Bańka filtrująca jako zagrożenie bezpieczeństwa informacyjnego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.01.2025 o 11:12

Rodzaj zadania: Esej

Dodane: 5.01.2025 o 10:55

Bańka filtrująca, jako zjawisko polegające na automatycznym filtrowaniu treści w Internecie, jest coraz bardziej istotnym zagadnieniem w kontekście bezpieczeństwa informacyjnego. Powstałe w wyniku zastosowania zaawansowanych algorytmów personalizacji, bańki filtrujące mogą skutkować ograniczonym dostępem do zróżnicowanych źródeł informacji, co stanowi zagrożenie dla demokratycznych procesów i zdrowego społeczeństwa obywatelskiego.

Pojęcie bańki filtrującej zostało po raz pierwszy zdefiniowane przez Eli Parisera w jego książce "The Filter Bubble: What the Internet Is Hiding from You", wydanej w 2011 roku. Pariser zwrócił uwagę na to, jak algorytmy internetowe, stosowane przez takie platformy jak Google czy Facebook, analizując nasze zachowania i preferencje, dostosowują wyświetlane treści, co w efekcie prowadzi do stworzenia osobistych, ograniczonych przestrzeni informacyjnych[1]. Tego typu personalizacja, choć z pozoru użyteczna, ponieważ przedstawia nam treści zgodne z naszymi zainteresowaniami, jednocześnie odgradza nas od informacji, które mogłyby były ważne lub formować nasze światopoglądy w innowacyjny sposób.

Jednym z podstawowych zagrożeń wynikających z istnienia baniek filtrujących jest fragmentacja społeczeństwa. Współczesne badania, takie jak przeprowadzone przez Sunstein w "Republic.com 2.", sugerują, że bańki filtrujące wzmacniają echo chamber effect, gdzie użytkownicy są coraz bardziej zamknięci w środowiskach informacyjnych odzwierciedlających ich własne przekonania[2]. W efekcie społeczeństwo staje się bardziej spolaryzowane, co utrudnia konstruktywny dialog i porozumienie. Taka dynamiczna polaryzacja może prowadzić do radykalizacji postaw, zwiększając znacznie tępy dyskurs i pogłębiając podziały polityczne, które są szczególnie widoczne w debatach publicznych, jak również w okresach wyborczych.

Innym aspektem bańki filtrującej jest problem asymetrii informacyjnej. Dostęp do różnorodnych źródeł informacji jest kluczowy dla podejmowania świadomych decyzji. Kiedy algorytmy decydują, które treści są dla nas istotne, możemy zostać pozbawieni dostępnych informacji, które są niezbędne do uzyskania pełnego obrazu sytuacji. Konkluzje z badań przeprowadzonych przez DiFranza w "The Filter Bubble and its Impact on Decision Making" wykazały, że osobista filtracja może doprowadzić do nieświadomej ignorancji, wpływając na nasze decyzje i pogłębiając błędne przekonania[3].

W kontekście bezpieczeństwa informacyjnego, jednym z najbardziej znaczących zagrożeń wynikających z istnienia baniek filtrujących jest ich potencjał do bycia wykorzystanym jako narzędzie manipulacji. W sytuacji, gdy treści są dostosowywane do indywidualnych preferencji, istnieje możliwość wykorzystywania algorytmów do rozprzestrzeniania dezinformacji i fake newsów. Przykłady tego mogliśmy obserwować w trakcie wyborów prezydenckich w USA w 2016 roku oraz w trakcie referendum brexitowego, gdzie manipulacja informacjami odegrała kluczową rolę w procesie decyzyjnym wyborców[4]. Otaczanie użytkowników informacjami zgodnymi z ich poglądami sprawia, że stają się oni bardziej podatni na fałszywe narracje, co może być wykorzystane przez aktorów zewnętrznych do destabilizacji społecznej.

Również z perspektywy cyberbezpieczeństwa bańki filtrujące prezentują zagrożenie, zwiększając ryzyko ataków socjotechnicznych. Hacktywiści i cyberprzestępcy mogą wykorzystać zebrane dane na temat preferencji użytkowników, tworząc wysoce ukierunkowane ataki phishingowe, które są zgodne z treściami, jakie użytkownicy przyzwyczajeni są konsumować. Takie spersonalizowane podejście sprawia, że klasyczne metody obrony są mniej skuteczne, a potencjalne straty mogą być znaczne.

Ostateczne rozwiązanie problemu baniek filtrujących nie jest proste, jednakże istnieją propozycje mające na celu ograniczenie ich wpływu na społeczeństwo. Pearson i kol. w swojej książce "JOMO: Avoiding the Self-Exclusion Trap" podkreślają wagę edukacji medialnej oraz rozwijania świadomego korzystania z mediów, co pozwoliłoby użytkownikom na bardziej krytyczne podejście do konsumowanych treści[5]. Ponadto proponowane są także regulacje prawne, które wymagałyby od platform internetowych większej transparentności w kwestii działania stosowanych algorytmów oraz oferowanie użytkownikom opcji odnalezienia się poza ich strefą komfortu informacyjnego.

Podsumowując, bańka filtrująca jest zjawiskiem, które, bagatelizowane, może mieć daleko idące konsekwencje dla bezpieczeństwa informacyjnego i ogólnego dobrostanu społeczności. Świadomość funkcjonowania oraz seria działań na rzecz transparentności i edukacji mogą być kluczowe w przeciwdziałaniu jej negatywnym efektom, chroniąc tym samym fundamenty społeczeństwa demokratycznego.

---

Przypisy:

1. Pariser, E. (2011). *The Filter Bubble: What the Internet Is Hiding from You.* New York: Penguin Press.

2. Sunstein, C. (2007). *Republic.com 2..* Princeton: Princeton University Press.

3. DiFranza, J. (2019). *The Filter Bubble and its Impact on Decision Making.* Journal of Information Technology.

4. Cadwalladr, C. (2017). *The Great British Brexit Robbery: how our democracy was hijacked.* The Guardian.

5. Pearson, J., & others. (202). *JOMO: Avoiding the Self-Exclusion Trap.* Cambridge: Media Studies Press.