Literacki wizerunek szlachcica sarmaty odzwierciedlony w "Potopie" Henryka Sienkiewicza oraz "Pamiętnikach" J.Ch. Paska

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.11.2023 o 17:39

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 15.11.2023 o 22:46

W literaturze polskiej odnajdujemy wiele utworów, które przedstawiają szereg różnorodnych wizerunków szlachcica sarmaty. Dwa z nich, "Potop" autorstwa Henryka Sienkiewicza oraz "Pamiętniki" napisane przez J.Ch. Paska, stanowią kluczowe dzieła, które doskonale oddają tę problematykę. Obydwie te powieści ukazują archetyp szlachcica sarmaty, który stanowi ważny element polskiego dziedzictwa kulturowego. Zarówno cechy charakterystyczne głównych bohaterów, jak i ich podejście do życia oraz wartości, jakie pielęgnują, świadczą o tym fakt.

W "Potopie" Sienkiewicza odnajdujemy historię Andrzeja Kmicica, który stanowi typowego przedstawiciela polskiego szlachcica sarmaty. Jego postać ukazuje zarówno pozytywne, jak i negatywne aspekty tego archetypu. Kmicic jest dumny, honorowy i oddany swojej ojczyźnie. Gotów jest poświęcić życie dla dobra Polski oraz walczyć o jej niepodległość. Jednakże, równocześnie, prezentuje nadmierną dumę, upartość oraz arogancję, co prowadzi do różnych komplikacji. Na jaw wychodzi tu tendencja sarmatyzmu do sztywności, braku elastyczności oraz niechęci do nowych idei, które mają potencjał przyczynić się do rozwoju kraju.

Z kolei "Pamiętniki" J.Ch. Paska, choć autorstwo różni się od wymienionej powyżej, również skupiają się na szlacheckim życiu i przede wszystkim na postaci samego autora – Jana Chryzostoma Paska. Jego "Pamiętniki" stanowią doskonały przykład dziennika szlacheckiego, w którym opisane są różne aspekty życia szlachty ówczesnej Polski. Warto zaznaczyć, że Pasek przedstawia nam szeroki wachlarz charakterów, które ukazują różne odcienie szlacheckiego sarmatyzmu. Wśród prezentowanych bohaterów możemy odnaleźć zarówno patriotów, którzy walczą o dobro ojczyzny, jak również jednostki, które wyrażają pewne pogardę dla reszty społeczeństwa, niezależnie od klasy społecznej. Dzięki "Pamiętnikom" mamy możliwość obserwowania rozwoju tychże postaci oraz zastanawiania się nad wartościami, które powinien pielęgnować szlachcic sarmata.

Obie omawiane powieści podkreślają również istnienie silnych więzi społecznych wśród polskiej szlachty. To trwała hierarchia i wzajemne zależności między szlachcicami stanowią zasadniczy element szlacheckiej tożsamości. Zarówno w "Potopie", jak i w "Pamiętnikach", bohaterowie dbają o utrzymanie bliskich więzi, tworząc wspólnotę, która akcentuje takie wartości, jak honor, lojalność oraz wierność.

Podsumowując, literacki wizerunek szlachcica sarmaty, który odzwierciedlony został w "Potopie" Sienkiewicza oraz "Pamiętnikach" Paska, cechuje się niezwykłą mangfoldowością. Obydwie powieści ukazują zarówno pozytywne, jak i negatywne aspekty tego archetypu. Cechy charakterystyczne głównych bohaterów oraz ich postawy wobec życia i wartości, które reprezentują, wpływają na ostateczny obraz szlachcica sarmaty. To dziedzictwo kulturowe pozostaje niezmiernie ważnym elementem naszej literatury, umożliwiając nam zbliżenie się do zrozumienia polskiej tożsamości oraz wartości, jakie były pielęgnowane przez szlachtę.