Nawiązanie do filozofii stoickiej i epikurejskiej w "Pieśniach" Horacego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.01.2024 o 17:29

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 21.01.2024 o 9:47

Literatura to nie tylko rozrywka, ale też źródło refleksji i przewodnik po skomplikowanym świecie wartości. Jednym z autorów, który w swoim dziele przemycał różne koncepcje filozoficzne, był Horacy. Rzymski poeta, żyjący w okresie przełomu epoki republikańskiej i cesarstwa, w swoich pieśniach czerpał z filozofii zarówno stoickiej, jak i epikurejskiej, tworząc unikatowy obraz świata podporządkowanego ideom szczęścia, umiaru i pełni życia. W niniejszej rozprawce zamierzam przybliżyć temat obecności obu tych filozofii w twórczości poety oraz ich wpływ na przesłanie zawarte w jego pieśniach.

Filozofia stoicka, wywodząca się od Zenona z Kition, opiera się na idei życia zgodnego z naturą i akceptacji porządku świata, który stoicy postrzegali jako rozumni i harmonijny. Stoicyzm kładzie nacisk na ideały takie jak rozwaga, męstwo, sprawiedliwość i umiar. Szczęście (eudajmonia) wg stoików osiągał ten, kto żył według natury i rozumu, nie pozwalając, aby namiętności zakłóciły jego wewnętrzny spokój. Horacego można uznać za częściowego zwolennika tej doktryny, w szczególności jeżeli spojrzymy na takie pieśni jak 'Carpe Diem' (Pieśń I, 11), gdzie poeta nawołuje do chwytania dnia i cieszenia się chwilą, ale bez nadmiernego próżniactwa czy ulegania hulaszczemu trybowi życia.

Z drugiej strony, Horacy wyraża sympatię dla filozofii epikurejskiej, prezentując w swoich dziełach wartości związane z przyjemnością (hedone) jako najwyższym dobrem. Obecność tej filozofii widzimy w sposobie, w jaki poeta podkreśla znaczenie przyjaźni, miłości, celebracji chwil obecnych i przyjemności płynących z prostej wiejskiej egzystencji (Pieśń II, 6). Zwrot ku zmysłowym radościom życia, delektowanie się winem czy bezpieczeństwem wiejskiej otchłani ukazują epikurejskie przekonanie, że szczęście osiąga się przez eliminowanie bólu i lęku oraz czerpanie radości z prostych rzeczy.

Warto jednak podkreślić, że Horacy nie przyjmuje tych doktryn w sposób typowy. Nie jest dogmatycznym naśladowcą żadnej ze szkół. Przeciwnie, jego podejście do stoicyzmu i epikureizmu jest eklektyczne – łączy w swojej twórczości elementy obu filozofii, tworząc swoją własną wizję życia, które ma być pełne i satysfakcjonujące. Poeta wydaje się radzić, abyśmy cieszyli się życiem, ale robiąc to z umiarem, nie tracąc zaufania do rozumu i zgodnie z prawami natury, co jest wyrazem stoickiego wpływu.

Jedno z bardziej uderzających połączeń obu filozofii znajdujemy w Pieśni I, 4, gdzie Horacy pisze o nieuchronności śmierci i przemijania. Z jednej strony, przypomina nam o ograniczeniu naszego życia i radzi korzystać z niego, zanim nadejdzie zima (element epikurejski), a z drugiej strony, mówi o akceptacji losu i nieuniknioności końca (element stoicki).

Podsumowując, Horacy w swoich pieśniach wykorzystuje filozofię stoicką i epikurejską jako fundamenty pod swój osobisty system wartości. Wyznacza w swoich wierszach ścieżkę życiową, która wiąże przyjemności życiowe z mądrością i cnotą, tworząc literacką mozaikę pełną mądrości i życiowej harmonii. Ta eklektyczność stanowi o oryginalności jego twórczości, a zarazem o uniwersalnym przesłaniu, które z powodzeniem może zostać przyjęte przez współczesnego czytelnika szukającego drogowskazu w labiryncie życiowych wyborów.