Człowiek wobec śmierci: refleksja nad życiem i przemijaniem.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.03.2024 o 17:58

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 6.03.2024 o 11:04

Śmierć jest jednym z najbardziej uniwersalnych i zarazem najtrudniejszych do pojmania tematów, który od wieków zajmuje myśli ludzkości. Literatura wielokrotnie starała się zbadać to, jak człowiek odnosi się do śmierci, jak jej doświadcza i jak próbuje znaleźć w niej sens. Dwa wyjątkowo intrygujące przykłady literackiego podejścia do tej tematyki to “Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią” oraz tragizm Sofoklesa w "Antygonie". Oba utwory, choć powstałe w odmiennych kulturach i epokach, pozwalają zastanowić się nad postawą człowieka w obliczu nieuchronnego końca.

W “Rozmowie mistrza Polikarpa ze Śmiercią” zostajemy postawieni twarzą w twarz z personifikacją Śmierci. Dialog, który jest prowadzony między nimi, odkrywa przed czytelnikiem głębokie refleksje na temat ziemskiego życia, jego ulotności i tego, co po nim następuje. Mistrz Polikarp, będący ucieleśnieniem mądrości i spokoju ducha, nie wyraża lęku przed śmiercią. Przystępuje do rozmowy z nią z godnością, wykazując się niezłomną wiarą i przekonaniem o kolejnym, lepszym życiu po śmierci. Tym samym, ukazuje on postawę człowieka, który jest przygotowany na śmierć, postrzegając ją jako kolejny etap egzystencji, nie zaś końcowy kres.

Z kolei w „Antygonie” Sofoklesa widzimy całkowicie inne podejście do śmierci, które jest nierozerwalnie powiązane z pojęciem tragicznego konfliktu moralnego. Antygona staje w obliczu nieuchronności śmierci spowodowanej decyzją o dopełnieniu obowiązku rodzinnego i religijnego poprzez pochowanie brata. Jej śmierć jest efektem konfliktu pomiędzy prawem stanowionym przez człowieka a prawem boskim, które Antygona stawia na pierwszym miejscu. Tu śmierć nie jest już miejsce na filozoficzne dialogi czy pogodzenie się z losem, ale wynikiem aktywnego wyboru i tragicznego, choć świadomego, akceptowania konsekwencji swoich postanowień. Antygona pokazuje, że śmierć może być również aktem odwagi i wierności swoim przekonaniom.

Obydwa te dzieła literackie, mimo że różnią się formą i kontekstem, skupiają się na relacji człowieka ze śmiercią, pokazując różne postawy, jakie można przyjąć. Z jednej strony mamy akceptację i pogodzenie się z nieuchronnością końca jako część porządku świata, z drugiej - śmierć jako konsekwencję konfliktu wartości, gdzie staje się ona świadomie wybranym finale walki o zachowanie tożsamości i wierności idei.

Śmierć jest więc w literaturze nie tylko motywem uniwersalnym, ale i wielopłaszczyznowym, a dialogi i postawy bohaterów wobec niej skłaniają do refleksji nad własnymi przekonaniami i wartościami. Niezależnie od tego, czy postawa wobec śmierci to pogodzenie, czy świadomy protest, literatura pokazuje, że śmierć jest nie tylko końcem, ale także lustrem, w którym odbijają się głębokie ludzkie emocje, wybory i dylematy. Zarówno w “Rozmowie mistrza Polikarpa” jak i w "Antygonie” postrzeganie śmierci transcendentuje zwykłe zakończenie życia, nakłaniając do głębszego zrozumienia natury ludzkiej egzystencji.