Co może determinować ludzkie postępowanie? "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.04.2024 o 11:14

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 28.04.2024 o 17:20

W literaturze światowej nie brakuje dzieł, które wnikliwie analizują motywacje stojące za ludzkimi działaniami. Jednym z najbardziej znaczących przykładów, pozwalających na głęboką analizę determinujących czynników ludzkiego postępowania, jest powieść "Zbrodnia i kara" autorstwa Fiodora Dostojewskiego. Dzieło to, poprzez skomplikowane przeżycia i rozterki swojego głównego bohatera – Rodiona Raskolnikowa – rzuca światło na złożoność ludzkiej psychiki oraz wpływ różnorodnych czynników zewnętrznych i wewnętrznych na decyzje jednostki.

Pierwszym i najbardziej oczywistym czynnikiem, który wpłynął na postępowanie Raskolnikowa, jest biedy i trudności ekonomiczne. Bieda zmusza go do przerwania nauki, co odbiera mu perspektywy na lepszą przyszłość. Jego desperacja pcha go do rozważenia teorii, według której istnieją „ludzie zwyczajni” i „ludzie niezwyczajni”, gdzie ci drudzy, jak Napoleon, mają moralne prawo do łamania prawa w imię wyższych celów. To właśnie ta teoria staje się dla Raskolnikowa usprawiedliwieniem jego planów zamordowania lichwiarki.

Jednakże, czynniki psychologiczne grają równie istotną, jeśli nie większą rolę. Dostojewski szczegółowo przedstawia wewnętrzny konflikt Raskolnikowa, jego wahania oraz moralne i etyczne dylematy. Raskolnikow jest inteligentny i wrażliwy, lecz jego rozumowania prowadzą go do przekonania, że śmierć nielubianej przez społeczeństwo starszej kobiety może przynieść więcej korzyści niż szkody. To właśnie jego izolacja emocjonalna, gorycz i poczucie wyższości, jak również ambicje i desperacja decydują o jego tragicznym wyborze. Dostojewski ukazuje, że za czynami ludzkimi często kryją się skomplikowane motywacje i ku temu jak persona uzasadnia swoje postępki na płaszczyźnie moralnej.

Nie można także lekceważyć roli społecznej i kulturowej otaczającej bohatera. Raskolnikow żyje w społeczeństwie, które jest pełne niesprawiedliwości i korupcji, a jego postępowanie można interpretować jako desperacki krzyk przeciwko istniejącemu porządkowi społecznemu. Obserwacja degradacji moralnej, której jest świadkiem, wpływa na jego psyche i działania.

Warto również zauważyć, że religia i etyka mają fundamentalne znaczenie w rozwoju wewnętrznego konfliktu Raskolnikowa. To właśnie rozważania o Bogu i moralności są kluczowe dla jego ostatecznej decyzji o oddaniu się w ręce wymiaru sprawiedliwości. Postać Soni, która reprezentuje moralną i religijną czystość, jest dla niego przeciwwagą i świadectwem, że można inaczej żyć i pokonywać trudności bez uciekania się do zbrodni.

Podsumowując, "Zbrodnia i kara" Dostojewskiego pokazuje, że ludzkie postępowanie jest złożonym produktem wpływów zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Bezsprzecznie, czynniki ekonomiczne, psychologiczne, społeczne, kulturowe oraz religijne i moralne odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu decyzji i działań człowieka. Każdy z tych elementów prowadzi do głębszego zrozumienia motywacji, które skłaniają jednostkę do działania, czasami w sposób tragiczny.