Motyw dobra i zła w literaturze: analiza dwóch tekstów.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.02.2024 o 12:34

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 28.02.2024 o 12:11

W literaturze światowej motyw walki dobra ze złem jest jednym z najczęściej powracających i najbardziej uniwersalnych tematów. Przejawia się on w różnych formach i aspektach, często stając się podstawą do głębokich refleksji nad naturą człowieka, społeczeństwa oraz samej istoty dobra i zła. Za przykład służyć mogą „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego oraz „Władca Pierścieni” J.R.R. Tolkiena. Te dwa dzieła, pomimo wywodzenia się z różnych epok i gatunków literackich, zawierają w sobie bogatą analizę zagadnienia dobra i zła, ukazując je w wielowymiarowy sposób.

„Zbrodnia i kara” Dostojewskiego to powieść, która w szczególnie przenikliwy sposób zajmuje się problematyką moralnych wyborów człowieka i konsekwencjami jego działań. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, dokonuje zbrodni (morderstwa), motywowany przekonaniem o własnej wyjątkowości, które teoretycznie upoważnia go do stania ponad prawem. Próbuje on umotywować swoje działania filozofią nadczłowieka, według której „wielcy” mogą transferować moralne i prawne normy w imię wyższych celów. Jednak zbrodnia nie przynosi oczekiwanej ulgi ani satysfakcji, a raczej prowadzi do wewnętrznego rozpadu i moralnej agonii. W drodze bolesnego procesu wewnętrznego Raskolnikow doznaje przeobrażenia, które ostatecznie prowadzi go do zrozumienia wartości pokory, miłości i poświęcenia. W „Zbrodni i karze” zło, manifestujące się poprzez przemoc, egoizm i pychę, zostaje skonfrontowane z dobrem, które ujawnia się w akcie miłosierdzia, empatii i odkupienia.

Z kolei w „Władcy Pierścieni” J.R.R. Tolkiena motyw dobra kontra zła jest przedstawiony na bardziej epicką skalę. Jest to opowieść o walce dobra ze złem, którego symbolami są odpowiednio Wolne Ludy Śródziemia oraz Sauron z jego armią. Tutaj dobro i zło są przedstawione w sposób bardziej wyraźny, niż w psychologicznej narracji Dostojewskiego. Bohaterowie, tak jak Frodo czy Aragorn, reprezentują wartości takie jak odwaga, lojalność i gotowość do poświęcenia w imię większego dobra. Zło, symbolizowane przez Saurona i jego Pierścień Władzy, uosabia żądze władzy, chciwość i destrukcję. Co istotne, Tolkien pokazuje, że nawet najmniejszy i z pozoru nieważny indywiduum, jakim jest hobbit Frodo, ma znaczący wpływ na losy świata, podkreślając tym samym siłę wolnej woli i znaczenie etycznych wyborów każdego istnienia.

Oba dzieła, chociaż na pierwszy rzut oka zdają się różnić, w rzeczywistości zajmują się podobnymi kwestiami. W obu przypadkach czytelnik staje przed zagadnieniem moralnej odpowiedzialności, wolnej woli oraz przekonaniem, że dobro, nawet w najmniejszej formie, jest w stanie przeciwstawić się złu, bez względu na jego siłę. Zarówno Dostojewski, jak i Tolkien, pokazują, że walka dobra ze złem nie jest tylko zewnętrzną walką, ale także i przede wszystkim wewnętrzną przemianą. W świetle tych dwóch literackich dzieł można stwierdzić, że dobro i zło to nie tylko abstrakcyjne pojęcia, ale realne wybory i działania, które kształtują indywidualne i zbiorowe losy.