Mitologizacja w powieści „Sklepy cynamonowe”
Rodzaj zadania: Referat
Dodane: dzisiaj o 10:38
Streszczenie:
Poznaj mitologizację w Sklepach cynamonowych i zobacz, jak Schulz nadaje rodzinie, miastu i dzieciństwu cechy mitu oraz symbolu.
Mitologizacja w "Sklepach cynamonowych" Brunona Schulza
"Sklepy cynamonowe" Brunona Schulza (1934) to jedno z najważniejszych dzieł polskiej prozy XX wieku – opowieść przesycona niezwykłą atmosferą i specjalnym rodzajem widzenia rzeczywistości. Narrator, często utożsamiany z samym Schulzem, przedstawia rodzinne miasto Drohobycz jako przestrzeń przenikaną przez fantazję, dziecięce przeżycia i sny. Jednym z kluczowych środków artystycznych budujących wyjątkowy świat tej książki jest mitologizacja, czyli nadawanie codzienności cech mitu, usytuowanie jej poza zwykłą rzeczywistością poprzez sakralizację, poetyzację i symbolizację.
1. Mitologizacja rodziny
Postacie z "Sklepów cynamonowych", zwłaszcza ojciec, zostają przedstawione w sposób niemal mityczny, naznaczone pewną ponadcodzienną i symboliczną rangą. Ojciec jest tu kimś znacznie więcej niż tylko członkiem rodziny – przerasta zwykłą rzeczywistość, staje się demiurgiem, twórcą własnego świata, wizjonerem, rzemieślnikiem życia. Jego działania, jak hodowla ptaków, eksperymenty czy przemiany, są rytuałami, wokół których budowana jest rodzinna mitologia. Ojciec przechodzi metamorfozy niczym bohaterowie antycznych mitów – zamienia się w ptaka, "ulega dezintegracji", ginie i powraca w wyobraźni dziecka.Przykład: > "Ojciec wtedy był już półptakiem, półczłowiekiem, przestał jadać z nami wspólne posiłki, połykał ziarno, milczał i patrzył w okno, jakby czekał sygnału z dalekich krajów." Ta scena opisuje przeistoczenie ojca w istotę mityczną, będącą na pograniczu światów. Motyw przemiany, charakterystyczny dla mitów (porównaj: Zeus przemieniający się w byka, łabędzia), tutaj nabiera rodzinno-domowego wymiaru.
2. Mitologizacja miasta i przestrzeni
Miasto Drohobycz jawi się w opowieści Schulza jako miejsce niezwykłe, poza czasem – jak mityczna kraina dzieciństwa, eden utracony. Przestrzeń – ulice, sklepy, domy – podlega sakralizacji, staje się areną nadzwyczajnych wydarzeń wykraczających poza logikę codzienności. Ulice i sklepy opisywane są w sposób tajemniczy, odrealniony, naznaczony aurą baśniowości:> "W sklepach cynamonowych unosił się zapach przygody, dawnych zim, krajobrazów dalekich... Były sklepami legendarnych ptaków, księżycowych zwierciadeł."
Miasto jest światem "wielkiej księgi", którą należy odcyfrować, a ulice to labirynt – odwieczny symbol mityczny poszukiwania i wtajemniczenia.
3. Mit dzieciństwa
Dzieciństwo w "Sklepach cynamonowych" nie jest zwykłym okresem w życiu człowieka – staje się archetypem, czasem mitu, przestrzenią cudowności i sakralizacji doświadczenia. Stąd ciągłe powroty do wspomnień, wspomnienia wydarzeń z dzieciństwa przeżywane są intensywnie, jakby były początkiem świata:> "Czyż nie był to początek świata? Czyż nie otwierały się wtedy przed moimi oczami wszelkie możliwości stawania się i cudów?"
To dzieciństwo jest centralnym mitem – punktem odniesienia dla wszelkiej rzeczywistości, czymś, co istnieje poza zwykłym czasem i historią.
4. Mitologizacja codzienności, przedmiotów i zdarzeń
Schulz posługuje się niezwykłą metaforyką – zwykłe przedmioty, powszednie czynności nabierają niezwykłości, stają się reliktami z innego, lepszego, odwiecznego świata. Sklepy cynamonowe, mansardy, strych, szafy, tkaniny, zegary – wszystko zostaje podniesione do rangi symbolu, relikwii, elementów wielkiej Kosmogonii domowej.Przykład: > "Szafa była jak tajemniczy grób, jak wielka arka przymierza, w której przechowywano szczątki dawnego świata." Porównanie szafy do arki przymierza bezpośrednio odwołuje Schulza do tradycji biblijnej, mitologicznej, czyniąc z przedmiotu powszedniego relikwię innego porządku.
5. Cechy języka mitotwórczego
Język Schulza jest stylizowany – pełen archaizmów, rozbudowanych metafor, peryfraz i porównań, co buduje nastrój sakralny i podnosi narrację do roli opowieści mitycznej. Jednocześnie, pojawia się bogata symbolika ptaków, manekinów, labiryntu – odwołujących się do uniwersalnych mitów ludzkości.6. Mit jako sposób poznania świata
Mitologizacja w "Sklepach cynamonowych" pełni funkcję nie tylko estetyczną, ale i poznawczą. Narrator nie opisuje świata "takim, jaki jest", ale takim, jakim go widzi, czuje, jakim go przeżywa poprzez filtr wyobraźni. Służy to zagubieniu w rzeczywistości i jednocześnie jej okiełznaniu – świat, poddany mitologizacji, nabiera sensu, jest możliwy do zrozumienia, bo jego struktura powtarza porządek mitu.Podsumowanie
Mitologizacja w "Sklepach cynamonowych" polega na nadaniu codzienności, rodzinie, miastu i dzieciństwu cech ponadczasowych, sakralnych i archetypicznych. Schulz nie opowiada realistycznej historii, lecz tworzy własną mitologię codzienności, w której zwykłe zdarzenia i przedmioty stają się znaczące, a rzeczywistość jest magiczna, pełna symboli i podtekstów. Ta mitotwórcza perspektywa pozwala mu jakby “ocalić” świat dzieciństwa przed przemijaniem – czyniąc go nieśmiertelnym, trwającym w mitycznym czasie literatury.Jeśli chcesz rozwinąć to zagadnienie, warto sięgnąć do tekstów krytycznych, np. "Mitologizacja rzeczywistości w prozie Brunona Schulza" Włodzimierza Boleckiego lub analiz Jerzego Jarzębskiego, który wielokrotnie pisał o Schulzu jako twórcy prywatnego mitu dzieciństwa i świata.
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się