu. Jej twórczość zyskała uznanie na całym świecie, a w 1996 roku otrzymała Nagrodę Nobla, co było ukoronowaniem jej literackiego dorobku.

Konkretny wiersz

Wiersz "O śmierci bez przesady" pochodzi z tomu "Ludzie na moście" wydanego w 1986 roku. W tym okresie twórczość Szymborskiej charakteryzowała się już głęboką refleksją nad ludzkim życiem, egzystencją oraz nieuchronnością śmierci, jednak zawsze w sposób niebanalny, często pełen ironii i swoistego humoru.

Analiza wiersza

W wierszu "O śmierci bez przesady" podmiot liryczny występuje w imieniu całej ludzkości. Jest to widoczne w używanych zwrotach, takich jak "W nasze rozmowy", "na każdym z nas" czy "nasza pomoc". Szymborska zastosowała formę liryki podmiotu zbiorowego, co nadaje uniwersalny wymiar rozważaniom nad śmiercią. Podmiot liryczny często przyjmuje ton wypowiedzi, który brzmi jak troska wspólnoty ludzkiej o problematyczne relacje ze śmiercią, co sprawia, że każdy czytelnik może poczuć się adresatem tych refleksji.

Budowa wiersza

"Śmierć bez przesady" cechuje się nieregularnym podziałem na quasi-strofy, co nadaje mu formę bardziej naturalną. Brak rymów potęguje wrażenie powagi i jednocześnie prostoty przekazu. Szymborska używa wiersza białego, wolnego, co dodatkowo podkreśla nieregularność kompozycji. Przerzutnie, takie jak "Śmierć; zawsze o tę chwilę przybywa spóźniona", "Na próżno szarpie klamką; niewidzialnych drzwi", nadają dynamiki i pomimo poważnej tematyki, wprowadzają element zaskoczenia, co jest charakterystyczne dla twórczości poetki.

Styl i język

Język użyty przez Szymborską w wierszu jest prosty i przystępny dla szerokiego grona odbiorców. Poetka celowo używa wyrazów potocznych, które kontrastują z poważnym tematem śmierci, takie jak "bez przesady". Ironia, znajdująca się w wyrażeniach typu "nawet nasza pomoc w wojnach i przewrotach, to, jak dotąd, za mało", dodaje wierszowi specyficznego kolorytu. Epitety, takie jak "ostatnie słowo" czy "cios chybiony", ożywiają tekst, nadając mu bardziej emocjonalny wymiar.

Interpretacja wiersza

Szymborska prezentuje śmierć w sposób humanizujący, nadając jej cechy osoby niezbyt zręcznej, mającej problem z wykonywaniem swoich obowiązków. Wiersz sugeruje, że śmierć potrzebuje pomocy ze strony ludzi, aby realizować swoje zadanie. Z nieporadności i niezdarności śmierci wynika coś absurdalnego i groteskowego, co sprawia, że staje się ona mniej straszna, bardziej ludzka, a czasem nawet godna pożałowania.

Porównanie rzeczywistości

Autorka wprowadza kontrast między ludzką rzeczywistością a rzeczywistością śmierci. W przedstawionym świecie to ludzie zdają się być bardziej zaradni i zdolni do radzenia sobie z konsekwencjami własnego losu niż sama śmierć. Szymborska ukazuje, że prawdziwa wartość ludzkości leży w umiejętności przekraczania barier i radzenia sobie z nieuniknionym faktem śmierci.

Groteska i oswojenie śmierci

Szymborska w swym wierszu stosuje groteskę, aby ośmieszyć i oswoić temat śmierci. Przez personifikację śmierci jako niezdarny pracownik poetka łagodzi napięcie i tworzy bardziej swojski obraz tego, co zazwyczaj budzi lęk. Ironiczne wyrażenia, takie jak "bez przesady" czy "ani trumny sklecić", dodatkowo rozładowują patos, co sprawia, że śmierć jawi się czytelnikowi jako coś, z czym można żyć bez nieustannego strachu.

Egzystencjalna klęska śmierci

Wiersz wyraża myśl, że każda chwila życia to zwycięstwo nad śmiercią. Szymborska podkreśla, że człowieka stać na wygraną w walce z tym, co nieuniknione. Poetka odwraca typową perspektywę, przedstawiając człowieka jako ten, który ciągle wydziera życie śmierci, co prowadzi do dekonstrukcji wszechmocności śmierci i ukazania jej jako postaci o wygórowanej reputacji.

Humanizacja i współczucie dla śmierci

W końcowych partiach wiersza Szymborska dokonuje humanizacji śmierci, co sprawia, że odbiorca zaczyna jej współczuć. Śmierć, przedstawiona jako zwyczajna, nieporadna istota, przestaje jawić się jako główny wróg człowieka. Jej słabości i problemy czynią ją bardziej zrozumiałą i mniej straszliwą, co pozwala czytelnikowi spojrzeć na nią z bardziej ludzkiej perspektywy.

Podsumowanie

Przez zastosowanie groteski i personifikacji, Szymborska w sposób bardzo szczególny podejmuje temat śmierci, czyniąc go bardziej przystępnym i mniej traumatycznym dla odbiorcy. Śmierć w jej interpretacji jest nie tylko nieudacznikiem w obliczu ludzkich czynów, ale również bytem, z którym da się "dogadać". Poetka przedstawia klęskę śmierci jako wygraną ludzi w relacji z nieuchronnością, co jest oryginalnym podejściem w literaturze.

Wpływ na odbiorcę

Sposób, w jaki Szymborska rozładowuje napięcie związane ze śmiercią, ma ogromny wpływ na odbiorcę. Poprzez humor i prostotę języka poetka pomaga zasnąć lęki związane z tym nieuniknionym aspektem życia. Przekaz o sile ludzkiego życia i jego przewadze nad wszechobecnym lękiem przed śmiercią jest uniwersalnym komunikatem, który może przynieść ulgę i refleksję każdemu, kto sięga po ten wiersz.

Zamknięcie

Wisława Szymborska poprzez swoją poezję, a zwłaszcza wiersz "O śmierci bez przesady", zwraca uwagę na wielkość ludzkiego życia i jego nieustanne zwycięstwo nad metaforyczną śmiercią. Jej podejście do tematu śmierci pokazuje, że można patrzeć na ten trudny temat z ironią i dystansem, co pomaga zmniejszyć lęk i zbliżyć się do lepszego zrozumienia egzystencji. Interpretacja wiersza jest kluczowa dla lepszego zrozumienia ogólnej filozofii poetki, której głównym przekazem jest pochwała życia i ludzkiej wytrwałości.