Wybory 4 czerwca 1989 roku i ustrój władzy przed nimi

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: godzinę temu

4 czerwca 1989 roku to data, która na zawsze zapisała się w historii Polski jako przełomowy moment, prowadzący do upadku systemu komunistycznego oraz narodzin demokratycznego państwa. Wybory tego dnia, nazywane pierwszymi częściowo wolnymi wyborami w Polsce po II wojnie światowej, stały się symbolem pokojowej rewolucji, która odmieniła kształt polityczny kraju. Aby zrozumieć znaczenie tych wydarzeń, należy sięgnąć do wcześniejszych lat rządów komunistycznych, które przez blisko pół wieku kształtowały rzeczywistość Polaków.

Po zakończeniu II wojny światowej Polska znalazła się w strefie wpływów Związku Radzieckiego, co spowodowało, że oficjalnie proklamowana Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) była w istocie państwem satelickim ZSRR. Władza w Polsce była sprawowana przez jedną partię – Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą (PZPR) – która kontrolowała wszystkie aspekty życia politycznego, gospodarki oraz społeczeństwa. Kolejne etapy wewnętrznych przetasowań, jak i powstania społeczne, takie jak protesty robotnicze w 1956 roku, wydarzenia marcowe 1968 roku, czy brutalnie stłumiony strajk w Gdańsku w 197 roku, pokazywały napięcia i niezadowolenie społeczne.

Kluczowym momentem w walce z reżimem komunistycznym był jednak rok 198, kiedy to powstał Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność". Ruch ten, na czele którego stanął Lech Wałęsa, szybko zdobył ogromne poparcie społeczne oraz stał się głównym ośrodkiem oporu przeciwko władzy komunistycznej. Władze, dążąc do stłumienia ruchu, wprowadziły w 1981 roku stan wojenny, który przyniósł represje, internowanie i aresztowania działaczy opozycji.

Mimo to, "Solidarność" przetrwała, a sytuacja międzynarodowa, w której ZSRR wchodził w fazę głębokiego kryzysu pod rządami Michaiła Gorbaczowa i ogłoszoną przez niego polityką pieriestrojki, dawała nadzieje na zmiany. Przełomowym momentem była pierwsza Gorbaczowowska wizyta w Polsce w 1988 roku, kiedy to władzom PRL zaczęło być jasne, że dalsze twarde trwanie przy systemie doprowadzi do jego całkowitej destabilizacji. W takich okolicznościach, pod presją zarówno wewnętrzną, jak i międzynarodową, Komitet Centralny PZPR zdecydował się na rozmowy okrągłego stołu z opozycją, które rozpoczęły się 6 lutego 1989 roku.

Rozmowy te trwały dwa miesiące i zakończyły się podpisaniem porozumienia 5 kwietnia 1989 roku. Kluczowym ustaleniem tych porozumień było przeprowadzenie pierwszych od dekad wyborów, w których kandydaci opozycji mogli wziąć udział. Wybory te miały jednak charakter częściowo wolnych – jedynie 35% miejsc w Sejmie było do obsadzenia w pełni demokratyczny sposób, podczas gdy pozostałe miejsca były zarezerwowane dla PZPR oraz jej sojuszników. Senat natomiast miał być wybierany w całości w wolnych wyborach.

4 czerwca 1989 roku Polacy tłumnie udali się do urn. Wyniki były druzgocące dla władzy komunistycznej – kandydaci "Solidarności" zdobyli 99 na 100 miejsc w Senacie oraz wszystkie możliwe do zdobycia mandaty wolne w Sejmie. Sam Lech Wałęsa nie startował w wyborach, ale jego nazwisko wielokrotnie pojawiało się w kampanii jako symbol oporu i nadziei na zmiany.

Wybory 4 czerwca były początkiem końca PRL. Już w lipcu 1989 roku, po serii negocjacji, Sejm wybrał generała Wojciecha Jaruzelskiego na urząd Prezydenta PRL, co miało być próbą zachowania kontroli przez stary układ. Jednak 24 sierpnia 1989 roku Tadeusz Mazowiecki, kandydat "Solidarności" na premiera, został zatwierdzony na to stanowisko, co oznaczało pierwszy niekomunistyczny rząd w Polsce od 1945 roku.

Podsumowując, wybory 4 czerwca 1989 roku były punktem kulminacyjnym wieloletniej walki Polaków o wolność i demokrację. Były to lata pełne napięć, walki i nadziei, które ostatecznie przyniosły oczekiwany wynik – początek końca rządów komunistycznych i przejście do demokratycznego systemu rządów, które miało fundamentalne znaczenie nie tylko dla Polski, ale również dla całej Europy Środkowo-Wschodniej. Dziś ta data jest symbolem triumfu ducha wolności nad opresją.