Rola kreacji postaci literackiej w wymowie utworu: Analiza na podstawie Adama Kulawiaka oraz dzieł "Granica" i "Kordian

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: przedwczoraj o 18:59

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 17.01.2026 o 17:15

W literaturze sposób kreacji postaci odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu przesłania utworu. Adam Kulawiak w swojej książce "Poetyka, Wstęp do teorii dzieła literackiego" zwraca uwagę na istotność konstrukcji bohaterów literackich oraz ich wpływ na wymowę dzieła. W kontekście analizy tego zagadnienia warto przyjrzeć się trzem znaczącym dziełom literatury polskiej: "Granicy" Zofii Nałkowskiej, "Kordianowi" Juliusza Słowackiego oraz "Lalce" Bolesława Prusa. W oparciu o te utwory można zrozumieć, jak różnorodne sposoby kreacji postaci wpływają na głębsze przesłanie i zrozumienie tekstu.

"Granica" Zofii Nałkowskiej to powieść, która poprzez konstrukcję postaci odkrywa złożoność ludzkiej natury i problematyki społecznej. Bohaterowie tej powieści są wielowymiarowi, a ich psychologiczne i moralne dylematy stają się odzwierciedleniem głębszych kwestii egzystencjalnych. Postać Zenona Ziembiewicza, centralna w narracji, reprezentuje upadek moralny człowieka, który w pogoni za osobistymi ambicjami i społecznym prestiżem traci kontrolę nad własnym życiem. Nałkowska poprzez jego kreację ukazuje nieuchronność konsekwencji etycznych decyzji oraz wpływ społecznych norm na jednostkę, co prowadzi do podjęcia przez niego drastycznych kroków, takich jak samobójstwo. Kreacja postaci w "Granicy" służy więc do analizy społecznych struktur oraz moralnych konfliktów, konfrontując czytelników z pytaniem o odpowiedzialność jednostki wobec siebie i innych.

Podobne rozważania można zastosować w odniesieniu do "Kordiana" Juliusza Słowackiego. Sposób kreacji głównego bohatera, młodego idealisty, który staje przed wyzwaniem znalezienia sensu i celowości w życiu, obnaża bolesne starcie wizji z rzeczywistością. Kordian jako postać romantyczna przechodzi dramatyczną ewolucję od marzycielstwa i buntu ku świadomości jego osobistej i narodowej tożsamości. Sposób jego konstrukcji odzwierciedla romantyczne dążenia do heroizmu i poświęcenia, a także ukazuje głębokie rozczarowanie światem. Słowacki poprzez Kordiana stawia pytanie o sens jednostkowego działania w kontekście narodowych dążeń, a także o rolę jednostki w walce o wolność i niepodległość. Kreacja postaci Kordiana podkreśla konflikt między ideałem a rzeczywistością, ukazując wewnętrzną walkę bohatera z własnymi słabościami i rozczarowaniami.

Z kolei "Lalka" Bolesława Prusa, poprzez niezwykle realistycznie oddanych bohaterów, oferuje wgląd w społeczne i ekonomiczne problemy XIX-wiecznej Polski. Konstrukcja postaci Stanisława Wokulskiego, przedsiębiorczego kupca, który z jednej strony dąży do zasymilowania się z arystokracją, a z drugiej zmaga się z uczuciem do Izabeli Łęckiej, kształtuje główny wątek powieści. Prus ukazuje Wokulskiego jako postać złożoną, rozdwojoną między materialistycznymi dążeniami a romantycznym idealizmem. Przez to, że jest on tak dogłębnie przedstawiony, autor zyskuje możliwość analizy społeczeństwa, ekonomii i relacji międzyludzkich. Izabela, jako obiekt jego uczuć, ukazuje płytkość arystokracji, a jej konstrukcja odsłania również iluzje, w jakie uwikłane są jednostki społeczne.

Dzięki konstrukcji postaci w powyższych utworach można zrozumieć, jak pisarze poprzez swoje literackie portrety oddają szerokie spektrum problemów egzystencjalnych, społecznych i moralnych. Nałkowska, Słowacki i Prus ukazują, jak kreacja bohatera staje się odzwierciedleniem szerszych zagadnień, prowokując do refleksji nad indywidualizmem, odpowiedzialnością i miejscem człowieka w społecznym kontekście. Przez to, że postaci są niejednoznaczne i złożone, skłaniają do pogłębionej analizy i stają się nośnikami głębszych prawd o ludzkiej naturze.

Sposób kreacji postaci literackiej w połączeniu z jej miejscem w fabule tworzy płaszczyznę, na której budowane jest przesłanie utworu. Czytelnicy, identyfikując się bądź konfrontując z literackimi bohaterami, są zmuszani do refleksji nad ich własnym światem wartości i postaw. Stąd kreacja bohaterów nie jest jedynie technicznym zabiegiem autora, ale fundamentalnym elementem w przekazywaniu istotnych prawd i wartości, na które dana literatura stara się zwrócić uwagę.