Literacki wizerunek matki w „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego: Omówienie zagadnienia z uwzględnieniem wybranego kontekstu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.03.2025 o 21:05

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 13.03.2025 o 18:12

Literacki wizerunek matki jest jednym z istotnych motywów w literaturze, a "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego dostarcza interesującego przykładu tego, jak matka może być przedstawiona w literaturze polskiej początku XX wieku. W powieści tej centralną postacią związaną z motywem matki jest Jadwiga Barykowa, matka głównego bohatera, Cezarego Baryki. Jej postać i wpływ na życie syna ukazuje wiele aspektów macierzyństwa w kontekście nie tylko rodzinnego życia, ale także trudnych realiów historycznych i społecznych.

Jadwiga Barykowa jest uosobieniem poświęcenia, oddania i miłości macierzyńskiej, w sposób bardzo typowy dla ówczesnego postrzegania kobiecych ról. W czasie rewolucji w Baku, kiedy jej rodzina doświadcza licznych przeciwności, Jadwiga, pomimo trudnych warunków, stara się zapewnić synowi jak najlepszą opiekę. Jej postać ilustruje, jak kobieta, mimo fizycznego i emocjonalnego cierpienia, staje się podporą dla swojego dziecka. Nawet w obliczu zagrożenia ze strony obcych ludzi, czy chaosu rewolucji, Barykowa wydaje się stała i pewna w swoim oddaniu.

Rewolucja przynosi z sobą ogromne zmiany i zagrożenia, które dramatycznie wpływają na życie rodziny Baryków. W tej dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości Jadwiga staje się przykładem matki, której życie i tożsamość są ściśle związane z rodziną i której wartość jest mierzona miłością i poświęceniem. Jej śmierć staje się bolesnym punktem w życiu Cezarego, z którym nie potrafi się na długi czas pogodzić, a który wpływa na jego dalsze wybory życiowe. Wątek ten ilustruje, jak silny jest wpływ matki na psychikę młodego człowieka i jak jej brak może prowadzić do uczucia zagubienia i osamotnienia.

Matka Cezarego jest także postacią symbolizującą różnice kulturowe i społeczne między Polską a Rosją. W powieści często jest wspominane, że Jadwiga wychowała się w Polsce i tęskni za ojczyzną, co kontrastuje z rzeczywistością życia w Baku. Jej polska tożsamość i tęsknota za krajem dzieciństwa wzbudzają w Cezarym poczucie przynależności do obu narodów, jednocześnie konfliktując go wewnętrznie. Matka, choć nie obecna w fizyczny sposób przez całą powieść, niejako kształtuje jego patriotyzm i przynależność narodową, które odgrywają istotną rolę w jego dalszych decyzjach i wyborach.

Kontekstem wzmacniającym znaczenie postaci matki w "Przedwiośniu" jest ówczesna sytuacja społeczno-polityczna, w jakiej kobiety musiały nieść na swych barkach odbudowę nie tylko własnych rodzin, ale i narodowej tożsamości. W tamtym czasie, szczególnie w okresie międzywojnia, kobiety w Polsce były często postrzegane jako strażniczki domowego ogniska i tradycji, które musiały godzić opiekę nad dziećmi z trudami codziennego życia pod wpływem zawirowań politycznych.

Dla porównania, można odnieść się do literackich wizerunków matek w literaturze światowej, jak na przykład w "Matce" M. Gorkiego, która również przedstawia kobietę oddaną rodzinie, ale równocześnie wciąganą w wir wydarzeń rewolucyjnych. Podobnie, jak w przypadku Jadwigi Barykowej, matka Gorkiego stanowi centralną oś, wokół której zawiązuje się akcja rodzinna, choć jej potencjalnie rewolucyjne poglądy odróżniają ją od apolitycznej, pozbawionej takich aspiracji Jadwigi.

Podsumowując, wizerunek Jadwigi Barykowej w "Przedwiośniu" Stefana Żeromskiego to studiowanie portretu matki, której życie toczy się na granicy różnych światów i wartości. Jest ona symbolem miłości, poświęcenia i próbą utrzymania rodzinnych więzi w czasach chaosu. Jej wpływ na Cezarego Barykę jest długotrwały i głęboki, odzwierciedlając uniwersalną prawdę o roli, jaką matki odgrywają w kształtowaniu losów swoich dzieci, nawet po ich odejściu. Jej charakter symbolizuje wartości, które mimo zmieniających się czasów pozostają niezmienne – poświęcenie, miłość i pragnienie lepszego życia dla swoich dzieci.