Poezja polska i francuska w dobie modernizmu – nurt symbolistyczny

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.02.2024 o 22:06

Rodzaj zadania: List

Dodane: 13.02.2024 o 12:44

W obliczu narastającej fascynacji techniką i nauką, na przełomie XIX i XX wieku w Europie zrodziła się potrzeba poszukiwania nowych dróg wyrazu. Tak powstał modernizm, epoka literacka, która jak żadna inna skupiała się na subiektywizmie i eksplorowaniu głębi ludzkiej psychiki. W tym turbulencyjnym okresie historia sztuki zapisała na swoich kartach niezwykle istotne zjawisko – symbolizm. Jak nazwa wskazuje, nurt ten wprowadził do literatury nowe sposoby wykorzystania symbolu, nie jako prostego znaku, lecz jako skomplikowanego nośnika wielowymiarowych znaczeń.

Symbolizm, który można określić jako prąd artystyczny i filozoficzny, charakteryzował się głębokim przekonaniem, iż istnieją rzeczy niemożliwe do wyrażenia w bezpośredni sposób. Poeci tego okresu pragnęli naprzeciw wyjść rzeczywistości niematerialnej, światu idei i metafizyki, który uchodził za prawdziwsze oblicze egzystencji. Symbol stał się dla nich narzędziem przekazu niewyrażalnego, co w istocie odróżnia go od alegorii – pierwszy miał wywołać u odbiorcy sferę skojarzeń i wewnętrznych przeżyć, drugi zaś przekazywał konkretne, jednoznaczne idee.

We Francji Charles Baudelaire był pionierem i mistrzem używania symbolu, co doskonale ilustruje jego poemat "Albatros". Ten ptak, który w powietrzu jest uosobieniem gracji i wolności, na pokładzie statku staje się przedmiotem figli i zabawek. Baudelaire symbolicznie przedstawia los artysty, który choć wznosi się ponad przeciętność, stykając się z prozą życia, staje się wyobcowany i niezrozumiały dla otoczenia.

Równie wyrazisty jest Jean Arthur Rimbaud i jego "Statek pijany". To poetyckie dzieło staje się manifestem symbolizmu przez wczucie się poety w postać statku snującego opowieść o swojej nieobliczalnej i pełnej niezależności wędrówce po morzach. Służy ono jako metafora artystycznej wolności, ale także niepokoju i poszukiwania stabilizacji w życiu.

W Polsce również nie obyło się bez symbolizmu. Jego wpływ zaznaczył się w twórczości Jana Kasprowicza, którego "Krzak dzikiej róży w ciemnych Smreczynach" jest przykładem poezji bazującej na symbolach. Róża, jako piękno i miłość, staje w kontraście z limba - miejscem ponurych, smętnych cmentarzy, co obrazuje napięcie między życiem i śmiercią, między dążeniem do duchowych doznań a nieuchronnością losu.

Leopold Staff w "Kowalu" uosabia ducha symbolizmu, przedstawiając postać kowala jako metaforę losu kształtowanego przez własną wolę i trud. Symboliczny kowal to obraz twórcy, który własną energią i stanowczością kreuje rzeczywistość wokół siebie, tę wewnętrzną, jak i zewnętrzną.

Symbolizm wywarł duży wpływ na rozwój literatury nowoczesnej, wyznaczając kierunek dla późniejszych prądów literackich. Przenikał do różnych obszarów kultury i sztuki, dając początek nowym formom wyrazu – na płótnach malarzy, w muzyce czy architekturze.

Podsumowując, symbolizm w poezji francuskiej i polskiej począwszy od Młodej Polski aż do współczesności, stanowił fundament dla wyrażania głębokich treści duchowych i egzystencjalnych poszukiwań. Nurt ten, przywołując obraz pełen metaforyki i multum znaczeń, zachęca nas do refleksji nie tylko nad literaturą, ale i nad samym życiem, jego pięknem i tajemnicami. To właśnie symbol jako narzędzie artystyczne pozostaje aktualny do dnia dzisiejszego, inspirując artystów do wyrażania się w sposób, który pozwala odbiorcy na osobiste przeżywanie dzieła.

Na zakończenie, warto pamiętać, że symbolizm w literaturze to nie tylko miniona epoka, lecz także żywy element dzisiejszego dyskursu kulturowego, potrafiący na nowo rozpalić wyobraźnię i prowadzić nas na drogi głębokiego zrozumienia otaczającego nas świata.