Zasady moralne mieszkańców wsi. Omów zagadnienie na podstawie Chłopów tomu I – Jesień Władysława Stanisława Reymonta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.06.2024 o 8:32

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 7.06.2024 o 8:26

Zasady moralne to zbiór reguł i norm, które regulują zachowania człowieka w społeczeństwie. Ich przestrzeganie ma na celu harmonijne współżycie jednostek, rozróżnianie dobro od zła oraz dążenie do sprawiedliwości. W małych społecznościach, takich jak wieś Lipce w "Chłopach" Władysława Stanisława Reymonta, zasady te odgrywają szczególną rolę, wpływając na życie codzienne mieszkańców oraz kształtując relacje między nimi.

Zasady moralne można rozpatrywać zarówno z perspektywy indywidualnej, jak i społecznej. Każdy człowiek posiada własny zestaw wartości, którymi kieruje się w życiu codziennym. Jednakże w małych społecznościach, takich jak wieś Lipce, opinia społeczna ma ogromne znaczenie. Podporządkowanie się ogólnie przyjętym normom jest niezbędne do zachowania społecznego porządku, a jednostki, które od nich odstają, narażają się na ostracyzm.

W społeczeństwie wiejskim, jakim są Lipce, szczególną rolę odgrywa religia katolicka, która jest fundamentem moralności. Regularne uczestnictwo we mszach i świętach, a także codzienne modlitwy, stanowią ważny element życia mieszkańców. W "Chłopach" Reymonta religia i cykl natury przenikają się na wielu poziomach. Mieszkańcy Lipiec żyją zgodnie z rytmem przyrody, a ich codzienne obowiązki są ściśle związane z porami roku oraz pracą na roli.

Wartości materialne są równie ważne, jeśli nie ważniejsze, niż wartości duchowe i moralne w społeczności Lipiec. Ziemia, jako najcenniejsza wartość, jest przedmiotem licznych sporów i konfliktów – zarówno wewnątrz rodziny, jak i między sąsiadami. Przykładowo, los komorników, którzy nie posiadają własnej ziemi i muszą pracować na cudzym, jest znacznie trudniejszy niż życie gospodarzy. Konflikt o ziemię staje się centralnym wątkiem w rodzinie Borynów – Maciej Boryna, jako głowa rodziny, nie chce przekazać swego majątku synowi Antkowi, co prowadzi do głębokiej niezgody między nimi.

Ważnym aspektem społeczności wiejskiej jest kontrola społeczna, przejawiająca się w ocenie postępowania innych. Plotka i opinia publiczna są realnymi narzędziami wywierania presji na jednostki, które naruszają społeczne normy. Społeczność nie toleruje odstępstw od przyjętych reguł, co szczególnie dotkliwie odczuwają kobiety, których postępowanie jest surowo oceniane.

Jagna Paczesiówna stanowi nader wyrazisty przykład konfliktu jednostki ze społecznością. Jej indywidualizm, szczególnie wyrażony w relacjach z mężczyznami, wywołuje ostrą reakcję mieszkańców Lipiec. Jagna, mimo że zdaje sobie sprawę z oczekiwań społecznych, nie potrafi, a może i nie chce, rezygnować z własnych pragnień. Społeczność, widząc w niej zagrożenie dla moralnego porządku, decyduje się na jej wykluczenie i przemoc. Jagnę traktuje się niemal jak kozła ofiarnego, którego ukaranie ma przywrócić naruszoną równowagę.

Ludową moralność, tak surowo ocenianą w "Chłopach", można też przeanalizować w kontekście "Dziadów cz. II" Adama Mickiewicza. Obrzęd dziadów, ukazany w "Dziadach", jest ważnym przejawem ludowej moralności, gdzie żyjący pomagają duszom zmarłych, a jednocześnie uczą się lekcji moralnych. Bohaterowie utworu, takie jak Józio i Rózia czy Zosia, reprezentują różne aspekty winy i kary. Józio i Rózia, jako niewinne dzieci, mają łatwą drogę do wybaczenia, natomiast Zosia musi odpokutować swoją obojętność na miłość. Najcięższy los spotyka Widmo Złego Pana, który nie może znaleźć spokoju z powodu swoich nieludzkich czynów za życia.

Surowość ludowej moralności, zarówno w "Chłopach", jak i "Dziadach", opiera się na zasadzie winy i kary. Mieszkańcy Lipiec karzą za odchylenia od normy już za życia, a ludowa wyobraźnia karze również po śmierci, co pokazuje, jak głęboko zakorzenione są te normy w kulturze. Wiara katolicka, będąca fundamentem moralności chłopów, staje się przewodnikiem, nie zawsze jednak skutecznie spełniając swoją rolę.

Mimo surowych zasad moralnych, ludzka natura jawi się jako pełna sprzeczności. Chłopi, choć surowo oceniają innych, sami często ulegają słabościom i grzechom. Konflikty w rodzinie Borynów, los Jagny, a także historie postaci z "Dziadów", ukazują, że moralność ludzka jest skomplikowaną mozaiką wartości, pragnień i społecznych nacisków.

Podsumowując, zasady moralne w "Chłopach" Władysława Stanisława Reymonta odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu życia społecznego małej wiejskiej wspólnoty. Surowa ludowa moralność, ściśle związana z religią katolicką, reguluje zachowania mieszkańców, wpływa na ich relacje oraz stosunki rodzinne. Mimo to, ludzie często ulegają swoim słabościom, co prowadzi do konfliktów i osobistych tragedii. W obszarze moralności, jak pokazują oba utwory, często zderzają się idee i realia, tworząc skomplikowany obraz ludzkiej natury.