"Pieśń o żołnierzach z Westerplatte" - interpretacja

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 31.07.2024 o 20:00

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 31.07.2024 o 19:05

1. Krótki wstęp do życia i twórczości Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego

Konstanty Ildefons Gałczyński, urodzony 23 stycznia 1905 roku, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich poetów XX wieku, znany zarówno z głębokich liryków, jak i humorystycznych utworów. Dorastał w Warszawie, a swoje studia rozpoczął na Uniwersytecie Warszawskim. Jego kariera literacka była różnorodna – począwszy od współpracy z wieloma pismami literackimi, po tworzenie krótkich, dowcipnych utworów w ramach „Teatrzyku Zielona Gęś”. Gałczyński zmarł 6 grudnia 1953 roku, pozostawiając po sobie bogaty dorobek literacki, który do dziś inspiruje kolejne pokolenia.

2. Cel powstania wiersza

Wiersz „Pieśń o żołnierzach z Westerplatte” został napisany 16 września 1939 roku, wkrótce po wybuchu II Wojny Światowej. Gałczyński, będąc w obozie oficerskim, inspirował się heroiczną obroną Westerplatte przez polskich żołnierzy przeciwko przeważającym siłom niemieckim. Wiersz ten stanowi hołd dla bohaterów tamtych dni i jest wyrazem osobistych przemyśleń poety.

I. "Pieśń o żołnierzach z Westerplatte" - analiza i środki stylistyczne

Gałczyński zastosował regularną formę wiersza, który składa się z sześciu zwrotek po cztery wersy każda. Dodatkowo wiersz zawiera dwa wtrącenia w nawiasach, które podkreślają pewne elementy treści. Większość wersów jest napisana w siedmio- bądź ośmiozgłoskowcu, co nadaje tekstowi melodyjność i rytm. Rymy w układzie krzyżowym (ABAB) dodatkowo wzmacniają rytmiczność utworu, co jest charakterystyczne dla pieśni.

2. Stylizacja i powtarzalność

Jednym z kluczowych zabiegów stylistycznych w wierszu jest epifora, czyli powtarzanie tej samej frazy na końcu strof: „żoł­nie­rze z We­ster­plat­te”. Ta powtarzalność działa jak refren, wzmacniając i utrwalając w pamięci odbiorcy bohaterstwo żołnierzy. Wprowadzenie anafor, czyli powtarzanie tego samego wyrazu na początku wersów („i”), nadaje dynamiki i podkreśla kolejne wydarzenia i emocje związane z obroną Westerplatte. 3. Podmiot liryczny

Wiersz oparty jest na lirykę pośrednią – narrator nie ujawnia swojej tożsamości, a jego głównym zadaniem jest relacjonowanie wydarzeń. Dzięki temu perspektywa staje się uniwersalna, a wiersz nabiera bardziej epickiego charakteru, działając na świadomość zbiorową.

4. Środki stylistyczne

Gałczyński wykorzystuje bogactwo środków stylistycznych, które nadają wierszowi emocjonalną głębię. Epitety takie jak „szwabska armata”, „słoneczny czas” czy „rajskie wrzosowiska” budują kontrast pomiędzy wojenną brutalnością a sielankową atmosferą. Porównania, np. „w Gdań­sku sta­li­śmy tak jak mur” obrazują nierówną walkę i nieugiętość obrońców. Metafory, takie jak „dud­nił w chmu­rach rów­ny krok Mor­skie­go Ba­ta­lio­nu”, oddają potęgę i zorganizowanie polskich obrońców, podczas gdy ożywienia, np. „smu­tek krą­żył świa­tem”, personifikują uczucia i nadają im realność.

II. "Pieśń o żołnierzach z Westerplatte" - interpretacja

Wiersz powstał na kanwie dramatycznych wydarzeń z 1 września 1939 roku, kiedy to o świcie niemiecki pancernik Schleswig-Holstein rozpoczął ostrzał Westerplatte, co stało się symbolicznym początkiem II Wojny Światowej. Bohaterstwo polskich żołnierzy, którzy przez siedem dni bronili placówki przed przeważającymi siłami wroga, stało się jednym z najważniejszych symboli polskiego oporu i niezłomności.

2. Relacja wydarzeń przez podmiot liryczny

Narrator wiersza zestawia spokojną atmosferę wczesnej jesieni z brutalnością i okrucieństwem wojny. Gałczyński relacjonuje nie tylko fizyczne starcie, ale również emocjonalny wymiar tych wydarzeń, ukazując żołnierzy jako bohaterów pełnych poświęcenia. Opisuje, jak w obliczu śmierci nie tracili ducha i walczyli do końca, co uwydatnia ich moralną wyższość nad napaścią niemiecką.

3. Symbolika i obrazowanie heroizmu

Wiersz obfituje w symbolikę, która podkreśla heroizm obrońców Westerplatte. Żołnierze, którzy odchodzą czwórkami do bram niebios, są przedstawieni jako duchowi weterani, których poświęcenie jest nagrodzone wiecznym pokojem. Taki obraz nadaje ich czynom niezmazywalne znaczenie i podkreśla ich wieczną chwałę.

4. Obietnica bohaterów

W utworze zawarta jest również swoista obietnica żołnierzy, że ich duchowe wsparcie będzie towarzyszyło żywym w trudnych chwilach. Ta metafizyczna obecność – dusze żołnierzy, które będą czuwać nad narodem – niesie przesłanie nadziei i moralnego wsparcia.

5. Kontrast postaw: polscy obrońcy vs. niemieccy najeźdźcy

Podmiot liryczny tworzy wyraźny kontrast między postawami polskich obrońców i niemieckich najeźdźców. Polscy żołnierze są przedstawieni jako nieustraszeni, ofiarni i moralnie silni, podczas gdy niemieccy atakujący są ukazani jako brutalni i niemoralni. Ten kontrast jest kluczowy dla zrozumienia przesłania utworu – to nie przewaga militarna, ale moralna siła i solidarność są ważniejsze.

6. Funkcja motywacyjna utworu

Gałczyński napisał swój wiersz z intencją dodawania otuchy i wiary polskim obywatelom w czasie okupacji. „Pieśń o żołnierzach z Westerplatte” miała na celu przypomnienie, że odwaga i solidarność są kluczowe w każdym okresie próby. Wiersz ten działał jako moralne wsparcie, motywując naród do dalszej walki i oporu.

Podsumowanie

Wiersz Gałczyńskiego uwiecznia heroiczne wydarzenia z 1 września 1939 roku, nadając im symboliczne znaczenie. Westerplatte stało się synonimem niezłomności i odwagi, a poprzez ciągłe przypominanie o tych wydarzeniach, utwór ten upamiętnia niezłomną postawę polskich żołnierzy, stanowiąc wzór i inspirację dla przyszłych pokoleń.

2. Zastosowanie legendy

Poeta nie był naocznym świadkiem wydarzeń na Westerplatte, jednak jego relacja jest nacechowana silną emocjonalnością. Gałczyński świadomie nagina fakty historyczne, aby stworzyć legendę – przez co osiąga efekt uwznioślenia bohaterów, którzy stają się postaciami niemal mitologicznymi w polskiej pamięci zbiorowej.

3. Znaczenie utworu

„Pieśń o żołnierzach z Westerplatte” ma ogromne znaczenie zarówno artystyczne, jak i historyczne. Utwór ten dostarczał moralnego wsparcia Polakom w czasie wojny i okupacji, przypominając o wartości odwagi i solidarności. Ponadto, wiersz Gałczyńskiego pomaga zachować pamięć o bohaterach, motywując naród do dalszej walki o wolność i godność.

Zakończenie

Wiersz Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego „Pieśń o żołnierzach z Westerplatte” jest głębokim hołdem dla polskich żołnierzy broniących Westerplatte. Poeta zastosował różne środki stylistyczne, aby podkreślić heroizm i poświęcenie obrońców.

2. Osobista refleksja

Literatura jest nie tylko źródłem estetycznych przeżyć, ale także nośnikiem pamięci historycznej i moralnej. Gałczyński, jako głos swojego pokolenia, kultywował pamięć o bohaterach, dostarczając moralnego wsparcia swoim rówieśnikom. Poezja patriotyczna, podobnie jak „Pieśń o żołnierzach z Westerplatte”, ma unikalną wartość, ponieważ pomaga budować świadomość narodową i tworzyć poczucie wspólnoty.

3. Zakończenie

„Pieśń o żołnierzach z Westerplatte” przypomina nam, że duchowy wymiar poświęcenia i odwagi jest niezbywalnym elementem narodowej tożsamości. Warto doceniać poezję patriotyczną i czerpać z niej siłę do refleksji nad naszymi wartościami i moralnymi zobowiązaniami, zarówno w kontekście historycznym, jak i współczesnym.