Sytuacja gospodarcza Polski w okresie rządów Edwarda Gierka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.03.2025 o 21:46

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 11.03.2025 o 20:11

W latach 1970-1980 Polska była rządzona przez Edwarda Gierka, pierwszego sekretarza Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Okres ten był jednym z najbardziej intensywnych pod względem gospodarczym i społecznym etapów w historii Polski Ludowej. Rządy Gierka były zaznaczone zarówno przez ambitne plany modernizacji i industrializacji kraju, jak i konflikty społeczne wynikające z kryzysu zadłużenia oraz spadku poziomu życia obywateli.

Objęcie władzy przez Gierka w grudniu 197 roku nastąpiło w wyniku protestów robotniczych na Wybrzeżu, wywołanych podwyżką cen żywności. Wydarzenia te doprowadziły do ustąpienia Władysława Gomułki. Gierek, przedstawiając się jako reformator, zaproponował nową politykę gospodarczą opartą na zwiększonym inwestowaniu i technologicznej modernizacji przemysłu. Plan ten, znany jako „strategia przyspieszonego rozwoju”, miał na celu przekształcenie Polski z rolniczego kraju w rozwinięte państwo przemysłowe.

Głównym komponentem gierkowskiego planu było finansowanie inwestycji poprzez zagraniczne kredyty, szczególnie z krajów zachodnich. W latach 70. Polska zaciągnęła ogromne pożyczki, co miało umożliwić modernizację przemysłu, rozwój infrastruktury oraz poprawę poziomu życia ludności. Na początku dekady efekty tego planu były widoczne – przemysł ciężki rozwijał się dynamicznie, a nowe inwestycje infrastrukturalne, takie jak budowa dróg, szpitali i mieszkań, podnosiły standard życia obywateli. Ponadto Polska realizowała liczne prestiżowe projekty, jak na przykład Huta Katowice, Port Północny w Gdańsku czy Trasa Łazienkowska w Warszawie.

Początkowe sukcesy były jednak krótkotrwałe. Już w połowie lat 70. gospodarka zaczęła napotykać trudności. Wzrost importu doprowadził do deficytu handlowego, a niekorzystne zmiany na rynkach światowych spowodowały wzrost kosztów obsługi zadłużenia. Polska była zmuszona do zwiększenia eksportu w celu zdobycia dewiz potrzebnych na spłatę kredytów, co z kolei powodowało, że na rynku krajowym brakowało wielu towarów, a ich ceny rosły.

Skutki tych działań były odczuwalne szczególnie przez ludność, gdyż zaczęły pojawiać się poważne braki w zaopatrzeniu w podstawowe produkty. Niezadowolenie społeczne było widoczne już w czerwcu 1976 roku, kiedy to doszło do strajków i protestów w Radomiu, Ursusie i Płocku, w wyniku ogłoszenia przez rząd podwyżek cen żywności. Protesty robotnicze, brutalnie stłumione przez milicję, przyczyniły się do powstania opozycji demokratycznej oraz ruchu, który w przyszłości odegra kluczową rolę w upadku systemu komunistycznego w Polsce – Komitetu Obrony Robotników (KOR).

Na przełomie lat 70. i 80. sytuacja gospodarcza Polski dramatycznie się pogorszyła. Gwałtownie rosnące zadłużenie zewnętrzne – które osiągnęło około 24 miliardów dolarów – przestało być obsługiwane w sposób regularny. Gospodarka znalazła się w stagnacji, inflacja rosła, a poziom życia przeciętnego obywatela spadał. Niedobory i długie kolejki po podstawowe artykuły stały się symbolem codzienności. W sierpniu 198 roku doszło do strajków w Stoczni Gdańskiej, które zakończyły się podpisaniem Porozumień Sierpniowych i powstaniem Solidarności – niezależnego związku zawodowego, co stanowiło bezprecedensowe wydarzenie w bloku wschodnim.

Ostatecznie narastające problemy gospodarcze i społeczne zmusiły Edwarda Gierka do ustąpienia w 198 roku. Jego następca, Stanisław Kania, odziedziczył kraj pogrążony w głębokim kryzysie gospodarczym i społecznym, który ostatecznie doprowadził do wprowadzenia stanu wojennego w grudniu 1981 roku.

Pod rządami Edwarda Gierka Polska doświadczyła okresu względnego wzrostu i modernizacji, który niestety zakończył się głębokim kryzysem ekonomicznym i politycznym. Zadłużenie zagraniczne stało się dużym obciążeniem i spowodowało, że Polska musiała liczyć się z ograniczeniami narzuconymi przez wierzycieli. Choć Gierek dążył do unowocześnienia kraju, jego polityka doprowadziła do narastających problemów, które w dłuższej perspektywie ujawniły słabości gospodarki centralnie planowanej. W konsekwencji, okres jego rządów stał się przedmiotem licznych analiz i debat dotyczących gospodarki, polityki i społeczeństwa PRL.