Na podstawie lektury „Kordiana” Juliusza Słowackiego napisz, jakie były przyczyny upadku powstania listopadowego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.05.2024 o 14:10

Rodzaj zadania: List

Dodane: 25.05.2024 o 13:58

Drogi Uczniu,

Pisząc do Ciebie ten list, chciałbym przybliżyć Ci, dlaczego powstanie listopadowe zakończyło się klęską, opierając swoje wywody na dramacie Juliusza Słowackiego „Kordian”. Jako lektura obowiązująca w polskich szkołach średnich, „Kordian” stanowi cenne źródło refleksji nad błędami przeszłości, które doprowadziły do tragedii całego narodu.

Powstanie listopadowe, które miało miejsce w latach 1830-1831, było próbą Polaków wyzwolenia się spod władzy rosyjskiego cara. Niestety, wynikiem tego zrywu była porażka, która została w dramatyczny sposób uwieczniona przez Słowackiego w „Kordianie”. Dramat ten zawiera liczne przesłanki i przyczyny upadku powstania, takie jak nieudolność dowódców, społecznie podziały i brak wsparcia ze strony narodu.

W „Kordianie” Słowacki surowo krytykuje głównych przywódców powstania listopadowego. Adam Jerzy Czartoryski, będący jednym z najistotniejszych postaci sceny politycznej tamteg okresu, zostaje ukazany jako człowiek o zbyt ugodowej postawie wobec cara. Jego nadmierna ostrożność w podejmowaniu kluczowych decyzji niewątpliwie przyczyniła się do słabego przywództwa.

Kolejna postać to Józef Chłopicki, który był przeciwnikiem radykalnych reform i miał negatywne nastawienie wobec społeczeństwa. Jego niechęć do aktywnej zmiany ustroju i brak poparcia dla młodych powstańców osłabiły morale i skonsolidowanie sił narodu. Jan Zygmunt Skrzynecki, z kolei, został potępiony za swoją niezdecydowaną postawę. Jego kunktatorstwo, ujawnione w dramatycznych scenach „Kordiana”, ukazuje, jak decyzje opóźniane przez dowódców mogą prowadzić do klęski.

Jan Stefan Krukowiecki, który podpisaniem aktu kapitulacji Warszawy w 1831 roku de facto zakończył powstanie, zostaje w „Kordianie” nazwany zdrajcą narodu. Krytyka Słowackiego rozszerza się także na Julianem Ursynem Niemcewiczem, który przez swoje zbytnie analizowanie przeszłości tracił energię, którą mógłby poświęcić na walkę. Joachim Lelewel przez swoją niestałość w poglądach i brak konsekwencji również przyczyniał się do dezorientacji w szeregach powstańczych. Wszystkie te postacie Słowacki przedstawia jako przykłady nieudolnych dowódców, których błędy w zarządzaniu przyczyniły się do klęski.

Symboliczne „Przygotowanie” w „Kordianie” odgrywa tu kluczową rolę. Jest to nie tylko rejestr poglądów Słowackiego, ale i obraz historii rządzonej przez złe moce. W tej scenie widzimy, jak przywódcy powstania zostają „przygotowani” przez ciemne siły, co wpływa na ich nieudolność i błędne działania. To autor wyraźnie wskazuje, że ich porażka była nie tylko wynikiem ich własnych błędów, ale także mrocznych wpływów, które ich otaczały.

Ważnym aspektem rozpatrywanym przez Słowackiego są wewnętrzne podziały w polskim społeczeństwie. Konflikty między konserwatystami a bardziej rewolucyjnie nastawionymi warstwami społecznymi prowadziły do braku jednolitego wsparcia dla powstania. Niektóre grupy społeczne uznały działania powstańców za zbyt radykalne, inni za zbyt zachowawcze. Brak jednolitego frontu i wspólnego celu sprawił, że działania takie jak te Kordiana, były skazane na porażkę od samego początku. Ten brak poparcia jest doskonale ilustrowany przez reakcję różnych postaci dramatu na ideę zamachu na cara, zaproponowaną przez Kordiana.

W szczególnie przejmujący sposób Słowacki ukazuje krytykę działań jednostkowych na przykładzie swojego protagonisty. Rozmowa Kordiana z Doktorem w szpitalu psychiatrycznym jest chwytającą za serce sceną, która stanowi metaforę dla całego powstania. Doktor argumentuje, że zamach na cara byłby tylko nieodpowiedzialnym wybrykiem, a Kordian jest tylko jednym z wielu szaleńców. Brak poparcia społeczeństwa sprawia, że działania jednostkowe stają się bezsensownymi aktami desperacji.

Z drugiej strony, Kordian broni swoje stanowisko, wierząc w misję samopoświęcenia i przekonany, że może stać się Winkelriedem Polaków – tym, który zapewni narodowi przyszłość przez swoje bohaterstwo. Niestety, tragizm jego postaci polega na tym, że nie jest on rozumiany ani wspierany przez społeczeństwo ani przez przywódców zabiegania, co czyni jego misję niewykonalną.

Podsumowując, upadek powstania listopadowego w dużej mierze wynikał z nieudolności jego przywódców, wewnętrznych podziałów społecznych oraz braku wsparcia dla działań jednostkowych, takich jak plan Kordiana. Słowacki, poprzez ten dramat, niejako nawołuje do refleksji nad tymi błędami, podkreślając konieczność jedności społeczeństwa i odpowiedniego przywództwa dla skutecznych działań narodowowyzwoleńczych. „Kordian” jest nie tylko lekturą szkolną, ale i przestrogą, że jedynie wspólnota celów i mądre przywództwo mogą prowadzić do zwycięstwa.

Pozdrawiam serdecznie i życzę owocnej nauki, [Twoje imię]