Przykładowe badanie psychologiczne metodą obserwacji

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: dzisiaj o 8:37

Oczywiście. Poniżej znajduje się przykładowe sprawozdanie z badania psychologicznego przeprowadzonego metodą obserwacji. Przyjmijmy, że temat obserwacji to „Zachowania dzieci w wieku przedszkolnym podczas zabawy grupowej”. Tekst ten można wykorzystać jako wzorzec, np. do pracy zaliczeniowej na studiach psychologicznych lub pedagogicznych.

---

Temat badania: Zachowania dzieci w wieku przedszkolnym podczas zabawy grupowej

Metoda badawcza: Obserwacja uczestnicząca

Cel badania: Celem badania była analiza sposobu nawiązywania i podtrzymywania interakcji społecznych przez dzieci w wieku przedszkolnym podczas swobodnej zabawy w grupie rówieśniczej.

Miejsce i czas obserwacji: Obserwacja została przeprowadzona w Przedszkolu nr 4 w Krakowie, w sali zabaw. Obserwacja trwała łącznie trzy godziny zegarowe, podzielone na trzy półgodzinne sesje w ciągu jednego tygodnia (poniedziałek, środa, piątek, w godzinach 10:00–10:30).

Charakterystyka grupy badawczej: W badaniu uczestniczyło 12 dzieci (6 dziewczynek, 6 chłopców) w wieku od 5 do 6 lat. Cała grupa uczęszcza do tej samej grupy przedszkolnej i uczestniczyła w swobodnej zabawie bez bezpośredniego kierowania przez nauczycielkę.

Narzędzia badawcze: - Notatnik obserwacyjny - Karty obserwacyjne z listą zachowań społecznych (np. inicjowanie zabawy, udzielanie pomocy, reagowanie na konflikt, wycofywanie się z zabawy, proponowanie nowych pomysłów)

Przebieg obserwacji: Obserwator (psycholog szkolny) brał udział w zabawie w sposób niewidoczny dla dzieci – przebywał w sali, ale nie uczestniczył aktywnie w zabawie. Zadaniem obserwatora było zarejestrowanie zachowań dzieci zgodnie z przygotowaną kartą obserwacyjną.

Spostrzeżenia z obserwacji:

W trakcie pierwszej sesji zauważalny był naturalny podział na mniejsze grupy – dzieci spontanicznie organizowały się w dwa zespoły: jeden zbudował z klocków bazy, drugi bawił się samochodami. Najbardziej dominujące role przyjmowały dzieci wykazujące inicjatywę – w pierwszej grupie była to dziewczynka (Ala), w drugiej chłopiec (Bartek). Dzieci rozdzielały role (kto buduje, kto podaje klocki itp.) poprzez krótką negocjację i propozycję, nie zaobserwowano konfliktów na tym etapie.

W drugiej sesji pojawiły się drobne spory dotyczące podziału zabawek. W jednym przypadku Bartek odmówił użyczenia samochodu Janowi, co wywołało płacz. Szybko jednak sytuacja została rozładowana przez interwencję innego chłopca (Mateusz), który zaproponował zamianę – oddał swój samochód Janowi, a sam dołączył do innej zabawy. W tym czasie Ala wykazała umiejętność kompromisu i zaproponowała podział „prac” przy budowie bazy, dzięki czemu wszyscy uczestnicy mogli w nią się zaangażować.

Podczas trzeciej sesji wyraźnie wzrosła liczba inicjatyw podejmowanych przez dzieci najmniej aktywne podczas pierwszego dnia (np. Kasia zaproponowała nową zabawę – sklep). Reszta dzieci chętnie dołączyła się do tej aktywności, pojawiły się nowe role (klient, sprzedawca, kasjer), które były dobierane poprzez losowanie (dzieci same poprosiły o karteczki do losowania). Atmosfera była przyjazna, dzieci uczyły się negocjacji, cierpliwości oraz wyrażania własnych potrzeb.

W ciągu całego badania odnotowano kilka typów zachowań: - Inicjowanie zabawy (najczęściej przez dziewczynki) - Propozycje rozwiązań w sytuacjach konfliktowych - Okazywanie emocji (radość, czasem złość lub smutek, szybko jednak rozładowywany) - Wykluczanie z zabawy – przez krótki czas, najczęściej w sytuacjach frustracyjnych, potem następowała reintegracja - Otwartość na pomysły innych (szczególnie w trzeciej sesji)

Wnioski z badania: Obserwacja wykazała, że dzieci w wieku przedszkolnym wykazują wysoką zdolność do organizowania się w grupy, dzielenia ról oraz nawiązywania i rozwiązywania konfliktów. Zaobserwowano, że najbardziej aktywne i dominujące dzieci mają duży wpływ na dynamikę grupy, jednak dzieci ciche i mniej przebojowe także mają możliwość zaprezentowania własnych inicjatyw, jeśli atmosfera sprzyja otwartości. Obecność nauczyciela, który nie ingeruje bezpośrednio, pozwala dzieciom nabywać kompetencje społeczne w sposób naturalny.

Zaobserwowane sytuacje konfliktowe najczęściej kończyły się polubownie – dzieci podejmowały próby samoistnego rozwiązania sporów, rzadko zwracając się o pomoc do dorosłych. Ważną rolę w rozładowaniu napięć odgrywały propozycje kompromisu oraz gotowość do „dzielenia się” obowiązkami czy zabawkami.

Rekomendacje: Zaleca się dalsze wspieranie naturalnych interakcji, np. przez umożliwienie swobodnej zabawy, ograniczając interwencje dorosłych do minimum. Dobrym pomysłem jest wprowadzanie elementów losowych (np. losowanie ról), które pozwalają na równy udział wszystkich dzieci i zapobiegają powstawaniu trwałych ról przywódczych.

---

Podsumowanie: Obserwacja jako metoda badawcza pozwoliła na obiektywne uchwycenie zachowań społecznych dzieci oraz mechanizmów radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych. Dzięki temu możliwe było sformułowanie zaleceń dotyczących pracy wychowawczej w przedszkolu i dalszego wspierania rozwoju kompetencji społecznych dzieci.

---

Taki opis odpowiada standardom sprawozdań z badań obserwacyjnych spotykanych w literaturze psychologicznej i pedagogicznej w Polsce. W razie potrzeby mogę przygotować przykład obserwacji dla innej grupy wiekowej lub dotyczącej innego zagadnienia – wystarczy doprecyzować temat.