Funkcja paraboli w literaturze.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.05.2024 o 19:54

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 19.05.2024 o 18:38

Parabola, jako forma literacka, odgrywa istotną rolę w literaturze poprzez przedstawianie uniwersalnych prawd i moralnych przesłań za pomocą symbolicznych opowieści. Analizując wybrane lektury szkolne, można zauważyć, że ta struktura narracyjna jest chętnie wykorzystywana przez pisarzy, aby w prosty, a zarazem głęboki sposób przekazać czytelnikom istotne refleksje na temat ludzkiej natury, relacji międzyludzkich czy etycznych dylematów.

Pierwszą lekturą, w której parabola stanowi podstawowy element konstrukcyjny, jest "Mały Książę" Antoine'a de Saint-Exupéry'ego. Chociaż utwór ten jest bajką filozoficzną, jego poszczególne rozdziały funkcjonują niejako jako parabole dotyczące różnych aspektów życia ludzkiego. Każda planeta odwiedzana przez głównego bohatera symbolizuje różne typy osobowości i postaw życiowych. Na przykład, spotkanie z Królem ukazuje absurdalne dążenie do władzy nad wszystkim dookoła, a rozmowa z Pijakiem ilustruje bezsens ucieczki w nałogi jako sposób radzenia sobie z problemami. Poprzez te symboliczne opowieści, autor pozwala czytelnikowi na refleksję nad własnym życiem i postawami. De Saint-Exupéry korzysta z prostych, a zarazem głęboko oddziałujących na wyobraźnię obrazów, aby przekazać złożone prawdy o życiu i ludzkiej naturze.

Kolejnym dziełem, w którym parabola odgrywa kluczową rolę, jest "Proces" Franza Kafki. Chociaż cała powieść ma metaforyczny charakter, szczególnie interesującym przykładem paraboli jest opowieść o "Przedstawicielu Prawa", którą bohater, Józef K., usłyszy podczas wizyty w katedrze. Opowieść ta, mówiąca o człowieku, który przez całe życie nie jest w stanie przekroczyć progu do pokoju, w którym rzekomo miała być udzielona mu sprawiedliwość, jest głęboką refleksją nad systemem prawnym i ogólniej, nad losami człowieka wobec nieuchwytnych i nieosiągalnych dla niego instytucji. Symbolika tej opowieści działa na wielu poziomach, zachęcając czytelnika do zadumy nad losem jednostki uwikłanej w bezduszne struktury biurokratyczne, a także nad bardziej egzystencjalnymi pytaniami o sens życia i dążenie do prawdy.

Trzecią lekturą, która wykorzystuje parabolę, jest "Dżuma" Alberta Camusa. Książka ta opisuje losy miasta Oranu, które przeżywa epidemię dżumy. Parabola w tym przypadku polega na tym, że dżuma symbolizuje różnorodne zło, które może dotknąć społeczeństwo, takie jak wojna, tyrania czy niesprawiedliwość społeczna. Postaci w powieści, takie jak doktor Rieux, ksiądz Paneloux czy Tarrou, podejmują różne postawy wobec plagi, co pozwala autorowi na przedstawienie różnych filozoficznych i moralnych problemów związanych z cierpieniem, solidarnością i odpowiedzialnością. Camus używa tej metafory, aby ukazać absurdalność ludzkiego losu wobec nieprzewidywalnych i często bezsensownych katastrof, ale jednocześnie podkreśla niezłomność ducha ludzkiego i konieczność walki o dobro mimo przeciwności.

Oprócz przykładów literackich, warto zwrócić uwagę na dwie ważne konteksty - religijny i historyczny. Parabole biblijne, takie jak "Przypowieść o synu marnotrawnym", mają na celu przekazywanie moralnych i duchowych prawd w taki sposób, aby były one zrozumiałe i znaczące dla szerokiego grona odbiorców. Te opowieści, chociaż proste w konstrukcji, niosą głębokie przesłania dotyczące miłosierdzia, pokory, przebaczenia i nadziei. Parabola staje się zatem narzędziem do ilustrowania uniwersalnych prawd religijnych i etycznych, które można odnaleźć w codziennym życiu.

Drugi kontekst to wydarzenia historyczne, które często są przedstawiane w literaturze w formie parabolicznej, aby ukazać ich uniwersalne znaczenie. Na przykład, powieści o Holokauście, tak jak "Dziennik Anny Frank", mogą być interpretowane jako parabole martyrologii ludzkiej oraz walki o zachowanie człowieczeństwa w ekstremalnych warunkach. Literatura parabole wykorzystuje, aby przetwarzać przerażające i niepojęte realia w symbole i metafory, które pomagają zrozumieć i przemyśleć trudne doświadczenia historyczne.

Podsumowując, parabola w literaturze pełni funkcję zarówno narracyjną, jak i moralizatorską. Przykłady z "Małego Księcia", "Procesu" i "Dżumy" pokazują, że przez prostotę formy oraz głębokość treści parabole przekazują kluczowe prawdy o ludzkim życiu, relacjach i etyce. Poprzez odniesienia do kontekstów religijnych i historycznych, widać, jak wszechstronne i uniwersalne jest narzędzie paraboli w literaturze.