Fraszki w różnych epokach literackich

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.03.2024 o 17:43

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Szkoła średnia to miejsce, gdzie młodzież ma szansę poznawać różnorodność literatury. Jednym z fascynujących mnie gatunków jest fraszka – mały, poetycki form, który pomimo swojej zwięzłości potrafi ująć istotę wielkich prawd, bywa zabawny, ale i zaskakująco głęboki. W interesujący sposób definiował fraszkę Julian Tuwim – jako "drobnostkę, błahostkę i przelewkę", Stanisław Lec uważał, że to "Wielkie uczucie przeżyte w skrócie", a Mikołaj Rej nazywał je figlikami.

Charakterystyczne dla fraszki, poza zwięzłością formy i wyrazistością pointy, jest wykorzystanie dowcipu – zarówno sytuacyjnego, jak i słownego. Gatunek ten odznacza się szerokim spektrum tematów – od miłości, przez społeczno-polityczne komentarze, aż po tematy filozoficzne.

Renesansowy twórca, Jan Kochanowski, wykorzystywał fraszkę do obrazowania młodości jako okresu lekkomyślności i swawoli. Swoje spostrzeżenia odnosił do przyrody, jak w przypadku "Na dom w Czarnolesie", gdzie opisuje sielskość życia na wsi. W XX wieku Jan Sztaudynger przedstawia w fraszkach obraz młodych i ich nierozważne decyzje, często w luźnych odniesieniach do wiosny, a Jan Twardowski podsuwa refleksję "Z bliska" bez typowej, oczekiwanej pointy.

W książce "Z kobietą nie ma żartu, 600 lat polskiej fraszki" możemy dostrzec, że fraszki tworzyło wielu autorów. Byli wśród nich Magdalena Samozwaniec z charakterystycznym "Malowniczymi ruinami", a także Witold Degler czy Wisława Szymborska, dla której rymowanki były sposobem na oswajanie świata przez humor, a jej limeryki i odwódki uchodziły za pełne dowcipu.

Mikołaj Rej i Jan Kochanowski zasługują na miano ojców polskiej fraszki. Obok nich można wymienić Konrada Celtisa i Andrzeja Krzyckiego. Fraszka przekazywała wiedzę, morale czy nawet subtelne obserwacje, będąc lekka w formie, ale głęboka w treści.

Współcześnie fraszka nadal trwa, wnosząc świeżość i humor, czego dowodem są dzieła Wiesława Czermaka, jak choćby "Minispódniczka": "Kusa Pokusa". Kontynuuje on tradycję, dodając do fraszki minimalizm i nowoczesny rytm.

Podsumowując, rola fraszki w literaturze jest niewątpliwie ważna. Stanowi ona przekrój przez wieki i pokazuje unikalną zdolność do adaptacji kulturowej. Można by rzec, iż fraszka jest jak literacki diament – mały, lecz pełen blasku. Pozostaje formą artystyczną, która zachowuje swoją aktualność i bystrość umysłu twórców, odzwierciedlając ich spostrzeżenia i refleksje.