Średniowieczne spojrzenie na życie i śmierć w literaturze

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.02.2024 o 12:30

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 27.02.2024 o 17:20

Średniowiecze, okres pełen paradoksów, był czasem, gdy życie ludzkie oscylowało między ekstremami: głęboką pobożnością a brutalną rzeczywistością codzienności, co miało bezpośredni wpływ na spojrzenie ówczesnych ludzi na kwestie życia i śmierci. Aby zgłębić średniowieczne podejście do tych zagadnień, warto odwołać się do „Boskiej Komedii” Dantego Alighieri, „Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” – anonimowego poematu dydaktycznego, oraz wybranych kontekstów kulturowych owego okresu. Dodatkowo, istotne jest również odwołanie się do "Opowieści kanterberyjskich" Geoffreya Chaucera, której postacie przedstawiają różne aspekty życia i śmierci w średniowieczu.

Dante w swojej „Boskiej Komedii” wizualizuje życie po śmierci w trzech wymiarach: Piekle, Czyśćcu i Raju. Przez te obszary, w towarzystwie Wergiliusza i Beatrycze, prowadzi czytelnika Dante, unosząc go przez różne sfery ludzkich grzechów i cnót. Dzieło to w pełni ukazuje średniowieczne postrzeganie zasady sprawiedliwej kary oraz nagrody. Śmierć nie jest końcem, lecz przejściem do innego stanu egzystencji, gdzie każdy człowiek otrzymuje to, co jest adekwatne do jego ziemskich czynów. To spojrzenie na życie po śmierci jest głęboko zakorzenione w wierzeniach chrześcijańskich, według których doczesne życie jest jedynie przedsionkiem do wieczności, a jego wartość oceniana jest przez pryzmat duchowej kondycji duszy.

Z kolei „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” dostarcza odmienną perspektywę. Jest to moralitet, w którym śmierć przychodzi po Mistrza Polikarpa i rozpoczyna z nim dialog na temat życia, cnoty i grzechu. Ta średniowieczna poezja dydaktyczna uwydatnia nieuchronność śmierci i jej demokratyczną naturę – śmierć nie rozróżnia swoich ofiar ze względu na ich status społeczny czy bogactwo. Dzieło przestrzega przed nadmiernym przywiązywaniem się do dóbr ziemskich i podkreśla znaczenie przygotowania się na spotkanie ze śmiercią poprzez właściwe życie, zgodne z chrześcijańskimi wartościami.

Analizując średniowiecze także przez pryzmat wybranych kontekstów, trudno nie wspomnieć o ówczesnej kulturze, w której motywy śmierci były wszechobecne, co wiązało się z wysoką śmiertelnością (wynikającą m.in. z epidemii, jak Dżuma Czarna) i niepewnością życia. Średniowiecze to czas, kiedy to społeczność żyła w świadomości bliskości śmierci, co skutkowało szczególną dbałością o życie pozaświatowe oraz kult dusz czyścowych. Przejawiało się to również w sztuce, m.in. w freskach i rzeźbie, gdzie tematyka eschatologiczna była niezwykle popularna.

Podsumowując, średniowieczne spojrzenie na życie i śmierć, ukazane zarówno w „Boskiej Komedii” Dantego Alighieri, w „Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”, jak także odnalezione w szerokim kontekście kulturowym tamtego okresu, wskazuje na głęboko religijny charakter ówczesnego świata. Dla ludzi średniowiecza, życie ziemskie było tylko etapem na drodze do wieczności, a sposób, w jaki żyli i umierali, miały decydujący wpływ na ich los po śmierci. Dzieła te, choć różne gatunkowo i tematycznie, łączą wspólne przesłanie o wartości moralnej życia ludzkiego i jego transcendentalnym wymiarze. Dodatkowo, jest to również temat poruszany przez postacie literackie w "Opowieściach kanterberyjskich" Geoffreya Chaucera, które dostarczają kolejnego wnikliwego spojrzenia na życie i śmierć w średniowieczu.