Wpływ gatunków literackich na wyobrażenie świata w "Lalce" i "Antygonie".

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.12.2023 o 17:47

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 14.11.2023 o 20:28

Wymowa świata przedstawionego w literaturze jest niezwykle istotna i odgrywa kluczową rolę w konstrukcji treści oraz oddziaływaniu na czytelnika. Gatunki literackie stanowią jedno z podstawowych narzędzi, które wpływają na sposób przedstawienia świata w utworach literackich. Przyjrzyjmy się temu zjawisku na przykładzie dwóch arcydzieł literackich – "Lalki" Bolesława Prusa i "Antygony" Sofoklesa.

"Lalka" jest jednym z najważniejszych dzieł polskiego realizmu, które ukazuje społeczne problemy epoki. Prus w swojej powieści przedstawia życie polskiego mieszczaństwa ze szczególnym skupieniem na kwestii kariery, zdobywaniu majątku i osiąganiu awansu społecznego. Autor wykorzystuje elementy naturalizmu, szczególnie przyglądając się i analizując psychiczne aspekty świata przedstawionego. W "Lalce" możemy znaleźć realistyczny portret bohaterów, ich myśli i czyny. Czytelnik obserwuje świat poprzez pryzmat podejmowanych przez postacie decyzji, ich dialogów oraz wydarzeń zewnętrznych. Prus używa opisu, aby oddać atmosferę ówczesnej Warszawy, prezentując czytelnikowi hierarchię społeczną, nierówności i zależności między różnymi klasami społecznymi. Gatunek literacki, jakim jest powieść realistyczna, umożliwia Prusowi kompleksowe przedstawienie świata przedstawionego oraz doskonale oddaje złożoność relacji społecznych i psychologicznych.

Przyjrzyjmy się teraz dramatowi antycznemu "Antygona" Sofoklesa, który porusza istotne zagadnienia moralne. Utwór greckiego dramatopisarza opowiada historię Antygony, która sprzeciwia się woli króla Kreona, aby godnie pochować swojego brata, Polinejkesa. Sofokles wykorzystuje konflikt dwóch wartości – prawa człowieka i nakazu królewskiego – aby ukazać tragiczną sytuację bohaterki. "Antygona" skupia się przede wszystkim na sposobie przedstawienia świata za pomocą dialogów i monologów. W dramacie występuje charakterystyczne dla tego gatunku przerysowanie i rozmach, które mają na celu zainteresowanie i poruszenie publiczności. Sofokles doskonale bada psychikę postaci, pokazując ich wewnętrzne konflikty i dylematy moralne. Dzięki temu czytelnik sam staje przed pytaniem, co jest ważniejsze: nakazy polityczne czy prawa moralne? Poprzez tragedię Sofoklesa poznajemy nie tylko argumenty wynikające z tych dylematów, ale również skłaniamy się do porównywania ich z naszym własnym spojrzeniem na świat.

Oba omówione utwory literackie, zarówno "Lalka", jak i "Antygona", pokazują, jak gatunki literackie wpływają na wygląd świata przedstawionego. Dzięki nim autorzy mogą kompleksowo ukazać ludzką egzystencję, ujawnić nie tylko zewnętrzną warstwę otaczającej nas rzeczywistości, ale przede wszystkim przedstawić wewnętrzne uczucia i przemyślenia postaci. Realizm powieściowy pozwala na głębokie zrozumienie problemów społecznych, natomiast dramat antyczny skłania do refleksji nad moralnością. Jedno jest pewne – gatunki literackie odgrywają ogromną rolę w wymowie światów przedstawionych w literaturze.