"Sonet 157" - interpretacja

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 29.08.2024 o 20:29

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 27.08.2024 o 16:16

1. Krótki wstęp o Francesco Petrarce:

Francesco Petrarca, uważany za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli włoskiego renesansu, swoją twórczością zrewolucjonizował lirykę miłosną. Był nie tylko poetą, lecz także uczonym i humanistą, którego prace miały ogromny wpływ na kulturę i literaturę europejską. Największe znaczenie w jego dorobku ma cykl sonetów „Canzoniere”, znany również jako „Do Laury” lub „Drobne wiersze włoskie”. „Canzoniere” to zbiór składający się z 366 utworów (sonetów, madrygałów, ballad i kancon), które w dużej mierze poświęcone są tajemniczej Laurze, muzie Petrarki. Przez wieki Petrarka stał się wzorem dla poetów na całym kontynencie, nie tylko ze względu na tematykę utworów, ale także poprzez doskonałość formalną swoich sonetów.

2. Wprowadzenie do utworu "Sonet 157":

„Sonet 157” to jeden z licznych sonetów dedykowanych Laurze i stanowi istotną część „Canzoniere”. Ten utwór, jak wiele innych w zbiorze, skupia się na opisie wyglądu ukochanej Laury, podkreślając jej niezwykłe piękno i wyjątkowość. Poprzez precyzyjnie dobrane środki stylistyczne i bogactwo obrazów poetyckich, Petrarca ukazuje Laurę jako istotę niemal nadprzyrodzoną, wyidealizowaną do granic możliwości. Poeta przedstawia ją jako osobę z jednej strony realną, z drugiej, niemalże boską, która wpływa na jego duszę na wiele subtelnych i głębokich sposobów.

Analiza formy utworu

Petrarka jest znany przede wszystkim z propagowania formy sonetu, który stał się typowym formatem wiersza miłosnego w całej Europie. „Sonet 157” jest doskonałym przykładem tego gatunku w literaturze włoskiej. Forma sonetu włoskiego, zwana również petrarkowską, składa się z dwóch czterowersowych strof (zwanych tetrarchami) oraz dwóch trzywersowych strof (zwanych tercynami). Układ rymów w „Sonet 157” wynosi: abab cdcd efe gfg, co jest typowe dla sonetów Petrarki.

Ten stały układ rymów i struktura formalna nadają utworowi pewną harmonię i regularność, co pozwala samotnemu czytelnikowi skupić się na treści. Petrarca odwraca przy tym tradycyjne podejście, zaczynając opis Laury od jej cech wewnętrznych i subtelnych emocji, a kończąc na szczegółowym ukazaniu jej zewnętrznej urody. W tetrarchach następuje tradycyjny opis, podczas gdy tercyny przynoszą refleksję mówcy.

2. Zastosowanie przez Petrarkę klasycznej formy:

W „Sonecie 157” Petrarka świadomie bawi się strukturą, co nie jest typowe dla jego czasów, kiedy struktura sonetu była dość sztywno zachowywana. Poet odwraca tradycyjne podejście do opisu ukochanej, w drugim tetrarchie wprowadza osobiste refleksje i emocje związane z Laurą. Tradycyjnie, w klasycznych utworach pierwsze cztery wersy są dedykowane opisowi ukochanej, a kolejne przemyśleniom i emocjonalnym reakcjom lirycznego bohatera. Petrarka jednak przesuwa opis w stronę refleksji, co sprawia, że „Sonet 157” zyskuje na głębokości i wielowarstwowości.

Podmiot liryczny

Podmiot liryczny „Sonetu 157” ujawnia się już na początku utworu poprzez użycie form pierwszoosobowych: „nie oddam”, „wspominam”, „usłyszałem”, „pytam”. Dzięki temu staje się oczywiste, że mamy do czynienia z męskim głosem, co jest zgodne z kontekstem cyklu „Canzoniere”, gdzie dominuje męska perspektywa miłosna.

We wspomnianym utworze można założyć, że liryczny podmiot to sam Petrarca, który w poetycki sposób kreuje Laurę jako ideał kobiety. Laura, przez wieki interpretowana przez różnych badaczy jako figura rzeczywista lub fikcyjna, staje się w utworze symbolem doskonałości, niedoścignionej i niemalże boskiej. Rzadka i subtelna zmiana emocjonalna, którą Petrarca opisuje, wskazuje na głębokie, duchowe uczucia, które poeta odczuwał wobec swojej muzy.

Środki artystyczne

W „Sonecie 157” Petrarka stosuje szeroką gamę środków stylistycznych, które pozwalają mu wyrazić głęboką miłość i fascynację Laurą. Epitety takie jak „dzień gorzki”, „żywe oblicze”, „czyste złoto”, „róże purpurowe” wzbogacają opis, nadając mu wyrazistości i poetyckiej siły. Porównania: „rzęsy jak heban”, „oczy zaś – dwie gwiazdy” ukazują Laurę jako byt pełen blasku i nadzwyczajności. W ten sposób poeta nie tylko opisuje jej wygląd, lecz także ukazuje, jak głęboko zachwyca się jej urodą.

Zastosowanie oksymoronu „śnieg gorący” podkreśla sprzeczność emocji, jakie targają podmiotem lirycznym, i jego niemożność pogodzenia miłości i cierpienia. Antytezy takie jak „dzień, jak zawsze gorzki, lecz szczęśliwy” oraz „miłość celnie rani mocno” wzmacniają dualizm miłości Petrarki – uczucia symbolizującego zarówno ekstazę, jak i ból. Inwersje w wersach „raz westchnienie z ust jej usłyszałem”, „miłość wszystkich celnie rani oto” nadają wierszowi melodyjność, zwiększając jego artystyczną wartość i podporządkowując formę emocjom.

2. Rola wyliczeń i pytań retorycznych:

Wyliczenia i pytania retoryczne są kluczowe w ostatnich strofach „Sonetu 157”. Wyliczenie cech Laury, takich jak: „śnieżnobiała cera”, „oczom blask nad blaski”, „porcelanowe rzęsy jak heban” nadaje opisowi dokładność, sprawiając, że obraz Laury staje się bardziej namacalny. Petrarka dąży do ukazania jej doskonałości poprzez szczegółowy opis, który wyraża jednocześnie perfekcję jej wyglądu.

Pytanie retoryczne „Czy śmiertelniczka – pytam – czy bogini / Wypogodziła niebo w kręgu całym” pełni funkcję emotywną, budzącą refleksję nad naturą Laury. Czy jest ona rzeczywiście człowiekiem, czy może doskonałym bytem, przekraczającym granice śmiertelności? Dzięki temu zabiegowi Petrarka wzmacnia mistyczną aurę otaczającą swoją muzę, co wpływa na odbiór czytelnika, który pozostaje z wrażeniem nadprzyrodzonej nadzwyczajności opisywanej postaci.

Interpretacja treści sonetu

Petrarka jest przedstawicielem petrarkizmu, stylu poetyckiego, którego cechą charakterystyczną są wyidealizowane i piękne opisy osób ukochanych. W „Sonecie 157” przedstawiona miłość jest platoniczna i czysta, oparta na duchowym połączeniu dusz, a nie na cielesności. Petrarca skupia się na trudnych emocjach, wynikających z nieodwzajemnionej miłości, co oddaje w subtelnych opisach i bogatych metaforach.

Miłość ta jest pełna sprzeczności – jednocześnie radości i bólu, co stanowi jeden z głównych tematów poezji Petrarki. Jego wyidealizowane opisy Laury wskazują na głębokie duchowe uczucie, które nie potrzebuje fizycznej bliskości, by być prawdziwym i intensywnym. Przez tę synestezję filozofii Dantego Alighieri i Platona, Petrarka odrzuca cielesność na rzecz duchowej czystości, podkreślając, że prawdziwa miłość przekracza granice fizycznego świata.

Ukazanie uczuć podmiotu lirycznego

Podmiot liryczny w „Sonecie 157” doświadcza sprzeczności emocjonalnych. Cierpi z powodu nieodwzajemnionej miłości, ale jednocześnie odkrywa najczystsze uczucia, jakie można odczuć. Radość każdej interakcji z Laurą przeplata się z bólem nieosiągalności jej miłości. Uczucia te są skrajne i trudne, co Petrarka wyraża poprzez oksymorony i antytezy. Jednoczesne doświadczenie ekstazy i cierpienia jest esencją tego typu miłości, która, choć bolesna, jest niezwykle wartościowa.

Porównanie podmiotu lirycznego do Stanisława Wokulskiego z „Lalki” Bolesława Prusa dodatkowo uświadamia czytelnikowi, jak trudne jest to uczucie. Wokulski, podobnie jak Petrarka, zmienia swoje życie dla ukochanej, nie mogąc jednak zdobyć jej serca. Obie postacie są nieszczęśliwie zakochane, co prowadzi do wewnętrznych konfliktów i sprzecznych emocji.

Wyidealizowanie Laury

W „Sonecie 157” Petrarka przedstawia Laurę jako istotę niemal boską, mającą zdolność wpływania na innych i zmianę nastroju lirycznego bohatera. Opisując ją jako „śmiertelniczkę lub boginię”, poeta dodaje jej mistyczności, sprawiając, że wydaje się nieosiągalna. To przypisanie boskich cech jest metaforycznym sposobem na ukazanie, jak silny wpływ ma ona na jego życie i emocje. Laura staje się nie tylko obiektem miłości, ale i ideałem, do którego Petrarca dąży, mimo że jest świadomy niemożności jej osiągnięcia.

2. Elementy idealnego wyglądu Laury:

Równoczesne porównania Laury do szlachetnych materiałów – niewinnego złota, róży purpurowej, porfiretu – wskazują na jej nieskazitelność i wyidealizowany wizerunek. Laura jest przedstawiana jako osoba o nadzwyczajnej urodzie, nie mająca odpowiednika w rzeczywistym świecie. Porównania do niebiańskich elementów, takich jak gwiazdy, podkreślają jej boski charakter i nieosiągalność. W ten sposób Petrarka wyraża swoje uczucia, pokazując, że miłość do Laury jest idealistyczna i duchowa, a nie fizyczna.

Podsumowanie

Twórczość Petrarki stała się wzorem do naśladowania dla wielu późniejszych poetów, jak Jan Andrzej Morsztyn czy Adam Asnyk. Jego sonety, a szczególnie „Sonet 157”, pokazują, jak wzniosła i piękna może być miłość opisana w poezji. Petrarka utrzymuje kanon wyidealizowanej miłości, odrzucając cielesność na rzecz duchowej głębi. Wzbogacone stylizowane opisy i bogata symbolika były rewolucyjne dla epoki, w której żył, i do dziś pozostają ważnym punktem odniesienia w literaturze światowej.

2. Osobiste emocje podmiotu lirycznego jako klucz do zrozumienia sonetu:

„Sonet 157” jest kluczem do zrozumienia, jak ważne są osobiste emocje w poezji Petrarki. Cierpienie jest tu nieodłącznym elementem miłości, pokazując, że prawdziwa miłość niesie za sobą pewną dawkę bólu. Jednakże, w „Sonecie 157”, poeta jest w stanie pogodzić się z tym cierpieniem, ukazując je jako coś, co dodaje głębi i wartości jego uczuciom. Miłość Petrarki do Laury jest przykładem czystego, duchowego uczucia, które przekracza granice fizyczności.

3. Sonet 157 jako klasyczny przykład renesansowej liryki miłosnej:

„Sonet 157” jest unikatowym przykładem renesansowej liryki miłosnej, pełnej wyidealizowanych opisów i skomplikowanych emocji. Petrarka swoim wyjątkowym talentem do opisywania piękna i emocji sprawia, że jego poezja jest trwała i uniwersalna, znajdując odzwierciedlenie w sercach czytelników nawet dzisiaj. „Sonet 157” to utwór, który pokazuje, jak uniwersalne i ponadczasowe mogą być uczucia miłości i cierpienia w literaturze. Dzięki mistrzowskiej formie i głębokiej treści, sonet ten jest jednym z najważniejszych dzieł literackich, które do dziś zachwycają swoją doskonałością.