Dewiacje społeczne: Teorie i procedury postępowania

Rodzaj zadania: Esej

Dodane: wczoraj o 15:54

Dewiacje społeczne są zjawiskiem obecnym w każdym społeczeństwie, a ich zrozumienie jest kluczowe dla właściwego funkcjonowania zarówno małych społeczności, jak i całych narodów. Idee te zostały szczegółowo przeanalizowane przez różnych teoretyków i badaczy, a ich prace pomagają nam lepiej zrozumieć mechanizmy leżące u podstaw tych zachowań. W literaturze poświęconej temu zagadnieniu można wyróżnić kilka podstawowych teorii oraz procedur postępowania, które mają na celu wyjaśnienie i kontrolę dewiacyjnych zachowań.

Jedną z pierwszych teorii próbujących wyjaśnić zjawisko dewiacji była teoria anomii, którą zaproponował socjolog Émile Durkheim. Durkheim twierdził, że dewiacja wynika z braku jasnych norm i wartości w społeczeństwie. Kiedy występuje anomia, czyli stan normatywnego chaosu, jednostki nie mają przewodnika, który pomagałby im w dokonaniu właściwych wyborów społecznych. Durkheimowy pogląd na dewiacje był silnie związany z jego badaniami nad samobójstwami, gdzie stwierdził, że brak integracji i regulacji przez społeczeństwo może prowadzić do takich skrajnych decyzji.

Kolejną istotną teorią była teoria funkcjonalizmu strukturalnego, rozwinięta przez Roberta K. Mertona, ucznia Durkheima. Merton wprowadził pojęcia „celów kulturowych” i „środków instytucjonalnych”. Stwierdzał, że dewiacja wynika z rozbieżności między celami, które społeczeństwo uznaje za wartościowe, a środkami dostępnymi dla jednostki do ich osiągnięcia. Jego klasyczny przykład ilustruje amerykański sen: wszyscy obywatele mają cel, jakim jest osiągnięcie sukcesu, ale nie wszyscy mają takie same możliwości, aby to osiągnąć. Prowadzi to do innowacyjnych sposobów realizacji własnych celów, które mogą obejmować zachowania dewiacyjne.

Współczesne badania nad dewiacjami społecznymi wciąż czerpią z tych klasycznych teorii, jednocześnie wprowadzając nowe perspektywy. Teoria etykietowania, zainicjowana przez Howarda S. Beckera, skupia się na roli społeczeństwa w definiowaniu dewiacji. Becker argumentuje, że dewiacja nie istnieje sama w sobie, lecz jest wynikiem procesów społecznych, w których określone zachowania są etykietowane jako dewiacyjne przez szerszą społeczność. Z tej perspektywy procedury postępowania z dewiacjami muszą koncentrować się nie tylko na jednostkach, które te zachowania przejawiają, ale także na tych, którzy je klasyfikują.

Także teoria konfliktu, inspirowana marksizmem, zapewnia nam wgląd w dewiacje, argumentując, że normy i wartości są kreowane przez dominujące grupy w społeczeństwie w celu utrzymania ich własnych interesów. Według tej teorii, dewiantami często są ci, którzy nie wpisują się w interesy klasy rządzącej, co prowadzi do konfliktu społecznego.

Procedury postępowania z dewiacjami społecznymi są różnorodne i złożone, od interwencji policyjnych po programy resocjalizacyjne. We współczesnym podejściu, nacisk kładzie się na prewencję, rehabilitację i integrację. Przykładem może być norweski system penitencjarny, który koncentruje się na resocjalizacji i oferowaniu edukacji oraz szkoleń zawodowych w więzieniach. Ten model oparty jest na założeniu, że skazani po odbyciu kary powinni być w stanie powrócić do społeczeństwa jako jego wartościowi członkowie.

Podobne podejście można zaobserwować w programach społecznościowych takich jak Projekt Hoods w Chicago, które koncentrują się na angażowaniu młodzieży w działania sportowe i edukacyjne, aby zapobiec ich wkończeniu się w życie przestępcze.

Szerokie spektrum teorii dewiacji i związanych z nimi procedur postępowania podkreśla złożoność problemu, z jakim mierzą się socjologowie, psycholodzy i politycy na całym świecie. Kluczem do skutecznego zarządzania dewiacjami społecznymi jest nie tylko zrozumienie jednostkowych przypadków, ale także większych struktur społecznych, które wpływają na daną społeczność. Poprzez połączenie teorii z praktycznym podejściem, możliwym jest opracowanie bardziej humanitarnych i skutecznych sposobów radzenia sobie z dewiacjami, które przyniosą korzyści całemu społeczeństwu.