Dobro własne czy dobro ogółu - bohater literacki w sytuacji wyboru: analiza na przykładzie „Konrada Wallenroda” i „Kamieni na szaniec”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.11.2023 o 21:25

Rodzaj zadania: Esej

Dodane: 28.11.2023 o 19:15

Problematyka wyboru między dobrem własnym a dobrem ogółu od wieków stanowi oś konfliktów wewnętrznych bohaterów literackich. Dwa dzieła, które w wyjątkowy sposób oddają tą pełną dylematu sytuację, to „Konrad Wallenrod” Adama Mickiewicza i „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego. Bohaterowie obu utworów stają przed wyborem, który determinuje nie tylko ich los, lecz także losy całych społeczności. Choć oddzielają je stulecia, to zarówno Konrad Wallenrod, jak i bohaterowie „Kamieni na szaniec”, zmierzają się z wartościami uniwersalnymi, takimi jak patriotyzm, poświęcenie oraz osobista moralność.

W dziele Mickiewicza główny bohater to tytułowy Wallenrod, człowiek, który wypełnia tajną misję zemsty na Zakonie Krzyżackim. Jego plan polega na infiltracji wrogiego obozu i doprowadzeniu do jego upadku z wewnątrz. Konrad to postać tragiczna, przepełniona wewnętrznym konfliktem i cierpieniem. Wybór, przed którym staje, jest wyborem między dobrem własnym, w postaci osobistego szczęścia i miłości do Aldony, a dobrem ogółu, czyli wolnością i przetrwaniem narodu litewskiego. Dylemat Konrada dotyka istoty poświęcenia, które ostatecznie przybiera formę moralnej zagłady. W imię wyższych celów bohater rezygnuje z własnej tożsamości, miłości i szczęścia, a jego decyzje prowadzą go na ścieżkę samotności oraz autodestrukcji.

Z kolei „Kamienie na szaniec” stanowią opis rzeczywistych wydarzeń związanych z działalnością harcerzy Szarych Szeregów podczas okupacji niemieckiej. Bohaterowie tacy jak: Alek, Rudy czy Zośka, nie kończą swojego życia anonimowo, a ich czyny są dokumentem niezłomności i ofiarności młodych ludzi walczących o wolną Polskę. W tej rzeczywistości wybory, przed którymi stają, mają charakter egzystencjalny. Wobec okrutnej rzeczywistości wojny ich dylematy oscylują między próbą zachowania ludzkich wartości, a brutalnością działań koniecznych do przetrwania narodu. Bez wahania wybierają oni dobro ogółu, które, podobnie jak w przypadku Wallenroda, łączy się z ogromnym ryzykiem i ofiarą osobistą. Zostawiają za sobą rodziny, marzenia i perspektywy normalnego życia, koncentrując siły na walkę z nieludzkim okupantem.

Oba te utwory, mimo różnicy czasów, w których zostały osadzone, poruszają wspólny temat: bohaterstwo i poświęcenie jednostki dla dobra kolektywu. U Mickiewicza i Kamińskiego pojęcie ofiary nabiera wymiaru symbolicznego – to poświęcenie samego siebie dla najwyższych ideałów. W obu przypadkach bohaterowie dokonują wyborów, które przekraczają granice indywidualnego egoizmu, a ich działania stanowią wyraz najwyższego patriotyzmu.

Analizując postawy bohaterów literackich w sytuacji wyboru między dobrem własnym, a dobrem ogółu, dostrzegamy ponadczasowe pragnienie człowieka, aby jego życie miało znaczenie i wpływało na losy innych. Zarówno „Konrad Wallenrod”, jak i „Kamienie na szaniec” oddają obraz poświęcenia osobistych dążeń na rzecz wyższych wartości, często z tragicznymi w skutkach konsekwencjami. W tym kontekście bohater literacki staje się symbolem uniwersalnej walki między egoizmem a altruizmem, między indywidualizmem a wspólnotowym działaniem na rzecz ideału.

W obu powieściach rozważany wybór między dobrem własnym a dobrem ogółu jest centralnym tematem. Pokazują one, że niezależnie od okoliczności, bohaterowie muszą zmierzyć się z tym dylematem i podjąć trudną decyzję. Często istnieje duża presja społeczna, ale w końcu to sami bohaterowie muszą rozeznać, jakie wartości są dla nich najważniejsze i jakie działania przyniosą największe dobro.