Sposoby i cel ukazywania wydarzeń historycznych w literaturze. Omów zagadnienie na podstawie Potopu Henryka Sienkiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.05.2024 o 18:19

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 29.05.2024 o 18:08

Sposoby i cel ukazywania wydarzeń historycznych w literaturze. Omów zagadnienie na podstawie "Potopu" Henryka Sienkiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Literatura i historia różnią się w podejściu do opisywania przeszłości. Historycy koncentrują się na faktach, dokumentach i obiektywizmie, podczas gdy literaci poszukują sposobów, by przez narrację, język i kreację bohaterów wywołać konkretne emocje i refleksje u czytelników. Henryk Sienkiewicz w "Potopie" doskonale ilustruje te różnice, wykorzystując literackie środki do wzbudzenia dumy narodowej i pokrzepienia serc Polaków w okresie zaborów.

"Potop" jest drugą częścią trylogii Sienkiewicza, której akcja rozgrywa się w XVII wieku, podczas wojny ze Szwecją. Wydarzenia te, znane jako "Potop szwedzki", stanowiły jeden z najtrudniejszych okresów w historii Polski, kiedy to kraj został brutalnie najechany i zniszczony przez szwedzkie wojska. Główna fabuła "Potopu" krąży wokół postaci Andrzeja Kmicica, szlachcica rozpoczynającego swą drogę jako warchoł, a kończącego jako bohater narodowy.

Głównym celem Sienkiewicza w przedstawieniu historii była chęć odbudowania poczucia dumy narodowej wśród Polaków żyjących pod zaborami. Poprzez ukazanie dawnych triumfów i heroicznych postaci, autor pragnął przypomnieć Polakom o ich wielkości i wartościach, które utracili na skutek politycznych niepowodzeń i wojen. Literatura miała tu służyć nie tylko jako kronika, ale przede wszystkim jako balsam dla duszy, wskazując na ideały, do których należy dążyć.

Styl narracji i język używany przez Sienkiewicza pełnią kluczową rolę w realizacji tego celu. Stylizacja języka na dawną polszczyznę, pełną patosu i epickości, służy budowaniu monumentalnego klimatu. Homerycki język dodaje wydarzeniom wagi, a także sprawia, że czytelnik łatwiej identyfikuje się z bohaterami, których heroiczne czyny wydają się być niemal mitologiczne. Wszystko to potęguje efekt pokrzepienia serc, który był celem Sienkiewicza.

Postać Andrzeja Kmicica jest centralnym punktem narracji. Początkowo postrzegany jako warchoł i zdrajca, Kmicic przechodzi długą drogę przemiany, stając się prawdziwym patriotą i obrońcą ojczyzny. Jego metamorfoza nie tylko służy rozwinięciu fabuły, ale również stanowi moralną lekcję dla odbiorców. Kmicic staje się wzorem do naśladowania, uosabiając wartości rycerskości, honoru, patriotyzmu i oddania. Wyidealizowana kreacja bohatera ilustruje zamysł Sienkiewicza: pokrzepienie serc i budowę tożsamości narodowej.

Dla kontrastu, przywołajmy dzieło Stefana Żeromskiego – "Przedwiośnie". To powieść, która poza historycznym kontekstem (II Rzeczpospolita po I wojnie światowej) i innymi celami daje czytelnikowi odmienne spojrzenie na wydarzenia narodowe. Główna postać "Przedwiośnia", Cezary Baryka, to młody człowiek, który po powrocie do Polski staje przed trudnymi wyborami związanymi z kształtowaniem nowej rzeczywistości w kraju. Żeromski nie przedstawia historii w sposób heroiczny i idylliczny - jak Sienkiewicz, lecz naturalistycznie, ukazując rzeczywistość pełną nieszczęść, konfliktów społecznych i politycznych.

Celem Żeromskiego było ostrzeżenie przed zagrożeniami, jakie niesie za sobą komunizm oraz pokazanie trudności, z jakimi borykała się młoda Polska. Różnice między Żeromskim a Sienkiewiczem widoczne są zarówno w podejmowanych tematach, jak i w używanych środkach literackich. Sienkiewicz posługuje się epickim, podniosłym językiem i wyidealizowanymi bohaterami, podczas gdy Żeromski stosuje naturalizm i surowe przedstawianie rzeczywistości, koncentrując się na problemach społecznych i moralnych.

Narracyjne zestawienie metod Sienkiewicza i Żeromskiego ukazuje, jak różne techniki literackie mogą realizować odmienne cele. Sienkiewicz, poprzez epicki i patetyczny styl oraz idealizację postaci, stawia na budowę wielkiej narodowej epopei, której celem jest wzmacnianie tożsamości narodowej. Żeromski, z kolei, używa naturalizmu i realistycznego przedstawienia problemów, by skłonić czytelnika do refleksji nad rzeczywistością społeczno-polityczną.

W zakończeniu warto podkreślić, że zarówno Sienkiewicz, jak i Żeromski, mimo różnic w podejściu i celach, dążą do wywarcia wpływu na postrzeganie przeszłości przez współczesnych im odbiorców. Sienkiewicz chce zainspirować dumę i poczucie wspólnoty narodowej, Żeromski natomiast dąży do świadomości społecznej i krytycznej refleksji nad trudami współczesności. Literatura, ukazując wydarzenia historyczne przez pryzmat emocji i symboliki, kształtuje naszą tożsamość i pomaga lepiej zrozumieć, skąd pochodzimy i dokąd zmierzamy.

Warto zgłębiać zarówno "Potop", jak i inne dzieła literackie, by zrozumieć, jak różni autorzy interpretują historię i jakie przesłania chcą przez swoje dzieła przekazać. Tylko w ten sposób możemy wypracować własną opinię o przeszłości i wykorzystać ją do budowania lepszej przyszłości.