Mieć czy być – analiza fraszek Kochanowskiego i wybranej lektury

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 23.09.2025 o 20:19

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 17.09.2025 o 16:01

W życiu każdego człowieka pojawia się pytanie: "Mieć czy być?". To odwieczne pytanie, dotyczące wyboru między posiadaniem dóbr materialnych a wartością duchową i moralną naszego istnienia. Analizując ten dylemat, warto sięgnąć do literatury, która na przestrzeni wieków dostarczała głębokich refleksji na ten temat. Przykładem mogą być fraszki Jana Kochanowskiego oraz powieść "Mały Książę" Antoine’a de Saint-Exupéry’ego, które podejmują próbę odpowiedzi na to pytanie z różnych perspektyw.

Jan Kochanowski, jeden z najwybitniejszych poetów polskiego renesansu, w swoich fraszkach często poruszał temat ludzkiej egzystencji, podkreślając wagę wartości duchowych nad materialnymi. W fraszce „Na dom w Czarnolesie” odwołuje się do kwestii posiadania dóbr. Poeta podkreśla, że jego największym pragnieniem jest spokój ducha i życie zgodne z naturą, a nie bogactwa. Choć mógłby dążyć do zdobycia majątku, wybiera skromne, ale szczęśliwe życie w rodzinnym domostwie. Wartości takie jak miłość, przyjaźń i honor były dla niego ważniejsze niż cenne klejnoty i luksusy. Kochanowski pragnął, aby jego dom w Czarnolesie był symbolem wewnętrznej harmonii i szczęścia, które nie wynikają z posiadania dóbr materialnych, lecz z poczucia spełnienia i zadowolenia z życia zgodnego z własnymi przekonaniami.

Innym przykładem jest fraszka „Na zdrowie”, w której poeta podkreśla wartość zdrowia jako najcenniejszego skarbu, którego nie są w stanie zastąpić żadne bogactwa. Zdrowie, według Kochanowskiego, jest fundamentem szczęścia i prawdziwej radości życia. Bez niego nawet największe majątki są bezwartościowe. Autor pragnie ukazać, że prawdziwe błogosławieństwa są niematerialne i często niezauważane przez tych, którzy gonią za bogactwem. To głęboka refleksja nad ludzką kondycją i przypomnienie, że wartości duchowe i zdrowie są filarami szczęścia, które przewyższają wszelkie dobra materialne.

Podobne przesłanie można odnaleźć w powieści „Mały Książę” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego. Jest to książka pełna symboli i ukrytych znaczeń, która w prosty, lecz głęboki sposób porusza temat wartości niematerialnych. Główny bohater, Mały Książę, przemierzając różne planety, spotyka ludzi żyjących według zasady „mieć”. Jednym z takich przykładów jest Król, który pragnie jedynie władzy nad innymi, nie zauważając samotności i absurdu swojego istnienia. Mały Książę szybko dostrzega, że życie tych osób skupione jest na złudzeniach i pozorach, które oddalają ich od prawdziwego szczęścia.

Najważniejszą lekcją, jaką Mały Książę wynosi ze swojego życia, jest ta, którą odkrywa na Ziemi, podczas spotkania z lisem. To wtedy uświadamia sobie, że istotą naszego istnienia jest miłość i przyjaźń, wartości, które nie mogą być zmierzone ani kupione. „Dobrze widzi się tylko sercem. Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu” – te słowa lisa stają się kluczowym przesłaniem powieści. Przypominają, że autentyczne doświadczenia i relacje są esencją życia, a nie posiadane dobra materialne.

Zarówno fraszki Kochanowskiego, jak i „Mały Książę” pokazują, jak ważne jest, aby pomimo pokus świata materialnego, dążyć do życia pełnego wartości duchowych. Kochanowski pokazał, że życie z poszanowaniem zdrowia, przyjaźni i naturalnej harmonii przynosi większe zadowolenie niż posiadanie bogactw. Saint-Exupéry natomiast przypomina nam, że prawdziwe szczęście i sens życia tkwią w niematerialnych wartościach, takich jak przyjaźń, miłość i zrozumienie.

Reasumując, zarówno dzieła Kochanowskiego, jak i „Mały Książę” Saint-Exupéry’ego skłaniają do refleksji nad tym, co jest w życiu naprawdę ważne. Przypominają, że wartości duchowe i relacje międzyludzkie przynoszą prawdziwe szczęście i spełnienie. Współczesny świat, często zdominowany przez materializm, potrzebuje takich głosów przypominających, że prawdziwe piękno życia leży w byciu, a nie w posiadaniu.