Różne sposoby ukazywania ludzkiej codzienności w literaturze

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.05.2024 o 12:06

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 15.05.2024 o 16:58

Ludzka codzienność jest jednym z najbardziej powszechnych i uniwersalnych tematów w literaturze. Przez wieki pisarze z różnych kultur i epok starali się oddać różnorodność i złożoność życia codziennego, wychwytując zarówno jego monotonię, jak i momenty wyjątkowe. W niniejszej rozprawce przyjrzę się, jak różni autorzy ukazują codzienność swoimi bohaterów, opierając swoją analizę na powieści „Lalka” Bolesława Prusa oraz „Cudzoziemce” Marii Kuncewiczowej. Spróbuję również wskazać istotne konteksty, które wpływają na te przedstawienia, a także porównać te dwa dzieła literackie w aspekcie ukazywania codzienności.

W „Lalce” Bolesława Prusa codzienność odgrywa kluczową rolę w przedstawieniu społeczeństwa Warszawy drugiej połowy XIX wieku. Prus, jako przedstawiciel realizmu, dąży do oddania rzeczywistości w sposób jak najbardziej wierny życiu. Główny bohater, Stanisław Wokulski, jest przedsiębiorcą, którego codzienne życie jest wypełnione obowiązkami zawodowymi, ale także emocjonalnymi przeżyciami związanymi z miłością do Izabeli Łęckiej. Prus skrupulatnie opisuje różne aspekty życia mieszczańskiego – od codziennych obowiązków handlowych po życie towarzyskie warszawskiej socjety. Opisy sklepów, kamienic, salonów, a także sprzętów i zwyczajów dają czytelnikowi szczegółowy obraz życia tamtej epoki.

Innym kluczowym aspektem ukazywania codzienności u Prusa jest kontrast między różnymi warstwami społecznymi. Prus nie ogranicza się tylko do życia Wokulskiego, ale przedstawia również codzienność innych postaci, takich jak subiekci ze sklepu Wokulskiego czy uboga rodzina Wysockich. Przez te różnorodne perspektywy, czytelnik otrzymuje pełniejszy obraz społecznej rzeczywistości i zróżnicowanej codzienności tamtych czasów.

W „Cudzoziemce” Marii Kuncewiczowej codzienność ukazana jest z perspektywy głównej bohaterki, Róży Żabczyńskiej, Polki o rosyjskich korzeniach, która nie potrafi się znaleźć ani w jednym, ani w drugim kraju. Kuncewiczowa kreśli szczegółowe opisy codziennych czynności i rytuałów, często podkreślając ich monotonię i powtarzalność. Jednak w odróżnieniu od Prusa, jej podejście jest bardziej introspektywne. Codzienność Róży jest przesiąknięta emocjonalnymi zawirowaniami, poczuciem wyobcowania i nieustającym poszukiwaniem tożsamości.

Kuncewiczowa poprzez codzienne zmagania Róży ukazuje psychologiczny portret bohaterki, jej wewnętrzne konflikty i emocjonalne rozdźwięki. Opisy codziennych obowiązków, takich jak opieka nad rodziną, spotkania towarzyskie czy nauka gry na skrzypcach, stanowią tło dla głębszej analizy psychologicznej postaci. W ten sposób codzienność staje się czymś więcej niż tylko tłem fabularnym, staje się integralnym elementem konstrukcji postaci i nośnikiem psychologicznych treści.

Analizując sposób ukazywania codzienności w obu powieściach, można zauważyć, że Prus i Kuncewiczowa reprezentują różne podejścia literackie – realizm i psychologizm. Prus skupia się na wiernym odtworzeniu rzeczywistości i społecznych struktur, natomiast Kuncewiczowa na introspekcji i wewnętrznych przeżyciach bohaterów. To zróżnicowanie podejść literackich wpływa nie tylko na sposób opisu codzienności, ale także na jej interpretację przez czytelnika.

Różnice w ukazywaniu codzienności są także rezultatem różnych kontekstów, w jakich obie powieści powstały. Prus żył w czasach, gdy Polska była pod zaborami, i jego dzieło jest zakorzenione w specyfice polskiego społeczeństwa tamtych czasów. Jego przedstawienia codzienności mają więc charakter panoramiczny i społeczny. Natomiast Kuncewiczowa pisała w okresie międzywojennym, kiedy psychologia zaczęła odgrywać kluczową rolę w literaturze, a analiza wewnętrznych przeżyć stała się jedną z głównych osi narracyjnych.

Podsumowując, ukazywanie codzienności w literaturze może przybierać różne formy – od szczegółowych, realistycznych opisów życia społecznego, jak u Bolesława Prusa, po introspektywne analizy psychologiczne, jak u Marii Kuncewiczowej. Każde z tych podejść oferuje czytelnikowi inną perspektywę i możliwość zrozumienia złożoności ludzkiego życia. Codzienność, mimo że często wydaje się banalna, jest źródłem ważnych refleksji i głębokich przemyśleń, co sprawia, że stanowi istotny element w literaturze, mający wielowymiarowe znaczenie.