Dojrzewanie w cieniu historii

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.11.2023 o 20:12

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 16.11.2023 o 16:22

Dojrzewanie, czyli okres przejścia od dzieciństwa do dorosłości, to czas burzliwych przemian, zarówno tych o charakterze osobistym, jak i społecznym. Siłą rzeczy, proces ten przebiega pod wpływem otoczenia, w tym także chwil historycznych, które go determinują. Dojrzewanie w cieniu historii to motyw, który wielokrotnie pojawiał się w literaturze, a analiza dzieł takich jak "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego, "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej czy "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza, dostarcza obrazu tego, jak różnorodne aspekty historyczne oddziałują na młodych ludzi.

W "Przedwiośniu" Żeromskiego śledzimy losy Cezarego Baryki, młodego człowieka, który dorasta w burzliwym okresie schyłku imperium rosyjskiego i rodzącej się niepodległej Polski. Cezary jest postacią wyjątkowo wrażliwą na wpływy historyczne. Przemiany, jakie zachodzą w jego życiu – zarówno te indywidualne, jak i te zmieniające kształt jego ojczyzny – są ze sobą nierozerwalnie związane. Bohater musi znaleźć własną drogę w rzeczywistości pełnej chaosu i nowych wyzwań, co staje się metaforą trudnego procesu dojrzewania każdego człowieka.

Eliza Orzeszkowa w swoim dziele "Nad Niemnem" przedstawia historię kilku rodzin mieszkających nad Niemnem w drugiej połowie XIX wieku, w czasie po powstaniu styczniowym. Postaci powieści, w tym młoda Justyna Orzelska i Jan Bohatyrowicz, dojrzewają w otoczeniu, które naznaczone jest skutkami upadku zrywu narodowego. Ich doświadczenia i dylematy moralne są odzwierciedleniem bólu pokolenia, które próbuje żyć i kształtować swoje wartości, pomimo wszechobecnej obecności represji i zaborców.

"Ferdydurke" Gombrowicza, choć o innym niż poprzednie wymiarze, również porusza temat dojrzewania. Dzieło prezentuje losy trzydziestoletniego mężczyzny wprowadzonego z powrotem w świat szkolnej adolescencji, która jest kresem dojrzewania. Ciekawą odmianą jest tutaj fakt, że bohater musi na nowo przeżywać etapy młodości, zmagając się zarówno z otoczeniem, jak i wewnętrznymi dylematami dotyczącymi własnej tożsamości. Motyw dojrzewania przenika tu przez pryzmat ponownego przeżywania młodości w sytuacji absurdalnej – historia jest obecna jako fundament krytyki społecznej i odniesienie do realiów Polski międzywojennej.

Wszystkie trzy dzieła odsłaniają różne aspekty dojrzewania w kontekście historii. W "Przedwiośniu" jest to dojrzewanie na gruzach ustroju i w obliczu budowania nowej tożsamości narodowej, "Nad Niemnem" koncentruje się na pokoleniowym przeżywaniu konsekwencji nieudanej walki o niepodległość, w "Ferdydurke" natomiast dojrzewanie to próba odnalezienia się między formami społecznymi.

Dojrzewanie w cieniu historii może przybierać różne oblicza, ale jedno pozostaje niezmienne – młodzi ludzie, będąc neofitami w skomplikowanym świecie dorosłych, są szczególnie wrażliwi na deformacje, które narzuca im ich czas i otoczenie. Literatura, poprzez swój uniwersalizm, pozwala na dostrzeżenie tego zjawiska i refleksję nad nim, a zarazem na uzyskanie głębszego zrozumienia procesu dojrzewania w kontekście historii i społeczeństwa. W konsekwencji, dojrzewanie w cieniu historii ukazuje, jak trudne może być poszukiwanie własnego "ja" w świecie, gdzie przeszłość cały czas żywo oddziałuje na teraźniejszość.