Poznanie praworządności w Unii Europejskiej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 2.04.2024 o 16:21

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 1.04.2024 o 15:20

Postrzeganie praworządności w Unii Europejskiej jest tematem złożonym i wielowymiarowym, który wymaga zrozumienia zarówno teoretycznych podstaw praworządności, jak i praktycznej realizacji tych zasad w ramach Unii. Prawo Unii Europejskiej, będące systemem prawnym obejmującym zarówno prawo wspólnotowe (pierwotne i wtórne), jak i prawo krajowe państw członkowskich, zakłada, że praworządność jest jednym z kluczowych fundamentów współpracy.

Pierwszym ważnym aspektem jest definicja samej praworządności. Zgodnie z zasadami Unii Europejskiej, praworządność oznacza, że działania państwa są ograniczone i regulowane przez prawo. Obejmuje to zasady takie jak legalność, pewność prawa, zakaz retroaktywności, ochronę praw podmiotowych, dostęp do niezawisłego sądu i poszanowanie praw człowieka. Jako wartość fundamentalna, praworządność jest wymieniona w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, gdzie zaświadcza o demokracji, równości, poszanowaniu praw człowieka – włącznie z prawami osób należących do mniejszości.

Jednak postrzeganie praworządności nie jest jednolite we wszystkich państwach członkowskich, co prowadzi do konfliktów i dyskusji na szczeblu Unii. Przykłady naruszeń zasad praworządności w niektórych krajach członkowskich, takich jak Polska czy Węgry, ukazują napięcia między narodowymi wymiarami suwerenności a zobowiązaniami wynikającymi z członkostwa w UE. Kwestie te obejmują, między innymi, reformy sądownicze, wolność mediów, czy niezależność instytucji demokratycznych.

Unia Europejska posiada mechanizmy monitorowania przestrzegania zasad praworządności przez państwa członkowskie, takie jak procedura ochrony praworządności (art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej), która może prowadzić – w skrajnych przypadkach – do zawieszenia pewnych praw danego państwa członkowskiego w ramach Unii, włączając możliwość pozbawienia prawa do głosu w Radzie Unii Europejskiej. Ostatnie lata pokazały, że procedura ta jest używana coraz częściej, co odbija się szerokim echem w debatach na temat przyszłości Unii i jej jedności.

Sytuacja w Polsce, gdzie rząd wprowadzał reformy sądu najwyższego i systemu sądownictwa w sposób krytykowany zarówno przez opozycję polityczną w kraju, jak i instytucje europejskie, jest przykładem na to, jak trudne może być znalezienie równowagi między suwerennością państwa a zobowiązaniami członkowskimi. Na polu konfliktu znajdują się wartości tak fundamentalne, jak niezależność sądownictwa, które są niezbędne do utrzymania praworządności jako podstawy demokratycznego porządku prawnego.

Unia Europejska, poprzez instytucje takie jak Komisja Europejska, kontynuuje prace nad wzmocnieniem mechanizmów ochrony praworządności. Jednym z pomysłów jest wprowadzenie tzw. mechanizmu warunkowości, który wiązałby wypłatę funduszy unijnych od przestrzegania zasad praworządności. Jest to przykład jak UE zamierza wzmocnić narzędzia ochrony i promocji praworządności, jednak zarówno te środki, jak i cała koncepcja praworządności w UE, pozostają przedmiotem gorących debat politycznych i prawnych. Wskazuje to na to, że postrzeganie praworządności w Unii Europejskiej jest procesem dynamicznym, który wymaga ciągłego dialogu i negocjacji między państwami członkowskimi oraz instytucjami unijnymi. Jednocześnie pokazuje znaczenie utrzymania równowagi między suwerennością państw członkowskich a wspólnymi wartościami, na których opiera się Unia.