Działanie i odpowiedzialność kontra bierność i obojętność – postawy człowieka wobec spraw narodowych i społecznych na przykładzie wybranych utworów literackich z różnych epok

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.01.2026 o 13:33

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 6.01.2026 o 15:30

Literatura jest lustrem ludzkiego ducha, a dramaty romantyzmu szczególnie skutecznie odbijają kontrastujące postawy między odpowiedzialnym działaniem a biernością wobec spraw narodowych. Kluczowym dziełem tej epoki jest „Dziady” cz. III Adama Mickiewicza. W tym dramacie, Mickiewicz ukazuje, jak decyzje jednostek wpływają na losy całego narodu. W kontekście innych utworów, takich jak „Chłopi” Władysława Reymonta oraz historia bohaterstwa Powstania Warszawskiego, możemy zbadać, jak różne postawy wobec obowiązków społecznych i narodowych prowadzą do odmiennych konsekwencji.

Konrad z „Dziadów” cz. III symbolizuje działanie pełne poświęcenia i odpowiedzialności. Jego postawa kontrastuje z biernością, nieobecnością zainteresowania sprawami narodowymi widoczną u innych postaci. Konrad, więziony i przypominający o gotowości poświęcenia życia za ojczyznę, maluje obraz bohatera narodowego. Jest to postać, która bierze odpowiedzialność za przyszłość kraju i staje się symbolem wolności. Jego monolog „Wielka Improwizacja” to wzór zaangażowania, pełen patosu i emocji. Konrad stawia własne cierpienie na ołtarzu wyższych ideałów. Jest to postać pełna pasji i zdeterminowana, aby wpływać na rzeczywistość, nawet za cenę własnego życia.

Kontrastując z tym, Mickiewicz przedstawia obrazy bierności. Postacie takie jak Rollison, choć doświadczają cierpień, ich historia bardziej symbolizuje pasywność wobec własnego losu, niż aktywne działanie. Brak reakcji może prowadzić do społecznej stagnacji i zaprzepaszczenia szans na poprawę sytuacji. Mickiewicz stawia pytanie o sens cierpienia i winę za liczne niewykorzystane okazje do działania, podkreślając, że nawet największa ofiara traci wartość, jeśli nie towarzyszy jej konkretne działanie.

Kolejnym przykładem ukazującym różne postawy wobec obowiązków narodowych są postacie z „Chłopów” Reymonta. Maciej Boryna i inni mieszkańcy Lipiec prezentują różne podejścia do życia społecznego i politycznego. Boryna jest człowiekiem czynu, solidnym, pracowitym i walczącym o swoje prawa. Jego działania mają wpływ na całą społeczność, a on sam jest szanowanym autorytetem. Młodsze pokolenie, np. jego syn Antek, prezentuje różne stopnie zaangażowania i odpowiedzialności, co ilustruje proces kształtowania się postaw wobec rzeczywistości społecznej. Reymont subtelnie ukazuje, że odpowiedzialność za wspólnotę i chęć działania prowadzą do harmonii i postępu. Bierność zaś prowadzi do społecznej stagnacji i konfliktów.

Powstanie Warszawskie to kolejny kontekst, w którym możemy ocenić wartość działania i bierności. Bohaterowie tamtych dni, jak Krzysztof Kamil Baczyński, symbolizują poświęcenie i walkę o wolność za wszelką cenę. Dla nich odpowiedzialność za losy narodu przewyższała osobiste dobro, a patriotyzm i działanie stały się najważniejszymi wartościami. Po raz kolejny widzimy, że bohaterstwo i czyn budują przyszłość narodu. Bierność i obojętność nie tylko są potępiane, ale także przedstawiane jako hamulce dla wolności i niepodległości.

Zestawiając te przykłady, widzimy, że konsekwencje postaw są znaczące. Odpowiedzialne działanie prowadzi do rozwoju i zmiany rzeczywistości, choć czasem wymaga ogromnego poświęcenia. Bierność natomiast rodzi stagnację i frustrację. Literatura romantyzmu i późniejszych okresów ukazuje, że jednostki i zbiorowości muszą aktywnie brać odpowiedzialność za swoje losy. Mickiewicz, Reymont i bohaterowie Powstania Warszawskiego podkreślają, że przyszłość narodów i społeczeństw zależy od aktywności, zaangażowania i pielęgnowania wartości patriotycznych.

Każdy z nas powinien zastanowić się, czy jest gotowy na działanie ku wyższym celom, czy też woli pozostać w strefie komfortu, nie podejmując trudnych decyzji. Odpowiedzialność i działanie przynoszą zmiany i wowolicę, podczas gdy bierność prowadzi do braku postępu. Wybór należy do nas, ale historia i literatura pokazują, że to właśnie działanie jest kluczem do przyszłości pełnej nadziei i rozwoju.