Czym dla człowieka może być wolność? Wypracowanie maturalne na podstawie „Dziadów” cz. III oraz innego utworu literackiego i wybranych kontekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.02.2025 o 16:19

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 6.02.2025 o 11:21

Wolność jest jednym z fundamentalnych pragnień człowieka, które towarzyszy ludziom od wieków. Różne epoki i różni twórcy literaccy podejmowali ten temat, próbując ukazać jego złożoność i wielowymiarowość. Kluczowymi dziełami, które wnikliwie analizują pojęcie wolności, są "Dziady cz. III" Adama Mickiewicza oraz "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Oba utwory ukazują, jak wolność wpływa na postawy i decyzje bohaterów oraz jakie konsekwencje niesie jej poszukiwanie i realizacja.

W "Dziadach cz. III" Mickiewicz przedstawia wolność jako wartość narodową i osobistą, której pragnienie napędza działania jednostek i całego narodu. W dramacie mamy do czynienia z bohaterem Gustawem-Konradem, który staje się symbolem walki o wolność ojczyzny. Jego osobista przemiana z romantycznego kochanka w patriotycznego wojownika pokazuje, jak silnie pragnienie wolności oddziałuje na jego życie. Konrad w "Wielkiej Improwizacji" wyraża bunt przeciwko Bogu, domagając się nie tylko wolności dla siebie, ale przede wszystkim dla swojego narodu. Wolność staje się dla niego wartością absolutną, niemalże religijną. Jednakże jego bunt rodzi wewnętrzne cierpienie i konflikty, które ukazują trudności związane z jej osiągnięciem.

Wolność w "Dziadach cz. III" jest także ukazana jako prawo do bycia sobą i do poszukiwania sensu życia. Postać Ewy, która modli się o zbawienie dusz zmarłych, symbolizuje duchową wolność, odnajdywaną w wierze i miłości. Z kolei postać księdza Piotra, który akceptuje swoją rolę i los, pokazuje akceptację wewnętrzną jako formę wolności. Dla Mickiewicza wolność to także wybór między dobrem a złem, gdzie jednostki muszą podjąć decyzje, które wpływają na ich przyszłość i życie innych.

Z nieco innej perspektywy temat wolności podejmuje Dostojewski w "Zbrodni i karze". W tej powieści wolność jest związana przede wszystkim z moralnością i odpowiedzialnością jednostki. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, postanawia sięgnąć po skrajną formę wolności, dokonując morderstwa lichwiarki, aby potwierdzić swoją teorię o "wybitnych jednostkach", które są ponad prawem. Raskolnikow uważa, że wolność oznacza możliwość wyrwania się spod norm społecznych i działania według własnych zasad. Jednakże jego doświadczenie pokazuje, że wolność bez moralnych ograniczeń prowadzi do upadku i chaosu. Sumienie bohatera staje się jego więzieniem, a poczucie winy nie pozwala mu na pełne korzystanie z uzyskanej "wolności".

Dostojewski ukazuje, że prawdziwa wolność rodzi się z wewnętrznej zgody na przyjęcie odpowiedzialności za swoje czyny. Dopiero w momencie, gdy Raskolnikow postanawia przyznać się do zbrodni, zaczyna odnajdywać wewnętrzny spokój i wolność w akceptacji siebie takim, jakim jest. Wolność staje się więc dla niego nie tyle możliwością działania bez ograniczeń, ile drogą do moralnego i duchowego oczyszczenia.

Oba utwory, mim0o różnic w podejściu do tematyki wolności, łączą wspólne motywy. Zarówno Mickiewicz, jak i Dostojewski pokazują, że wolność wiąże się z odpowiedzialnością i że jej poszukiwanie często prowadzi do wewnętrznych konfliktów i cierpień. Wolność, choć jest wartością pożądaną, nie jest łatwa do osiągnięcia ani prosta do zrozumienia. Wymaga od jednostki odwagi, determinacji i gotowości do konfrontacji z konsekwencjami swoich wyborów.

W kontekście historycznym, zarówno Polska Mickiewicza z jej walką o niezależność, jak i Rosja Dostojewskiego z trudnościami społeczno-moralnymi, stanowią tło do rozważań o wolności. W obu przypadkach literatura staje się narzędziem do refleksji nad tym, jak wolność wpływa na ludzkie życie i jak różne wymiary tej wartości przenikają się nawzajem, formując społeczeństwa i jednostki.

Podsumowując, literatura pokazuje, że wolność jest złożonym i wielowarstwowym zjawiskiem. Może być pragnieniem narodu, wyzwaniem dla jednostki, duchowym celem lub moralnym wyborem. Niezależnie od tego, w jaki sposób jest przedstawiana, wolność pozostaje jednym z najważniejszych aspektów ludzkiego doświadczenia i głównym motorem działań, które kształtują nasze życie i rzeczywistość.