Praca "Lalka", "Zbrodnia i kara" - analiza wpływu lektur na człowieka.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.06.2024 o 10:35

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 9.06.2024 o 9:56

Stanisław Staszic powiedział kiedyś: "Bez pracy nie ma kołaczy". Te słowa doskonale oddają istotę ludzkiego zaangażowania w wykonywanie różnorakich działań, które mają na celu nie tylko zaspokojenie podstawowych potrzeb, ale także realizację marzeń, ambicji i zapewnienie sobie stabilizacji życiowej. W literaturze praca jest często przedstawiana jako kluczowy aspekt życia człowieka, mający różnorodne konsekwencje i implikacje moralne. Analizując powieści "Lalka" Bolesława Prusa oraz "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego, można zauważyć, że praca jest ukazana w różnych aspektach: jako środek do osiągnięcia celu, jako wartościowy element życia ludzkiego, a także jako czynnik powodujący degradację moralną.

Zacznijmy od "Lalki" Bolesława Prusa. Praca jest jednym z kluczowych tematów tej powieści, ukazana zarówno jako istotny element życia prywatnego i zawodowego, jak i jako czynnik, który wpływa na społeczny status bohaterów. Stanisław Wokulski, główny bohater, jest przedsiębiorcą, który swoją pracą i determinacją zdobył majątek. Jego działalność kupiecka i inwestycyjna, a także ogromne zaangażowanie w modernizację sklepu i handlu zagranicznego, stają się środkiem do osiągnięcia życiowego celu - zdobycia serca arystokratki Izabeli Łęckiej. Wokulski wierzy, że majątek i pozycja społeczna umożliwią mu zbliżenie się do ukochanej kobiety oraz akceptację jej środowiska. W ten sposób praca staje się dla niego nie tylko środkiem do zaspokojenia materialnych potrzeb, ale przede wszystkim narzędziem do realizacji osobistych aspiracji.

Praca w "Lalce" jest także symbolem przemian społecznych i gospodarczych. Dzięki niej Wokulski stara się wprowadzić nowoczesne idee do tradycyjnego, konserwatywnego środowiska. Inwestując w nowe technologie, przedsiębiorca pragnie, aby jego działania wpłynęły na rozwój kraju i polepszenie warunków życia ludzi. Tym samym praca staje się dla niego wartością, która ma przekładać się na dobro ogólne. Jednakże, mimo tych szlachetnych intencji, praca Wokulskiego nie przynosi mu osobistego szczęścia. Pomimo osiągnięcia sukcesu zawodowego, Wokulski nie odnajduje satysfakcji w życiu prywatnym, a jego ambicje zawodowe kończą się fiaskiem. Uświadamia sobie, że pieniądze i sukces materialny nie mogą zastąpić prawdziwej miłości i akceptacji.

W "Zbrodni i karze" Fiodora Dostojewskiego praca jest przedstawiona z zupełnie innej perspektywy. Rodion Raskolnikow, główny bohater, jest studentem prawa, który z powodu biedy i braku perspektyw zmuszony jest porzucić naukę. Zmagając się z trudnościami finansowymi, bohater zaczyna rozwijać teorie, które podważają moralność i etykę pracy. Jego przekonanie, że "wybitne jednostki" mają prawo do łamania moralnych zasad w imię wyższych celów, prowadzi go do popełnienia zbrodni - morderstwa lichwiarki, którą uważa za "życiowego pasożyta".

W przeciwieństwie do Wokulskiego, praca w życiu Raskolnikowa nie odgrywa kluczowej roli. Dla Raskolnikowa ważniejsza jest idea i teoria niż faktyczne działanie zawodowe. Popełniając morderstwo, bohater chce udowodnić swoją tezę, że jest jednym z "wyjątkowych" ludzi, którzy mogą forsować zmiany w społeczeństwie. Jednak jego zbrodnia, choć motywowana ideologicznymi przekonaniami, jest także aktem desperacji wynikającej z braku możliwości znalezienia godnej pracy.

Raskolnikow ponosi moralną porażkę - jego teoria okazuje się nieprawdziwa, a zbrodnia doprowadza go do psychicznej degradacji. Praca, której niedostatek skłonił go do popełnienia zbrodni, ukazuje się tutaj jako brak wartości. W końcowej fazie powieści, jego odkupienie i zrozumienie błędów prowadzi do decyzji o podjęciu katorgi na Syberii. Tam, w ciężkiej pracy fizycznej, Raskolnikow odnajduje spokój ducha oraz moralne oczyszczenie, co potwierdza jego przemianę.

Podsumowując, w literaturze praca może być ukazywana w rozmaitych kontekstach i mieć różne znaczenia dla bohaterów. W "Lalce" Bolesława Prusa praca jest symbolem ambicji, dążeń społecznych i osobistych, lecz nie zapewnia pełnego szczęścia. Natomiast w "Zbrodni i karze" Fiodora Dostojewskiego brak pracy prowadzi do desperacji i zbrodni, ale w końcu staje się środkiem do moralnej odnowy. Oba dzieła ukazują, jak fundamentalne znaczenie ma praca w życiu człowieka - jest nie tylko narzędziem do realizacji celów, ale także elementem, który kształtuje osobowość i wartości moralne. Dlatego, rozważając rolę pracy w życiu ludzkim, warto pamiętać o jej wielowymiarowości i wpływie na różnorodne aspekty egzystencji.